Latest News
ప‌ర్యాట‌కం
  • (Vasireddy Venugopal) ............. మెట్టుగుట్ట రామలింగేశ్వర క్షేత్రం.... ఈ దేవాలయం చాలా పురాతనమైనది.    వేంగీ చాళుక్యులు దీనిని నిర్మించినట్టు చెబుతారు. తర్వాత శివుడు, రాముడి ఆలయాలను కాకతీయులు నిర్మించినట్టు చెబుతారు. అరణ్యవాసంలో వున్న కాలంలో సీతారామచంద్రులు ఈ క్షేత్రాన్ని సందర్శించినట్టుగా కూడా కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.. ఈ క్షేత్రాన్ని మెట్టు రామలింగేశ్వర ఆలయంగా పిలుస్తుంటారు.ఈ క్షేత్రం దక్షిణ కాశీ గా పేరొందింది.   1198-1261 మధ్యకాలంలో కాకతీయ రాజులు మెట్టుగుట్ట మీద ఆలయాలు నిర్మించినట్టు శాసనాలు చెబుతున్నాయి. ఈ కొండమీద తొమ్మిది గుండాలు వుంటాయి. మండు వేసవిలోనూ కొన్ని గుండాలలో నీళ్లు వున్నాయి. నవసిద్ధులు తపస్సు చేసిన ప్రాంతాలుగా ఈ గుండాలకు ప్రతీతి. ఒక్కో గుండానికి ఒక్కో ప్రత్యేకత ఉంది. పాలగుండంలో స్నానాన్ని సర్వరోగ నివారిణిగా పేర్కొంటారు. జీడిగుండం, కన్నుగుండం, కత్తిగుండం, రామగుండం, గిన్నెగుండం.. ఇలా తొమ్మది గుండాలు. ప్రముఖ సాహితీవేత్త వానమామలై వరదాచార్యులు మండలం రోజులు గుట్టపై వాగీశ్వరీ ఉపాసన చేసినట్టు చెబుతారు. సరస్వతీదేవి ప్రత్యక్షమై భాగవతాన్ని తెలుగులో రాసి అభినవ పోతనగా ప్రసిద్ధి చెందమని ఆశీర్వదించినట్టు ఓ కథనం. మెట్టుగుట్ట మీద మరో పెద్ద ఎట్రాక్షన్.. దొంతులమ్మ గుండ్లు. 165 అడుగుల ఎత్తులో రెండు చూడముచ్చటైన శిఖరాల జంట. ఒక శిఖరంలో ఆరు(ఐదు), మరో శిఖరంలో నాలుగు చొప్పున పెద్ద శిలలు ఒకదానిపైన ఒకటి పేర్చినట్టుగా ఉంటాయి. భీముని భార్య హిడింబి గచ్చకాయలు ఆడుకుని, వాటిని ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చిందనీ, అవే ఈ శిలలనీ ఓ కథ ప్రచారంలో ఉంది. అది నిజమైనా కాకపోయినా.. భీముడికి, భీముడి భార్య హిడింబి శరీర సౌష్టవ హోదాకు తగిన కథనం. శివరాత్రి నాడు లక్షల మంది భక్తులు ఇక్కడి కొచ్చి స్వామి దర్శనమ్ చేసుకుంటారు.   మెట్టుగుట్ట  ఖాజీపేట రైల్వే స్టేషన్ కి దగ్గరలో వుంటుంది. దాదాపు ఏకశిల లాగా వుండే ఈ కొండపైకి కార్లు, బైకులపై వెళ్లడానికి చక్కటి రహదారి వుంది....
  • నాగోబా దేవాలయం అతి పురాతనమైనది ... ప్రసిద్ధి గాంచినది . మానవ జీవితాలతో సర్పాలకు విడదీయరాని బంధం ఉంది. కొన్ని సందర్భాల్లో నాగదేవతగా పూజలందుకుంటే, మరికొన్ని వేళల్లో ప్రాణాలు తీసే విషనాగుగా ప్రజల ఆగ్రహానికి కారణం అవుతుంది.  ఆదిలాబాద్ జిల్లా ముట్నూరు గ్రామానికి సమీపం లో కేస్లాపూర్ గ్రామం లో వెలసిన నాగ దేవత ఆలయాన్ని దర్శించడానికి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలోనే వస్తుంటారు.  ఈ ప్రాంతమంతా గిరిజనులు ఉండే ప్రదేశం. వారి ఆరాధ్య దేవత నాగోబా . నాగోబా అంటే సర్పదేవత . ఇక్కడి వారంతా నాగుపామును ఆరాదిస్తారు .నాగ పంచమి ,నాగుల చవితి లాంటి పర్వ దినాల్లో ఇక్కడ నాగదేవతను ఘనంగా పూజలు అభిషేకాలు జరుపుతారు . ఉదయం లేచింది మొదలు రాత్రి నిద్రించేవరకూ అడవుల్లోనే తిరగాలి కనుక పాములతో సహచర్యం తప్పదు అందుకే పిల్లలకు ,పెద్దలకు విష సర్పాల నుండి ఎలాంటి హాని జరుగకూడదు అని సుఖ సంతోషాలతో ఉండాలని కోరుకుంటూ నాగ దేవతను పూజిస్త్తారు . పుష్య మాసం లో ఇక్కడ నాగోబా జాతర పెద్ద ఎత్తున జరుగుతుంది. అది చూడడానికి లక్షల మంది భక్తులు వస్తారు. 9 రోజుల పాటు జరిగే ఈ ఉత్సవాలు ఘనంగా, ఇక్కడ ఉండే వివిధ రకాల జాతుల సంస్కృతిని ప్రతిబింబించే విధంగా నిర్వహిస్తారు. ఇక్కడ జరిగే జాతరకి వివిధ రాష్ట్రాల నుంచి భక్తులు తరలి వచ్చి మొక్కులు తీర్చుకుంటారు.  ఇక్కడ జరిగే జాతరకు వాడే కుండలను ఒకే వంశానికి చెందిన వాళ్ళు తయారు చేస్తుంటారు . ఆ వంశానికి చెందినా ఏడుగురు కాలి నడకన గోదావరి తీరం చేరి అక్కడ కలమడుగు గ్రామ సమీపంలోని హస్తిన మడుగు లో జలాన్ని తీసుకోని ఇంద్రవెల్లి సమీపం లో ని దేవాలయాన్ని సందర్శించి కేస్లాపూర గ్రామ సమీపం లో మర్రి చెట్టు దగ్గర మూడు రోజులు బస చేసి పిత్రు దేవతలందరికీ పూజ కార్యక్రమాలు నిర్వహించి నాగోబా దేవాలయానికి బయలుదేరుతారు.   అమావాస్యరోజు  ఆరాధ్య దైవమైన 'నాగోబా' (శేష నారాయణ మూర్తి) పురివిప్పి నాట్యమాడతాడని ఇక్కడి గిరిజనుల నమ్మకం. అమావాస్యనాడు సరిగ్గా సాయంత్రం 7 గంటల నుంచి రాత్రి 12 గంటల మధ్యకాలంలో గిరిజన పూజారులకు ఆరాధ్య దైవం ఆదిశేషువు కన్పిస్తాడని, వారందించే పాలు తాగి ఆశీర్వదించి అదృశ్యమవుతాడని ఇక్కడి గిరిజనులు నమ్ముతారు. ...
  • (Vasireddy  Venugopal ).............   కొడవటంచ నరసింహ క్షేత్రం....  ఇక్కడి ఆలయానికి  సుమారు 1500 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది . వరంగల్ నుంచి కాళేశ్వరం రోడ్డులో.. పరకాల దాటిన తర్వాత ఈ నరసింహ క్షేత్రం వస్తుంది. మెయిన్ రోడ్డునుంచి నాలుగైదు కిలోమీటర్లలోపు. మండల కేంద్రం రేగొండనుంచి 9కిలోమీటర్లు. ఈ ఆలయనిర్మాణానికి మూలమైన ఒక కథనం ప్రచారం లో ఉంది.  ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో ఒక బావి వుంటుంది. ఇప్పటికీ అందులో నీళ్లు వున్నాయి. భక్తులు చేదతో నీళ్లు తోడుకుని కాళ్లు కడుక్కుని దైవదర్శనానికి వెళతారు. కొన్ని వందల సంవత్సరాల క్రితం.. తూపురాణి రంగాచార్యులు అనే ఆయన ఈ బావిలో నీళ్లు తోడుతుండగా చేదలో అంగుష్ట ప్రమాణ విగ్రహం వచ్చింది. వారికి స్వప్నంలో నరసింహస్వామి కనిపించి, బావికి దగ్గరలో తాను శిలావిగ్రహ రూపంలో వున్నట్టు చెప్పారు. ఎంత వెదికినా దొరకలేదు. మళ్లీ స్వప్నంలో కనిపించిన స్వామి... ఇటుక పరిమాణంలో ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహం కనిపిస్తుంది.. దగ్గరే నేను వుంటాను అని చెప్పారు. అక్కడొక పుట్ట కనిపించింది. చేతిలో వున్నకొడవలితో పుట్టను తొలగించబోగా, నరసింహస్వామి నుదుటికి తగిలి, కొడవలి వంకరపోయింది. ఆ విధంగా అది కొడవటి వంచె అయి.. కాలక్రమంలో కొడవటంచగా వాడుకలోకి వచ్చింది. ఈ క్షేత్రం విశేషాలు: ఇది మొదలు రౌద్ర నరసింహుడి అవతారమే అయినప్పటికీ.. ఇప్పుడు లక్ష్మీదేవి సహిత యోగ నరసింహస్వామి అవతారం.  నరసింహస్వామి ఇప్పటికీ పుట్ట రూపంలోనే వుంటాడు. పైన విగ్రహం వుంటుంది. దీని నిజరూప దర్శనం ఏడాదికి ప్రధానమైన మూడు వేడుకలప్పుడే. అప్పుడు కూడా ఈ విగ్రహానికి అభిషేకాలు వుండవు. నిత్య అభిషేకాలు కేవలం అంగుష్టమాత్ర సాలిగ్రామానికే వుంటాయి. ఆలయ గర్భగుడిలో ఇటుక ప్రమాణంలోని ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహాన్ని ద్వారంలో కుడివైపు దిగువన చూడవచ్చు. బయట మంటపంలో నిలువెత్తు ఉత్తరాభిముఖ హనుమంతుడు కూడా వుంటాడు.  ఈ ఆలయం కాకతీయుల కాలంనాటికే వుందని గట్టిగా చెప్పడానికి ఆలయ ప్రాకార స్తంభాలు ఆధారాలు చూపుతాయి.. ఈ ఆలయం 1,500 సంవత్సరాల నాటిది అని చెప్పడానికి కొన్ని విశ్వాసాలు, ప్రాకృతిక పరిసరాలు ఆధారాలు చూపుతాయి. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో గన్నేరు పూలతో అర్చన చేయరు. కానీ ఇక్కడ గన్నేరు పూలతో అర్చన చేస్తారు. దానికి కారణం.. ఆలయ ప్రాంగణంలోనే వున్న దేవ గన్నేరు మొక్క.. చెట్టు. ‘కరవీరసుమాభూషా చక్షురానంద మూర్తయే... కొడవటంచ నివాసాయే శ్రీ లక్ష్మీ నృసింహాయ మంగళమ్’ అని కూడా కనిపిస్తుంది. ఈ చెట్టు వయసు 1,500 సంవత్సరాలు వుంటుందని విశ్వాసం. దాని ఒడ్డూ పొడవూ చూసినప్పుడు.. ఇది 1,500 సంవత్సరాల నాటి చెట్టా? అని అనుమానం రావడం సహజం. మానసిక రుగ్మతలతో ఉన్నవారు ఈ క్షేత్రాన్ని దర్శిస్తే నయం అవుతుందని విశ్వాసం. తోటి మనుషులకు ప్రమాదకరంగా మారినంత మానసిక రుగ్మతలు కలిగి, గొలుసులతో కట్టేయవలసిన పరిస్థితి వున్న వారిని కూడా ఆలయ ప్రాంగణంలో ఓ మండలకాలం వుంచితే నయమయినట్టు కొన్ని ఉదాహరణలు చెబుతారు. ఇటువంటివారికోసం ఆలయం చుట్టూ వసతి సదుపాయం పాక్షికంగా పూర్తయింది..బాధితులు  21 రోజులపాటు ఆలయ ప్రాంగణంలోనే వుంటారు. అక్కడే వండుకుంటారు. అక్కడే బస చేస్తారు. 21రాత్రులు అక్కడే నిద్ర చేస్తారు. బయటికి వెళ్లరు. కట్టెల పొయ్యి లేదా, చిన్న స్టవ్ మీద వంట చేసుకుంటారు. ఏటా ముఖ్యమైన వేడుకలప్పుడు సుమారు రెండు లక్షల మంది భక్తులు హాజరవుతుంటారు. ఇక ఊరు గురించి చెప్పుకోవాలంటే  కొడవటంచ.. సుమారు 250 గడపలున్న చిన్న ఊరు. ఆలయ ప్రాంగణానికి కొద్ది దూరంలో ఇళ్ల మధ్య, గుడిసెల మధ్య ఒక పెద్ద బండరాయి వుంటుంది. దానిని ‘మాంధాత శిల’ అంటారు. దానిపై దేవనాగర లిపిలో ఏదో రాసి వుంటుంది. . పురావస్తు శాఖవారు గతంలో దానిని పరిశీలించి, దానిని సుమారు 1,500 ఏళ్ల క్రితపు దానిగా నిర్ధారించారట.  ...
  • విశాఖ–అరకు మధ్య ప్రకృతి  అందాలను చూసేందుకు అనువైన అద్దాల కోచ్‌  వచ్చేసింది. దీని పేరు విస్టాడోం! ఎన్నాళ్ళో నుంచి ఎదురు చూస్తున్న పర్యాటక ప్రియులను అలరించేందుకు  ఈ కోచ్  సుందరంగా రూపుదిద్దుకుంది. కోచ్ అద్దాల్లోంచి ప్రకృతి రమణీయతను తిలకించి పులకించవచ్చు.  విశాఖపట్నం నుంచి అరకులోయ వరకు రెండు విస్టాడోం కోచ్‌లను నడపాలని రైల్వేశాఖ గతంలోనే నిర్ణయించింది. విశాఖ- కిరండోల్‌ పాసింజర్‌కు ఈ కోచ్‌లను అమర్చనుంది. దేశంలోనే తొలిసారిగా ఈ తరహా కోచ్‌లను చెన్నైలో రూపొందించారు.  అతి విశాలమైన గ్లాసుల కిటికీలు, పైన ఆకాశాన్ని కూడా చూసేలా అద్దాల టాప్‌ను సుందరంగా రూపొందించారు. బోగీ నుంచి 360 డిగ్రీలు తిరిగేలా కుర్చీలను ఏర్పాటు చేశారు. కోచ్‌లో జీపీఎస్‌తో అనుసంధానించిన ఎల్‌సీడీ ఆడియో, వీడియోలు ఉన్నాయి. ఒక్కో కోచ్‌కు సుమారు రూ.3 కోట్లు వెచ్చించింది. వీటిలో ఒకటి శుక్రవారం రాత్రి విశాఖ వచ్చింది. రెండోది మరో 15 రోజుల్లో రానుంది .  ప్రయోగాత్మకంగా రెండు రోజులు నడిపాక ఈ నెల 19 నుంచి కిరండోల్‌ పాసింజర్‌కు అనుసంధానం చేసి రోజూ నడుపుతారు. ఇటు నుంచి రోజూ ఉదయం 7.05 గంటలకు విశాఖలో బయలుదేరి 11.05 గంటలకు అరకు చేరుకుంటుంది. 128 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని చేరుకోవడానికి నాలుగ్గంటల సమయం పడుతుంది. మార్గ మధ్యంలో  11 చోట్ల ఆగుతూ 58 టన్నెల్స్‌ను, 84 వంతెనలను దాటుకుని  ఈ కోచ్ ప్రయాణిస్తుంది . అరకులో ఈ బోగీని తొలగిస్తారు. అటు నుంచి సాయంత్రం తిరుగు ప్రయాణంలో వచ్చే కిరండోల్‌–విశాఖపట్నం పాసింజర్‌కు అరకులో ఈ కోచ్‌ను తగిలిస్తారు. ఈ రైలు అక్కడ సాయంత్రం 4.10కి బయల్దేరి రాత్రి 8.50 గంటలకు విశాఖకు చేరుకుటుంది. విశాఖ–అరకుల మధ్య ఈ విస్టాడోమ్‌లో ప్రయాణం  ఖరీదైన వ్యవహారమే.ప్రస్తుతానికి టిక్కెట్‌ ధర నిర్ణయించలేదు.  ఈ విస్టాడోం కోచ్‌కు 40 సీట్లు మాత్రమే ఉంటాయి. రెండో కోచ్‌ వస్తే అదనంగా మరో 40 సీట్లు పెరుగుతాయి. ఈ నెల 19 నుంచి రెగ్యులర్‌గా కిరోండోల్‌ పాసింజరుకు ఈ కోచ్‌ను అనుసంధానం చేసి నడపనున్నారు....
  • తెలంగాణ లో మల్లూరు నరసింహస్వామి దేవాలయం గురించి తెలియని వారుండరు.వరంగల్ జిల్లా, మంగపేట మండలం, మల్లూరు గ్రామంలో ఉంది ఈ ప్రసిద్ధ ఆలయం. సుమారు 4,796 ఏళ్ల క్రితం శ్రీ హేమాచల లక్ష్మీనరసింహ స్వామి దేవాలయాన్ని  నిర్మించారు.  భరద్వాజ, గౌతమ మహార్షులు పూజించిన దేవాలయం ఇది అని అంటారు. మూల విరాట్ అయిన యోగానంద లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి విగ్రహం ఎత్తు 9 అడుగులు ఉండటం విశేషం. అయితే మూల విరాట్ ఉదర భాగం మనిషి చర్మం లాగా చాలా మొత్తగా ఉండి  ఆశ్చర్యానికి గురి చేస్తోంది. ఆలయ ధ్వజస్తంభం 60 అడుగులు ఉండటం మరో విశేషం. స్వామి నాభి నుంచి నిరంతరం  ఎర్రటి నీరు ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. దానికోసం చందనపూత పూస్తారు. ఈ చందనాన్ని ప్రసాదంగా తీసుకునే వారికి గర్భం నిలుస్తుందని, పండంటి పిల్లలు పుడతారని  విశ్వాసం. స్వామి చతుర్భుజుడు. శంకు, చక్ర, గద, పద్మధారి ...  ఎక్కడా ఏ నరసింహ స్వామికి లేని విధంగా ఇక్కడ స్వామికి 'తైలాభిషేకం' చేయటం మరో విశేషం. పక్కనే చెంచు లక్ష్మీ అమ్మవారు ఉంటారు. విగ్రహంలో స్వామి కంఠం కిందిదాకా మానవాకృతి. అందు వల్లనే మెత్తగా ఉండటం.. పాదాల నుంచి కూడా నిరంతరం జలం వస్తుంది.ఈ ఆలయ పరిసరాలు అంతా అద్భుతమైన ప్రకృతికి నిలయం. బంగారం పోత పోసినట్లు కొండ ఉండటం వల్ల హేమాచలం అనే పేరొచ్చినట్లు చెబుతారు. అనేక ఔషధాలకు ఆలవాలం ఈ ప్రాంతం. ఇక్కడ ఉన్న చింతామణి సరస్సులో స్నానం ఆచరిస్తే.. ఆరోగ్యంగా ఉండటమేగాక.. పవిత్రత సిద్ధిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. ఈ సరస్సులో ఎప్పటికీ స్వచ్ఛమైన జలంతో నిండుగా ఎంతో కనువిందు చేస్తుంది. పవిత్రమైన ఈ నీరును తాగి పునీతులై భక్తులు ఆరోగ్యాన్ని పొందుతారు.  దట్టమైన అరణ్యం మధ్యలో ఉన్న ఈ దేవాలయానికి దర్శనం చేసుకునేందుకు అన్ని రకాల సదుపాయాలు  కల్పించారు.  ఈ ఆలయంలో బ్రహ్మోత్సవాలు ప్రతి ఏటా ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. వైశాఖ శుద్ధ చతుర్ధశి నాడు నృసింహ జయంతిని భక్తిశ్రద్దలతో జరుపుతారు. హేమాచలం అర్ధ చంద్రాకారంగా ఉంటుంది. ఈ కొండ ఘాట్‌ను, ప్రకృతి సంపదను శ్రీ వీరాంజనేయ స్వామి సదా రక్షిస్తూ ఉంటాడు అంటారు. ఈ స్వామికి చిన్న ఆలయం కూడా ఉంది. చిన్న విగ్రహమైన ఈ స్వామి ప్రత్యేకత ఏంటంటే.. ఈ స్వామి విగ్రహాన్ని మనం చేతితో నొక్కితే పొట్ట సొట్టపడి పోతుంది.. మళ్లీ మనం చేతిని తీయగానే మామూలు రూపంలోకి వస్తుంది.  అదేవిధంగా ఇక్కడ శ్రీ భవానీ శంభు లింగేశ్వర దేవాలయం ఉంది. సీతారామ, వేణుగోపాల ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఈ దేవాలయాలన్నీ శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి. భద్రాచలానికి 90 కిలోమీటర్లు, వరంగల్‌కు 130 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న దేవాలయాన్ని ఒక సారయినా సందర్శించండి. మంగపేట కి అయిదు కిలోమీటర్ల దూరం లో ఉంటుంది.   vedeo courtesy...hmtv ...
  • ( Sheik sadiq Ali )  ......................  ఇది ఒక ప్రశ్నార్ధక పోస్ట్. ప్రాచీన,మధ్య యుగం నాటి చరిత్రకు లంకె కుదరని కధనం. చరిత్రకారులు చెప్తున్న దానికి,కళ్ళముందు కన్పిస్తున్న వాస్తవాలకు మధ్య వైరుధ్యాన్ని ప్రశ్నించే పోస్ట్. చరిత్ర అంటే ఎవరి ఇష్టం ఉన్నట్లు వారు రాసుకునేది కాదనీ,దానికి నిర్దుష్టమైన ఆధారాలు ఉండాలనీ విశ్వసిస్తూ , విశ్లేషణ హేతుబద్ధంగా ఉండాలని భావిస్తూ, మల్లూరు అడవుల్లో నా దృష్టికి వచ్చిన అంశాలను ఇక్కడ పొందుపరుస్తున్నాను. ఈ పరిశోధనలో సాహసోపేతంగా ఆధారాలు సేకరించిన అరవింద్ ఆర్య,విశ్లేషణలో అడుగడుగునా లాజిక్ ని అప్లై చేసిన జాతీయ స్థాయి జర్నలిస్ట్ అనుదీప్, మా మంచి చెడ్డలు చూసుకున్న మరో సాహసి జొన్నలగడ్డ పరుశ రాం కు ముందస్తుగా అభినందనలు,ధన్యవాదాలు. వరంగల్ పట్టణానికి 135 కిలోమీటర్ల దూరంలో, ఏటూరునాగారం-భద్రాచలం రహదారిలో ,మంగపేటకు నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరంలో మల్లూరు కొండలున్నాయి. ఆ కొండల మీద సుదూరాల వరకూ కన్పించే కోట గోడలున్నాయి. ఆ కోటలో డోలమైన్లుగా పిలువబడే వేలాది సమాధులు ఉన్నాయి. అలాగే కోట దిగువ భాగంలోనూ లెక్కించటానికి వీలుకానన్ని సమాధులు, వాటిని దాటి వెళితే కన్పించే శిఖాంజనేయుడు ఒక పక్క, అద్భుతమైన ఆయుర్వేద ఔషధ గుణాలున్న చింతామణి అనే జలధార మరో పక్క, మరికొంచెం దూరం వెళ్తే హేమాచలం గా ప్రసిద్ధి చెందిన నరసింహ స్వామి ఆలయం (స్రవించే విగ్రహం) ఉన్నాయి. ఇప్పుడు మనం చర్చించబోయే అంశాలు ఈ ప్రాంతానికి సంబంధించినవే. ఈ కొండల్ని రెండేళ్ళ క్రితం తొలిసారిగా సందర్శించా. మళ్ళీ మొన్న మా బృందంతో కలిసి వెళ్లి చూశా. అక్కడికి వెళ్ళడానికి ముందు 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో అడవిలో ఉన్న దామర వాయి లోని 145 ఆదిమానవులవి అని చరిత్రకారులు చెప్తున్న సమాధులు (డోలమైన్లు) కూడా చూసొచ్చా. మల్లూరు కొండలను చేరుకోవటానికి కిలోమీటర్ దూరం నుంచే ఆ కొండలు, వాటి మీద చుట్టూ కోటగోడలు కన్పిస్తుంటాయి. అవి చూడ్డానికి తిరుమల కొండ శిఖరాల్లా కన్పిస్తుంటాయి కానీ, సహజ సిద్ధంగా కాకుండా మానవ నిర్మితం లా ఉన్నాయి. దగ్గరిగా వెళ్తే కానీ ,వాటి మర్మం మనకు అర్ధం కాదు. వాటి గురించి కూడా ఇదే వ్యాసంలో మున్ముందు రాస్తా. వీటి గురించి రాసే ముందు కొండలు,గుట్టల విషయంలో నా పూర్వానుభవం కొంచెం చెప్తాను. అది చెప్పకపోతే నేను చెయ్యబోయే విశ్లేషణకు క్రెడిబిలిటీ ఉండదు. గతంలో నేను హిమాలయాలు,ఆరావళి పర్వతాలు,పశ్చిమ కనుమలు,మదుమలై అడవులు, దండకారణ్యం,నల్లమల అడవుల్లో పలుమార్లు సంచరించాను. ఇకపోతే తిరుమల సప్తగిరుల్లో ఎన్ని వందలసార్లు తిరిగానో నాకే లెక్కలేదు. ఈ అనుభవాలన్నీ మల్లూరు కొండల్లో నేను చూసిన, చేసిన పరిశోధనల్లో బాగా ఉపకరించాయి. హేమాచల నారసింహ ఆలయానికి వెళ్ళేదారిలో కిలోమీటర్ ముందుగానే ఎడమవైపున శిఖాన్జనేయ స్వామీ ఆలయానికి వెళ్ళడానికి అడవిలో కాలిబాట ఒకటి ఉంటుంది. ఆ బాటలో 200 మీటర్లు లోపలికి వెళ్ళగానే సమాధులు మొదలవుతాయి.సమాధుల మీద గుండ్రటి రాళ్ళు పరిచి ఉంటాయి. అలాగే దారిపొడవునా పెద్ద రాళ్ళ గుట్టలు ఉంటాయి. ఆ రాళ్ళు పట్టుకొని ఎక్కడం మొదలు పెడ్తే అలా అలా ఎక్కుతూ ఉంటే కొండ శిఖరాన ఉన్న కోట గోడల వరకు చేరుకుంటాం.సరిగ్గా ఇక్కడే మిస్టరీ మొదలవుతుంది. సమాధుల మీద పరచిన రాళ్ళు, కొండలా ఏర్పడిన రాళ్ళు ఒకేలా ఉన్నాయి. అలాంటి రాళ్ళను నా జీవితకాలంలో ఎక్కడా,ఏ అడవిలోనూ చూడలేదు. మల్లూరు చుట్టుపక్కల కానీ,వరంగల్ జిల్లాలో కానీ ,తెలంగాణాలోని ఏ ఇతర జిల్లాలో కానీ ఎప్పుడూ చూడలేదు. చిన్న చిన్న గులకరాళ్ళు ముద్దలు ముద్దలు గా,కుప్పలు కుప్పలుగా సిమెంటు లోనో, సున్నంలోనో కలిపి (కాంక్రీటు చేసినప్పుడు సిమెంట్,ఇసుక,కంకర కలిపి ముద్ద చేసి ఎండ పెడితే ఎలా ఉంటుందో అలా) కృత్రిమంగా రాయిలా తయారు చేస్తే ఎలా ఉంటుందో అలా ఉన్నాయి.ఈ గులక రాళ్ళు నదీ పరివాహక ప్రాంతాల్లోనో,సముద్ర తీరాల్లోనో తప్ప మరెక్కడా కన్పించవు. చిత్రంగా రాళ్ళే తప్ప ఎలాంటి గవ్వల ఆనవాళ్ళు లేవు. మరో విశేషం ఏమిటీ అంటే , ఈ బండలకు మధ్యమధ్యలో రంధ్రాలు ఉన్నాయి. వాటి మధ్యలో మట్టిని కాల్చి తయారు చేసిన గొట్టాల లాంటివి ఉన్నాయి. అవి కూడా కొన్ని అంగుళాల పరిమాణంలోనే ఉన్నాయి. ఈ మల్లూరు గుట్టలను ఆనుకొని కిలోమీటర్ దూరంలో గోదావరీ నది ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది.ఇప్పుడు కిలోమీటర్ దూరంలో ఉందీ అనుకుంటే ,కొన్ని వందల, వేల ఏళ్ళ క్రితం అది ఖచ్చితంగా ఈ కొండలను అనుకునే ప్రవహించింది అనుకోవాలి.అలాంటప్పుడు ఈ కొండరాళ్ళలో కన్పించే గులకరాళ్ళు ఆ నదీ ప్రవాహంలోంచి వచ్చినవే అనుకోవచ్చు. ఇక్కడ కొంచెం విరామం ఇచ్చి ఒకసారి చరిత్రలోకి తొంగి చూద్దాం. హేమాచల నరసింహ స్వామి క్షేత్రం గురించి చెప్పే సందర్భంలో శాతవాహన వంశానికి చెందిన దిలీప శాతకర్ణి 76 వేలమంది సైనికులతో ఈ కొండ మీద కోటలో నివాసమున్నాడని చెప్తారు. అలాగే ఆరో శతాబ్దం నాటికి చిన్న చోళ చక్రవర్తి ఇక్కడ రాజ్యం ఏలాడూ అంటారు.ఇక కాకతీయుల కాలంలో గోన గన్నారెడ్డి ఇక్కడ స్థావరం ఏర్పర్చుకున్నాడని చరిత్రకారులు చెప్తారు. ఇది ఎంతవరకు వాస్తవమో కాని,వందల,వేల ఏళ్ళ క్రితమే ఇక్కడ మానవ సంచారం,నివాసం,కోట ఉన్నాయనేది మాత్రం నిర్వివాదాంశం. మరో కీలకమైన అంశం ఏమిటీ అంటే,1323 వ సంవత్సరంలో ఢిల్లీ సుల్తానుల వరుస దాడులు,ఓటమి తర్వాత వరంగల్ కోటను విడిచి పెట్టిన కాకతీయులు చత్తీస్ గడ్ కు వలస వెళ్లే క్రమంలో కొంతకాలం మల్లూరు కొండల్లో నివాసమున్నారా? తాత్కాలిక ప్రాతిపదికన కోటను నిర్మించారా?లేక శిధిలమైన కోటను పునన్ర్నిర్మించారా?అనేది ఒక ప్రశ్న.తక్కువ వ్యవధిలో కొండరాళ్ళతో కోటను నిర్మించటం సాధ్య కాదు కాబట్టి గులకరాళ్ళతో కలిపి మిక్సింగ్ బండలు తయారు చేసి తాత్కాలిక ప్రాతిపదికన కోటను నిర్మించారా? అసలు వాళ్ళేనిర్మించారా? లేక మరెవరైనా నిర్మించారా? అలా అయితే ఏ కాలంలో నిర్మించారు? ఈ రాళ్ళను చూస్తే మాత్రం అవి సహజ సిద్ధమైనవి కావనీ,కృత్రిమంగా తయారు చేసినవనీ స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది. మరి అలాంటప్పుడు అక్కడున్న వేలాది సమాధులు ఎవరివి? చరిత్రకారులు భావిస్తున్నట్లు ఆదిమ మానవులవీ, 5 వేల ఏళ్ళ క్రితం నాటివీ కావా? ఒకవేళ ఆ కాలం నాటివే అనుకుంటే గులక రాళ్ళ మిశ్రమంతో కృత్రిమ కొండలు,రాళ్ళు సృష్టించే విద్యను అప్పటికే వాళ్ళు నేర్చుకున్నారా? ఎక్కడ గుండ్రటి రాళ్ళతో సమాధులు కన్పించినా అవి ఆదిమ మానవుల సమాధులే అని చెప్తున్న చరిత్రకారులు మల్లూరు సమాధులకు ఏ రకమైన వివరణ ఇస్తారు?అసలు మన దగ్గర దీర్ఘ చతురస్త్రాకారపు సమాధులు ఎప్పుడు మొదలయ్యాయి? పైన రాళ్ళు కప్పే సమాధుల ఆచారం ఏ కాలం వరకు కొనసాగింది?ఇలా అనేకానేక ప్రశ్నల సమాహారమే ఈ పోస్ట్ సారాంశం. చరిత్ర అధ్యయనంలో మరో కోణం అవసరం అని భావిస్తూ ఈ పోస్ట్ ముగిస్తున్నాను.దీనిపై మిత్రులు స్పందించాలని కోరుకుంటున్నాను....
  •    ( నాగేశ్వరరావు కేశిరాజు) ...............   వేదాంతనగర్ దత్త దేవాలయం.మిగతా అన్ని దేవాలయాలకు భిన్నంగా  ఈ ప్రాంగణం నిత్యం వేదపఠనంతో ప్రతిధ్వనిస్తుంది . ఈ ఆలయం రంగు సూర్యకిరణాల ప్రసారాన్ని బట్టి మారుతుంటుంది. దేవాలయ నిర్మాణంలో గులాబి గోధుమ రంగు రాళ్ళు ఉపయోగించారు. దీని వలన సూర్యరశ్మి పడిన దేవాలయ ప్రాంగణం గులాబీ రంగులో మెరిసిపోతూ కనిపిస్తుంది. సూర్యరశ్మి పడే కోణాన్ని బట్టి దేవాలయం రంగుమారుతూ ఉంటుంది. ఇక దేవాలయ నిర్మాణం. శిల్ప కళా కౌశలం అద్భుతం.  శ్రీగురు నృసింహ సరస్వతి స్వామి వారి ఆశీస్సులతో 1924 లో ఈ దత్తదేవాలయ నిర్మాణానికి శిలాన్యాసం జరిగింది. దేవాలయ నిర్మాణంతో పాటుగా అక్కడే ఒక వేద విద్యా పీఠంను కుడా స్థాపించారు. ఆదరణ తగ్గిపోతున్న నేపథ్యంలో వేద విద్యను ఎంపిక చేసిన పిల్లలకు ఉచితంగా అందిస్తున్నారు. శ్రీ నృసింహ సరస్వతి స్వామి  వారి సూచనల మేరకు అతిపెద్ద దత్తదేవాలయం తో పాటుగా ‘వేదాంత’ వేదవిద్యాపీఠ యూనివర్సిటీ కుడా స్థాపించబడినది. అందుకే నిత్యం వేదపఠనం,సామగానం’తోపాటు మిగిలిన వేదాలలోని పనసల ఉచ్చారణలతో ఇక్కడి ప్రతీ అణువు పులకిస్తుంటుంది . భక్తులు కూడా పరవశిస్తుంటారు.  దేవాలయం నిర్మాణం ఇంకా కొద్ది కాలం లో పూర్తవుతుందనగా శ్రీక్షేత్ర దేవల్ గాణగాపూర్ (కర్నాటక) నుండి ఆశ్చర్యకరంగా శ్రీ నృసింహ సరస్వతి స్వామి వారి పాదుకలు ఈ క్షేత్రానికి వచ్చాయి. నేటికీ ఆ పాదుకలను క్షేత్రంలో దర్శించ వచ్చు. అలాగే దేవాలయ నిర్మాణం ప్రారంభమైన కొద్ది రోజులలోనే దేవాలయ ప్రాంగణంలో ఆశ్చర్యకరంగా ఒకే తల్లి వేరు వ్యవస్థ నుండి పుట్టిన ఔదుంబరం, వటవృక్షం , అశ్వద్ధ వృక్షాలు ఒకే వేరుతో ఒకే కాండంతో పుట్టుకొచ్చాయి. ఈ క్షేత్రంలో నేటికీ ఆ ‘కల్పవృక్షాన్ని’ తిలకించవచ్చు. ఇక దత్తాత్రేయుని  సుందర విగ్రహం నయనానందకరంగా ఉంటుంది.  అత్యంత ఖరీదైన 24 క్యారెట్ల గిల్డెడ్ మార్బల్ తో  త్రిముఖ షట్భుజ దత్తాత్రేయ విగ్రహాన్ని ఈ దేవాలయంలో ప్రతిష్టించారు. మరో ఆశ్చర్య కరమైన విషయం ఏమిటంటే దేవాలయ వ్యవస్థాపకులు ఈ దేవాలయానికి 7 కి.మీ దూరంలో ‘నృసింహ సరస్వతి తపోవనం’ పేరిట  ఒక విశాల ‘గోశాల’ ప్రాంగణాన్ని ఏర్పాటు చేసారు. ప్రతీ రోజూ వేకువఝామునే కొంత మంది విద్యార్ధుల బృందంతో ఆచార్యుల వారు అక్కడకు చేరి గోవులకు వేదం చదివి వినిపిస్తారు. నిత్యం ఇది జరుగుతుంది . ప్రాతః కాల వేద శ్రవణానంతరం గోవులు వాటి ఇష్టానుసారంగా  అక్కడ గల విశాలప్రాంగణంలో తిరుగుతాయి. ఒక విద్యార్ధుల బృందం గోశాలలో వేదపఠనంలో ఉండగా మరొక విద్యార్ధుల బృందం ప్రధాన దేవాలయంలో వేదపఠనం గావిస్తారు. ఈ రెండు కూడా ఒకే సమయంలో జరుగుతాయి. ఈక్షేత్రం షిర్డీకి అతి దగ్గరలో ఉన్నప్పటీకీ దర్శించే తెలుగు వారి సంఖ్య తక్కువ. ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద దత్త దేవాలయం గా గుర్తింపు పొందిన ఈ క్షేత్రం అహ్మద్ నగర్ లో ఉంది. షిర్డీ నుంచి రవాణా సౌకర్యం ఉంది. ...
  • మిధిలాపుర మహారాజు జనకుడు సంతానం కోసం యాగము చేయ సంకల్పించి భూమిని దున్నుచుండగా నాగలికి ఒక పెట్టె అడ్డుపడింది. ఆ పెట్టెను తెరచి చూడగా అందులో ఒక పసిపిల్ల కనిపించింది. నాగటి చాలులో లభించినందున ఆమెకు 'సీత' అని నామకరణము చేసి జనకమహారాజు, ఆయన భార్య సునయన అల్లారు ముద్దుగా ఆ బిడ్డను పెంచుకొన్నారు. కనుక సీత భూదేవి కుమార్తె అని అంటారు, సీతాదేవి  జన్మనక్షత్రము ఆశ్లేష నక్షత్రము . సీత గర్భమున జన్మించలేదు గనుక అయోనిజ అని అంటారు.  సీతాదేవి భూమిలో లభించిన ప్రదేశం బీహార్ లోని  సీతామర్హి జిల్లా పునౌరా ధామ్  సీతామర్హి పట్టణంలో ఉంది. ఇక్కడ సీతాదేవి ఆలయం ఉంది .దాదాపు వందేళ్ల క్రితం ఈ ఆలయం నిర్మించారు.  ప్రస్తుతం సీతామర్హి ప్రముఖయాత్రా స్థలంగా మారింది. ఇక్కడి ప్రశాంత వాతావరణం , ప్రకృతి ...యాత్రీకులను ఆకట్టుకుంటాయి. దేశంలో శ్రీరాముడికి ఆలయాలు లేని ఊళ్లే లేవు. కానీ సీతాదేవికి ఆలయాలు తక్కువ. వాటిలో ఇదొకటి.  ఇదిలాఉంటే  సీతాదేవి లభించిన ప్రదేశం ప్రస్తుతం నేపాల్ లో ఉన్న జనక్ పూర్  అనే వాదన కూడా ఉంది. అదే అప్పటి మిధిలా నగరమని చెబుతారు.ఈ రెండింటిలో ఏది కరెక్ట్ అనేది తేలలేదు. ఈ అంశంపై వివాదం నడుస్తోంది. వివాదాన్ని పక్కన  బెడితే  సీతామర్హి ఆలయాన్ని బీహార్ వెళ్ళినపుడు చూసి రావచ్చు. ...
  • పర్యాటక రంగాన్ని ప్రోత్సాహించే లక్ష్యంలో భాగంగా రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీకి తెలంగాణ ప్రభుత్వం 376 ఎకరాలను కేటాయించేందుకు  నిర్ణయించింది. ఆ భూములన్నీ కూడా అసైన్డ్ భూములే. హైదరాబాద్ శివారులోని ఇబ్రహీం పట్నం మండలంలోని నాగన్ పల్లిలో 250 ఎకరాలు, అబ్దుల్లాపూర్ మెట్ లోని అనాజ్ పూర్ 125 ఎకరాల ప్రభుత్వ భూమి ఉంది. ఆ భూమినే ఫిల్మ్ సిటీ విస్తరణకు ఇచ్చేందుకు రంగం సిద్ధమైంది. చాలా కాలం క్రితమే ఫిల్మ్ సిటీ యాజమాన్యం విస్తరణకు భూమి కావాలంటూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి దరఖాస్తు చేసుకుంది. ఆ దరఖాస్తు నేపథ్యంలో పైన చెప్పిన భూములను అమ్ముతామని ఫిల్మ్ సిటీ యాజమాన్యానికి సమాచారం పంపింది రాష్ట్రప్రభుత్వం. ఆ భూములను ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన ధరకు కొనడానికి ఫిల్మ్ సిటీ యాజమాన్యం అంగీకరించింది. భూములను పర్యాటక శాఖ ద్వారా అందించే ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి. అయితే కొండలు, గుట్టల రూపంలో ఉన్న భూమిని విడదీయలేమని, కనుక 81 ఎకరాలు కలుపుకుని మొత్తం 376 ఎకరాలను తీసుకోమని రెవెన్యూ శాఖ పర్యాటక శాఖకు లేఖ రాసింది. అందుకు రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీ యాజమాన్యం కూడా అంగీకరించింది. మొత్తం భూమికి గాను రూ.37.65 కోట్ల రూపాయలు డిపాజిట్ చేయమని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.  నాగన్ పల్లిలో ఎకరా భూమి మార్కెట్ పరంగా ఎకరా 18 లక్షలు ధర పలుకుతోంది. అలాగే అబ్దుల్లాపూర్ మెట్ లో ఎకరా మార్కెట్ పరంగా 20 లక్షల రూపాయల వరకు ఉంది. అయితే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎకరాను పది లక్షల రూపాయలకు ఫిల్మ్ సిటీకి అమ్ముతోంది. ఇక్కడే రామోజీ రావు  'ఓం ' పేరిట టెంపుల్ సిటీ నిర్మించ బోతున్నారు.  ఇక రామోజీ పిలిం సిటి 2000 ఎకరాలలో విస్తరించి ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫిలింసిటీగా పేరుగాంచింది. రామోజీ గ్రూపు అధిపతి రామోజీరావు 1996లో స్థాపించిన ఈ ఫిలింసిటి పర్యాటక ప్రదేశం గానూ పేరుగాంచింది. ఇందులో తెలుగు సినిమాలే కాకుండా దేశ, విదేశాలకు చెందిన అనేక భాషా చిత్రాలు, టెలివిజన్ సీరియళ్లు నిర్మించబడ్డాయి. హైద్రాబాదు నుండి బస్సు సౌకర్యంకలదు. దీనిలో వివిధ దేశాలలోని ఉద్యానవనాల నమూనాలు, రకరకాల దేశ విదేశీ శిల్పాలు, సినిమా దృశ్యాలకు కావలసిన రకరకాల రంగస్థలాలు ఉన్నాయి. సందర్శకులకు ఆనందాన్ని కల్గించటానికి ప్రత్యేక సంగీత, నృత్య కార్యక్రమాలు ప్రతి రోజూ నిర్వహిస్తుంటారు. ...
  • ( Aravind Arya Pakide )          కళల కాణాచి గా ఖ్యాతి గాంచిన రామప్ప దేవాలయం నిర్మాణం జరిగి 8 శతాబ్దాలు అవుతోంది . జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లాలోని రామప్ప దేవాలయం కాకతీయుల కళా తృష్ణకి మరో కలికితురాయి. కాకతీయ గణపతి దేవ చక్రవర్తి సేనాని రేచర్ల రుద్రయ్య 804 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన  ఈ దేవాలయం నేటికీ అపూర్వంగా నిలచి ఉంది. గుడి ఆవరణలో ఈయన వేయించిన శాసనము ప్రకారం గుడి నిర్మాణం క్రీ.శ. 31-3-1213 నాటికి పూర్తయినట్లు వున్నది. కాకతీయ శ్రియాపాదే భూరిషు కంటకేషు నిహితే తీక్ష్ణేషు మోహాత్‌క్షణం’ అన్న రామప్పగుడి శాసనంలో కాకతీయుల అదృష్టదేవత ముళ్లపై నడుస్తున్న సమయంలో ఆ రాజ్యరమను కాపాడినాడని స్పష్టంగా తన పేరే చెప్పుకోవడం అవిధేయత క్రిందకు వస్తుందని తెలిపేలా వుంటుంది. అందులో రుద్రసేనాని వంశాభివర్ణన, అతని పూర్వీకులు కాకతీయ రాజులకు అందించిన సేవలు, రుద్రసేనాని ప్రభుభక్తి పరాక్రమాలు, అలనాటి ఓరుగల్లు పుర వైభవం వర్ణింపబడ్డాయి. సంస్కృత భాషలో రచించిన దేవాలయ శాసనం ప్రాఢమైన రచన. 204 పంక్తులతో అనేకంగా వృత్తాలతో రచించబడింది.ఆలయంలో రుద్ర సేనాని వేయించిన శాసనం చాలా విశేషాలు చెబుతోంది. శాసనాన్ని అందంగా రాయించి, అందంగా చెక్కించి, మరింత అందంగా మంటపం కట్టించి, దేవుణ్ణి ప్రతిష్ఠించినట్టు నిలబెట్టిన వైనం చరిత్రలో అజరామరం. 1213 మార్చి 31నాటి కట్టడాలు రామప్పలోని ప్రధాన దేవాలయ ఆవరణలో ఉన్న ఒక దీర్ఘ శాసనంలో రామప్ప ఆలయ దేవతలైన శ్రీ రుద్రేశ్వర స్వామికి, కాటేశ్వర, కామేశ్వర సాములకు శాలివాహన శకం 1135వ సం. శ్రీముఖ నామ సంవత్సరం, చైత్రమాసం, శుక్లపక్షం, అష్టమి తిథి, పుష్యమి నక్షత్రం ఆదివారంనాడు ఈ ఆలయాల నిర్మాత రేచర్ల రుద్రయ్య తన రాజ్యంలోని కొన్ని గ్రామాలను శాశ్వత ధర్మముగా దానం ఇచ్చినట్లు ఉంది. శాసనంలో పేర్కొన్న తేదీ క్రీ.శ.1213 మార్చి 31 అవుతుంది. అప్పటికే అన్ని ఆలయాల నిర్మాణం పూర్తయింది. ఇక దేవాలయం గురించి చెప్పుకోవాలంటే  కాకతీయుల రాజ్య పతనానంతరం 600 ఏళ్లపాటు ఆదరణ లేక కళా విహీనమైన ఈ దేవాలయాన్ని తిరిగి వెలుగులోకి తెచ్చినది హైదరాబాదుకు చెందిన అసిఫ్ జాహి రాజ వంశీయులు.  వారీ ప్రాంతానికి వేటకై వచ్చినప్పుడు ఈ ఆలయం, రామప్ప చెరువు చూసి, ఆ కళా ఖండాలు అలా శిధిలమయిపోకూడదని వాటి పునరుధ్ధరణ కు పూనుకున్నారు.. ఈ ఆలయానికి రామప్ప దేవాలయం అనే పేరు రావటానికి కారణం తెలియదు. ముఖ్య శిల్పి పేరు రామప్ప అయివుండచ్చని ఒక కధనం ప్రచారంలో ఉంది. గుడి ఆవరణలో నంది మంటపంతోపాటు మరో 3 ఆలయాలున్నాయి. అవి కాటేశ్వరాలయం, కామేశ్వరాలయం, ఇంకొకటి  లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయం. వీటిలో కొన్ని శిధిలావస్ధలో వున్నాయి. ప్రధాన ఆలయం, రుద్రేశ్వరాలయంలో తప్ప మిగతావాటిలో పూజలు జరగటంలేదు. ఇక్కడ ఆలయం వెలుపల ప్రత్యేక మండపంలో వున్న నంది విగ్రహం చూపరులను ఆకట్టుకుంటుంది. నల్లరాతిలో చెక్కబడి, జీవకళ వుట్టి పడుతున్నట్లుండే ఈ నంది గంటలు, ఆభరణాలు చెక్కటానికి శిల్పి ఎంత శ్రమించాడో అనిపిస్తుంది. గుడి గోడపై చెక్కబడ్డ శిల్పాలను  గమనిస్తే  ప్రదక్షిణ ఎక్కడ మొదలు పెట్టాలో మనకు దారి చూపిస్తూ చిన్న ఏనుగుల వరస చెక్కబడి కనిపిస్తుంది . ఈ వరసలో మొదట ఒక వ్యక్తి కత్తి పట్టుకుని వుంటాడు. చివరి ఏనుగు దేవుని ముందు భక్తితో తలవంచుకుని వుంటుంది. ఈ ఏనుగుల వరసపైన రెండు విప్పారిన తామర పువ్వుల వరస చెక్కబడ్డది. వీటి మధ్య, గుడి కప్పులోవున్న సుందరీమణుల విగ్రహాల సూక్ష్మ రూపాలు చెక్కబడివున్నాయి. అంతేకాదు..ఈ గోడలను పరిశీలించి చూస్తే శైవ, వైష్ణవ, బౌధ్ధ, జైన మతాల దేవతలు, మహనీయుల శిల్పాలున్నాయి. ఇవి ఆనాటి రాజుల సర్వమత సమైక్యతను తెలియజేస్తున్నాయి . ఆకాలంలో స్త్రీల విలువని తెలియజెప్పే విగ్రహాలు కూడా  కనిపిస్తాయి . .స్త్రీలు ధర్మ ప్రచారం చేసేవారనటానికి గుర్తుగా రుద్రాక్ష మాలను జంధ్యముగా ధరించిన స్త్రీ మూర్తిని చూడవచ్చు. ఆలయం స్థంబాలకు , పై కప్పుకు మధ్యగల ప్రదేశంలో ప్రస్తుతం 26 ఏనుగుల  పైన సింహము వున్న విగ్రహాలున్నాయి. కాకతీయ రాజుల బిరుదులయిన రాయగజకేసరి, అరి గజకేసరిలకు గుర్తుగా ఇవి చెక్కబడి వుండవచ్చు. ఇవికాక ఆలయానికే పేరు తెచ్చిపెట్టిన 12 సాలభంజికల మూర్తులు అపురూపాలు. ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్క విలక్షణమైన హావభావాలతో చెక్కబడ్డాయి. ఈ సుందర మూర్తులే రామప్ప దేవాలయానికి ప్రధాన ఆకర్షణ. ఇవ్వన్నీ నల్లరాతి శిల్పాలు. ఈ విగ్రహముల వస్త్రములు, ఆభరణములు, హావ భావాలు, భంగిమలు, కేశములు ఆ నాటి శిల్పుల కళానైపుణ్యాన్ని చాటి చెబుతున్నాయి. ఒక మదనిక ఎత్తయిన పాదరక్షలు ధరించింది. ఈనాడు స్త్రీలు వాడుతున్న హైహీల్ చెప్పులు ఆ కాలంలోనే వున్నాయనటానికి ఇవన్నీ రుజువులు. ఆలయంలోపలకి ప్రవేశించగానే రంగమంటపం కనబడుతుంది. ఇక్కడ దైవారాధనలో నృత్యప్రదర్శనలు జరుగుతుండేవి అంటారు . మంటప స్థంభాలకు , దూలాలకి, కప్పుకు నల్లరాళ్ళు ఉపయోగించారు. మరి ఇంతపెద్ద నల్లరాళ్ళు ఎక్కడనుంచి, ఏ వాహనాలలో తెచ్చారో, వాటిని పైకి ఎత్తి ఎలా అమర్చారో ఆశ్చర్యం వేస్తుంది. ఈ మంటపంలో కొన్ని రాళ్ళు విరిగి ఎత్తుపల్లాలుగా తయారయ్యాయి. భూకంపాలవల్ల అలా అయ్యాయని అంటారు.  ఈ మంటపం మధ్యలో నటరాజు పదిచేతులతో కనిపిస్తాడు . ఆయనకి ఎనిమిది దిక్కులలో దిక్పాలకులు వారి వాహనాలతో వున్నారు. ఎంతటి ఎండాకాలమైనా ఈ మండపంలో చల్లగా వుంటుంది.  అపూర్వ  శిల్ప సంపదతోకూడిన ఈ ఆలయాన్నిప్రతి ఒక్క తెలుగువారూ తప్పక దర్శించాలి. ఈ దేవాలయం వరంగల్ జిల్లా, వెంకటాపూర్ మండలం, పాలంపేట గ్రామంలో, వరంగల్ కు 60 కి.మీ. ల దూరంలో వున్నది. బస్సు సౌకర్యం ఉంది....
  • కొండవీడు....ఆ పేరు చెప్పగానే రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటాయి....శరీరం కంపిస్తుంది.... కొండవీడు అంటే చాలు తెలుగువాడి పౌరుషం....పరాక్రమం  గుర్తు కొస్తాయి. ఆ కొండవీడు కోట తెలుగు వాడి చరిత్రకు నిలువెత్తు సాక్ష్యంగా నిలిచింది.  1700 అడుగుల ఈ గిరిదుర్గం శత్రు దుర్భేద్యంగా ప్రసిద్ధి గాంచింది . ఈ ఖ్యాతి రెడ్డిరాజులది.  కొండవీడుకోటను రాజధానిగా చేసుకుని క్రీ.శ. 1325 నుంచి 1420 వరకు రెడ్డి రాజులు పరిపాలించారు. రాజ్యాన్ని ఉదయగిరి నుంచి కటక్‌ వరకు విస్తరింపజేసిన పరాక్రమ ధీరులు. రెడ్డిరాజుల పాలనాకాలం వ్యాపార, సంగీత, సాహిత్య, నాట్యాలకు సువర్ణయుగంగా భాసిల్లింది. కాకతీయుల రాజుల అనంతరం  తెలుగు గడ్డను రక్షించుకునేందుకు కాకతీయ సామ్రాజ్యంలో సామంతులుగా ఉన్న 74 మంది రాజులు ఏకతాటిపై ఉండి ముస్లిం పాలకుల చెర నుంచి కోస్తా ఆంధ్ర విముక్తికి ప్రతినబూనారు. రెడ్డి రాజులలో ప్రథముడు ప్రోలయ వేమారెడ్డి క్రీ.శ 1325లో అద్దంకిని రాజధానిగా చేసుకుని స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. రాజ్యంపై శత్రుమూకలు తరచూ దాడులు చేస్తుండడంతో కొండవీడును రెండో రాజధానిగా చేసుకుని పాలన సాగించాడు. ప్రోలయ వేమారెడ్డి కుమారుడు అనపోతారెడ్డి(క్రీ.శ 1353-64)రాజ్యపాలనను చేపట్టి రాజధానిని అద్దంకి నుంచి కొండవీడుకు మార్చాడు. కొండవీడును  గిరిదుర్గంగా మలచిన ఘనత అనపోతారెడ్డికి దక్కుతుంది. అనపోతారెడ్డి తమ్ముడు అనవేమారెడ్డి (క్రీ.శ 1364-86) రాజ్యాధికారం చేపట్టి కృష్ణా, ఉభయ గోదావరి, విశాఖపట్నం జిల్లాలను జయించి రాజ్య విస్తరణ గావించాడు. పినతండ్రి అనవేమారెడ్డి మరణానంతరం కుమారగిరిరెడ్డి (అనపోతారెడ్డ్డి కుమారుడు) 1386-1402 వరకు పరిపాలించి కొండవీడు రాజ్యాన్ని ఉదయగిరి నుంచి ఒడిశాలోని కటక్‌ వరకు విస్తరించాడు. క్రీ.శ 1402-1420 వరకు పరిపాలించిన అనవేమారెడ్డి కుమారుడు పెదకోమటి వేమారెడ్డి పరిపాలనా కాలంలో సాహిత్యానికి, కళలకు స్వర్ణయుగమని అంటారు .  ఈయన ఆస్థానంలో శ్రీనాథ కవి విద్యాధికారిగా పనిచేశాడు. చివరి వాడైన రాచ వేమారెడ్డి (క్రీ.శ 1420-24) అసమర్థుడు కావడంతో రెడ్డిరాజుల పాలన అంతమైంది. కొండవీడు రాజ్యాన్ని విజయనగర రాజులు హస్తగతం చేసుకున్నారు. గిరి దుర్గం చుట్టూ ఉన్న ప్రాకారం పొడవు 20 కిలోమీటర్లు. ప్రతి కొండ శిఖరాన్నుండి మరో కొండ శిఖరాన్ని తాకుతూ కొండవీడు కోటలోని అన్ని శిఖరాలను, మధ్యలో వచ్చే బురుజులను కలుపుతూ ప్రాకారం ఉంది.  కొండ దిగువ న చుట్టూ భారీ కందకాలను ఏర్పాటు చేసి వాటి నిండా నీటి ని నింపి మొసళ్ళను వదిలి అగడ్తగా రూపొందించారు. ప్రాకారం మధ్యలో అనేక నిర్మాణాలను రెడ్డిరాజులు అద్బుతం గా తీర్చిదిద్దారు. కొండలపైనే రాజు, రాణిల కోటలు, ధాన్యాగారం, వజ్రాగారం, కారాగారం, అశ్వ, గజ శాలలు, నేతి కొట్టు, తీర్పుల మందిరాలను ఏర్పాటు చేశారు. కొండలపై రాజప్రాసాదాలలో నివసించే వారికి, సైనికులకు నీటి ఇబ్బందు లు తలెత్తకుండా ముత్యాలమ్మ, పుట్టాలమ్మ, వెదుళ్ళ చెరువులు తవ్వించారు. వర్షాలు కురిసినప్పుడు ఒక దాని తరువాత ఒక టి నిండేలా వాటిని మలచడం, ఎక్కువైన నీటిని బయటకు పంపేందుకు మత్తిడిని (తూము) నిర్మించడం విశేషం. కొండవీడు లో అన్నిటికన్నా ఆసక్తిని కలిగించేవి ఇక్కడి బావులు....ఇంత ఎత్తైన కొండపై ఇంతింత లోతు బావుల్ని ఎలా తవ్వించారన్నది  ఊహకందదు...వీటినుంచి నీళ్లు తోడేందుకు చాలా పొడవైన చాంతాళ్ళు వాడేవారు. అందుకే కొండవీటి చాంతాళ్ళు అన్న నానుడి వచ్చింది. కొండవీడు రెడ్డి రాజులు నిర్మించిన గోపీనాథస్వామి దేవాలయం లోనే వెన్నముద్దల బాలకృష్ణుని విగ్రహం ప్రతిష్టించారు .ఈ  వెన్నముద్దల బాలకృష్ణుడికి స్వర్ణమందిరం నిర్మించేందుకు అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం(ఇస్కాన్‌) ముందుకు వచ్చింది. ప్రాజెక్ట్‌లో భాగంగా స్వర్ణమందిరం, వేద విశ్వవిద్యాలయం, ఆసుపత్రి, గో విశ్వవిద్యాలయంలను నిర్మించనున్నారు. ఈ పనుల నిమిత్తం ప్రభుత్వం 81 ఎకరాల దేవాదాయశాఖ భూములను ఇస్కాన్‌కు అప్పగించింది. కొండవీడు కోటను ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తించి జాబితాలో చేర్చేందుకు యునెస్కో ప్రాథమిక అంగీకారాన్ని తెలియజేసింది.  కొండవీడు ప్రాంతంలో ఉన్న అపార శిల్ప సంపద నాటి అద్బుత కళలకు ప్రతీకలు. ఎక్కడ చూసినా రాతి శిల్పాలు, దేవతామూర్తుల విగ్రహాలు, విశిష్ట కట్టడాలు ఆకట్టుకుంటాయి. గ్రామాల్లో, పంట పొలాల్లో దేవతా, నంది విగ్రహాలు ఇప్పటికీ వెలుగు చూస్తూనే ఉన్నాయి. ఈ శిల్పకళా సంపదను ఒకచోటకు చేర్చి మ్యూజియం ఏర్పాటు చేసి కాపాడాల్సిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది. కొండవీడు కొండలపై, దిగువన రెడ్డిరాజులు ఎన్నో ఆలయాలను నిర్మించారు. కొండలపై లక్ష్మీ నరసింహస్వామి దేవాలయం, బొల్లుమోర వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం, మశీదు, దర్గాకొండ, దిగువన కొత్తపాలెంలోని వీరభద్రస్వామి ఆలయం, కొండవీడులోని రామలింగేశ్వరస్వామి ఆలయం, కోట గ్రామం పరిధిలోని గోపీనాథస్వామి దేవాలయం, ఫిరంగిపురం మండలం అమీనాబాద్‌ కొండపై ఉన్న మూలాంకురేశ్వరి అమ్మవారి ఆలయాలు ప్రధానమైనవి. కొండవీడును ప్రపంచ పర్యాటక కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దేందుకు ప్రభుత్వం పూనుకుంది. 2007లో ఘాట్‌రోడ్‌ నిర్మాణానికి అప్పటి ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. 2015లో ఘాట్‌ రోడ్డు నిర్మాణ పనులు ప్రారంభయ్యాయి. మరో రెండు నెలల్లో ఘాట్‌రోడ్డు నిర్మాణ పనులు పూర్తికానున్నాయి. కొండవీడుకోట  గుంటూరు జిల్లా యడ్లపాడు మండలం పరిధిలో ఉంది. ఈ కోటను చేరుకోవడానికి రెండు ప్రధాన మార్గాలు ఉన్నాయి. చిలకలూరిపేట - గుంటూరు మధ్య జాతీయ రహదారి నెం.5 నుంచి బోయపాలెం, చెంఘీజ్‌ఖాన్ పేట మీదుగా కొండవీడుకు చేరుకోవచ్చు. గుంటూరు - నరసరావుపేట మార్గంలో ఫిరంగిపురం నుంచి కొండవీడు చేరేందుకు మరో మార్గం ఉంది. ప్రస్తుతం చిలకలూరిపేట నుంచి కొండవీడు మీదుగా ఫిరంగిపురంకు పల్లెవెలుగు ఆర్టీసీ బస్సులు ఉన్నాయి. కొండవీడుకు ప్రైవేటు వాహనాల ద్వారా వెళ్లి మెట్లమార్గం ద్వారా కొండపైకి ఎక్కేందుకు ప్రస్తుతం అవకాశం ఉంది. జాతీయ రహదారి నెం.5కు సుమారు పది కిలోమీటర్ల దూరంలో కొండవీడుకోట ఉంది.  ప్రపంచ పర్యాటక కేంద్రంగా కొండవీడు కోటను తీర్చిదిద్దేందుకు ప్రభుత్వం కృషి చేస్తోంది. కొండవీడుకోట అభివృద్ధి కి 2004లో కల్లి శివారెడ్డి కన్వీనర్‌గా 15 మంది సభ్యులతో కమిటీ ఏర్పాటైంది. కొండవీడుకోట అభివృద్దికి అవసరమైన సలహాలు, సూచనలను ప్రభుత్వానికి అందజేయడంతోపాటు పాలకులు, అధికారులను సమన్వయం చేసుకుంటూ అభివృద్ధికి బాటలు వేస్తున్నారు....
  • భృగు మహర్షి శాపం  కారణంగా బ్రహ్మ దేవునికి ఎక్కడా ఆలయాలు ఉండవు.. కానీ కాశీ లో ఒక ఆలయం,రాజస్థాన్‌లోని పుష్కర్‌క్షేత్రం, తమిళనాడు లోని కుంభకోణం ప్రాంతాలలో మాత్రమే బ్రహ్మకు దేవాలయాలున్నట్లు  చెబుతుంటారు . అలాగే ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని గుంటూరు జిల్లా చేబ్రోలులో  ఒక ఆలయం ఉన్నాయి.  బ్రహ్మేశ్వరుని గా  పిలుచుకునే  ఈ స్వామికి నిత్యమూ ఇక్కడ ఎటువంటి పూజాదికాలు జరుగకపోయినా లింగాకారంలో ఉన్న స్వామికి ప్రతిరోజు అభిషేకం, విభూది ధారణ వంటివి మాత్రమే జరుగుతాయి. చతుర్ముఖరూపంతో అలరారే స్వామివారి ప్రాంగణం సుందరంగా ఉంటుంది. సుమారు 50 గజాల పొడవు, వెడల్పులతో ఉన్న కోనేరు మధ్యలో స్వామి ఆలయం నిర్మాణమై ఉంది. మధ్యలో సుమారు ఏడు అడుగులు చదరంగా గర్భగుడి, దాని చుట్టూ నాలుగువైపులా ఆరు అడుగుల వెడల్పున వరండా, ముందు వైపు ధ్వజస్తంభం, గర్భగుడిపైన గోపురంతో దేవాలయం నిర్మాణ మైంది. కోనేరు గట్టు మీద నుంచి మధ్యలో ఉన్న ఆలయం వరకు 10 అడుగుల వెడల్పు న వంతెన నిర్మించారు. ఇక గర్భగుడిలో నాలుగు అడుగుల ఎత్తున, నాలుగు అడుగుల కైవారం ఉండే శిలపై పద్మం ఆకారాన్ని తయారు చేసి దాని మధ్యలో మూడు అడుగుల ఎత్తున నలు చదరంగా ఉన్న చతుర్ముఖ బ్రహ్మదేవుడు కూర్చుని వున్న భంగిమలో భక్తులకు కనిపిస్తారు. లింగాకారంగా ఉండటంతో స్వామివారిని బ్రహ్మేశ్వరునిగా పిలుస్తుంటారు. ఎటువంటి ఉత్సవాలకు నోచుకోని స్వామిని నిత్యం ఎంతో మంది వచ్చిదర్శించి  వెళ్తుంటారు. అప్పట్లో ఏనుగులపై ఎర్ర ఇసుకను తీసుకువచ్చి ఈ దేవాలయాలంను నిర్మించారని చారిత్రక కథనం. కోనేరులో స్వామి వారి దేవాలయం ఉన్నా నేటికీ చెక్కుచెదరని శిల్ప సౌందర్యం అందరినీ మంత్రముగ్ధులను చేస్తుంది. దేవాలయానికి సమీపంలో మరో 9 ఆలయాలు ఉండటం విశేషం. గతంలో నూరు దేవాలయాలు ఈ ప్రాంతంలో ఉండేవట. ఉన్న ఆలయాల్లో కేశవస్వామి ఆలయం ప్రాచీనమైందిగా చెబుతారు. విశాలమైన ప్రాకారాలు... రాజగోపురాలు.. మంటపాలు... స్థంభాలు ... ఏకరాతి శిల్పాలు.. శిల్ప సంపద అంతా ఇక్కడ కొలువుదీరి ఉందా అన్నట్లుగా అనుభూతి కలుగుతుంది. అలాగే రాజ్యలక్ష్మి అమ్మవారి దేవాలయం, భీమేరాశ్వరాలయం, వేణుగోపాల స్వామి, నరసింహస్వామి, ఆంజనేయస్వామి, వీరభద్రుడు, రంగనాధ స్వామి, చంద్రమౌళీశ్వర స్వామి, సహస్ర లింగేశ్వర స్వామి, నవగ్ర హమూర్తులు, నాగేశ్వరాలయాలు పక్కపక్కనే ఉన్నాయి. విషయ మేమంటే బ్రహ్మ చూపు పడితే అరిష్టం కలుగుతుందన్న భావనతో  ఇక్కడి బ్రహ్మేశ్వరాలయాలన్ని దేవతామూర్తుల ఆలయాలతో అష్ట దిగ్బంధనం చేసినట్లు పూర్వీకుల కథనం. ఇన్ని ఆలయాలు ఇక్కడ కొలువుదీరి ఉండటం వల్లే తమ ప్రాంతంలో పండిన పొగాకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు ఉందని, అలాగే ఇక్కడి చేనేతలకు కూడా మంచి పేరు ప్రఖ్యాతలు ఉన్నాయని చేబ్రోలువాసు లు గర్వంగా  చెబుతుంటారు .  ఈ ప్రదేశాన్ని పూర్వం చాళుక్య చోళులు పరిపాలించారు ... తూర్పు చాళుక్యులకు చెందిన సత్యశ్రాయుడు తన సేనాధిపతి బయనంబిని దండయాత్రకై పంపించాడు.. ఆయన చాళుక్యచోళులకు సంబంధించిన ధరణికోట(అమరావతి)ని యనమదల కోటలను ఓడించి తన సామ్రాజ్యానికి ముఖ్యపట్టణంగా చేబ్రోలును ఎంపిక చేసుకుని ఇక్కడ పలు ఆలయాలు నిర్మించాడు... చాలావరకు ఆలయాలు చరిత్ర గతిలో కలసినా ఆంధ్రుల శిల్పకళా ప్రాభవాన్ని చాటి చెప్పే దేవాలయాలింకా కొన్ని మిగిలి ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం క్రీ.శ.  ఒకటవ  శతాబ్దం నుంచీ ఉన్నదనటానికి చారిత్రక ఆధారాలు ఇక్కడ దొరికిన నాణాలు. తొట్ట తొలుత ఈ క్షేత్రం పేరు తాంబ్రావ, తాంబ్రాప. క్రమంగా అది చేబ్రోలు అయింది. లోహ యుగపు మొదలులో ఇక్కడ తామ్ర లోహం చాలా విరివిగా దొరికేదట...ఇక్కడ రాగి, తామ్రం తో కూడిన తయారీ పనివారు ఉండే వారట... అలా తామ్రమును సంస్కృతంలో ‘చెం’ అని అంటారని...(చిన్న చిన్న రాగి, ఇత్తడి లోటాలను/డొక్కులను చెంబులు అంటారు) ఈ చెంబులు తయారీ అయే పేరు కాస్తా చేబ్రోలు అయిందని  అంటారు .  మొదట ఇక్కడ కుమార స్వామికి గుడి, పూజ ఉండేవిట. అప్పట్లోనే చౌడేశ్వర, గణపేశ్వర ఆల యాలు నిర్మించారు. తర్వాత భీమేశ్వర ఆలయం. ఈ భీమేశ్వరాలయం క్రీ.శ. రెండవ శతాబ్ది కి చెందినదని జీర్ణోద్ధారణ ప్రక్రియ నిమిత్తం బాగుచేస్తుండగా రెండువేల ఏళ్ళ సంవత్సరాల క్రితం శివలింగం నంది విగ్రహాలు బయటపడ్డాయి... ఈ దేవాలయాన్ని రాజా వాసిరెడ్డి వెంకట్రాద్రి నాయుడు పునర్ నిర్మించారు....
  • నరసింహస్వామి దేవాలయము ఖమ్మం జిల్లా ప్రధానకేంద్రం ఖమ్మం పట్టణం నడిబొడ్డున ఒక ఎత్తయిన గుట్టపై ఉన్న ఆలయం . ఇది తెలంగాణ లోని ప్రముఖ ఆలయాలలో ఒకటి. శ్రీమహావిష్ణువు నరసింహావతారంలో హిరణ్యకశిపుడనే రాక్షసుడిని సంహరించి ఆయన కుమారుడు ప్రహ్లాదుడిని కాపాడిన కథ అందరికి తెల్సిందే. ఆనాడు  స్థంభం  నుండి ఉద్భవించిన స్వామియే ఈ కొండపై ఉన్న గుహలో వెలిసాడని అందుచేతనే కొండకు స్థంభాద్రి  అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. అటువంటి స్థంభాన్నికలిగివున్న ప్రాంతం కాబట్టి స్థంభాద్రి, స్థంభశిఖరి, కంభంమెట్టు అనే పేర్లనుంచి కాలక్రమంలో ఖమ్మం అనే పేరు ఏర్పడింది అంటారు. సాధారణంగా దేవాలయాలు తూర్పులేదా ఉత్తరదిశలకు తిరిగి వుంటాయి కానీ ఇక్కడి నరసింహస్వామి మాత్రం దక్షిణాభిముఖుడుగా వుంటాడు. ఎత్తైన కొండలపై వెలసిన స్వయంభువుగా వెలసిన నారసింహ స్వామి శిల్పం సహజంగానే వెలసిందని, శతాబ్ధాల కాలం నుంచి అది అక్కడే వున్నట్లు భావిస్తారు. ఈ ఆలయ స్థంభాలపై కనిపించే  శిల్పనిర్మాణ శైలి కాకతీయుల స్థంభాలను పోలి వున్నప్పటికి అంతటి పూర్తి స్థాయి నగిషీలు లేక చాలా ప్రాదమిక దశలోనే వున్నట్లు కనిపిస్తుంది. అంతేకాక గర్భగుడికి ముందున్న నిర్మాణంలో ముందస్తుగా ఏర్పరచిన స్థంభాలకూ ఆ తర్వాత విస్తరణలో అభివృద్ధి పరచిన స్థంభాలకూ మధ్య బేధాన్ని గమనించ వచ్చు. ఇక్కడి ధ్వజ స్థంభం  పూర్తిగా శిలతో నిర్మించినదే, మరి అత్యంత ఎత్తుగా కాక గుడికంటే కొంత ఎత్తుగా మాత్రం వుంటుంది. అంతే కాకుండా ధ్వజస్తంభం గుండ్రని నిర్మాణంతో స్తూపం ఆకారంలో కాక ఇది నలుపలుకలుగా దీర్ఘఘనం ఆకారంలో వుంటుంది. సాధారణంగా దేవాలయాలలో గర్భగుడిలోని మూలవిరాట్టుకు ఖచ్చితంగా ఎదురుగా వుండేలా ధ్వజస్తంభ నిర్మాణం చేస్తారు.కానీ ఇక్కడ మూల విగ్రహానికి ఎడమ వైపు మూలగా కొంత కోణంలో ధ్వజస్థంభం వుంటుంది. ఇలా వుండటానికి కారణం మూలవిరాట్టు పక్కకు చూస్తున్నట్లుగా వుండటమే అని వంశపారంపర్యంగా ఇక్కడి పూజాదికాలు నిర్వహిస్తున్న అర్చకులు వివరించారు. రాతి ధ్వజస్తంభంపై అత్యంత ప్రాదమిక రూపంలో గీసిన ఒక పక్షివంటి రూపం వుంది. అంటే దానిని నరసింహావతారం ప్రాధమిక రూపమైన విష్ణుమూర్తికి వాహనం అయిన గరుత్మంతునిగా భావించి గీచి వుండవచ్చు. అలాగే మరోపక్క ధ్వజస్తంభంపై చేపవంటి ఆకారం కనిపిస్తోంది. బహుశా స్థంభం తొడుగు లోపల పరిశీలిస్తే దశావతారాలు పూర్తిగా వుంటాయేమో. ఈ చేప మత్స్యావతారానికి  ప్రతీకగా గీచి వుండవచ్చు. ఇంత ఎత్తుగా వున్న కొండపై సంవత్సరం పొడవునా నీటినిల్వలు వుంటాయి. కొండను రెండుగా చీల్చినట్లున్న ప్రాంతంలో అంతమైన కొలను కనిపిస్తుంది. ఉగ్రరూపుడైన నరసింహుని శాంతిపజేయటానికా అన్నట్లు కొలను నిండుగా వున్నప్పుడు అక్కడినుండి వున్న నాభివంటి అంతర్గత మార్గాల ద్వారా స్వామివారిని చల్లబరిచే అభిషేకం జరుగుతుందట. కొన్నిసార్లు కేవలం చెమ్మవంటి తడిమాత్రమే కాక ఏకంగా ప్రవాహంలాగా నీరు కొండమీది కొలనునుంచి గర్భగుడిలోని స్వామివారి విగ్రహాన్ని తడుపుతూ నీళ్ళు చేరటాన్ని ఈ అర్చకులు చాలా సార్లు గమనించారట. దీనిని దేవాలయ మహత్మ్యానికి విశేష ఉదాహరణగా పేర్కొంటారు. మూలవిరాట్టుకు కొంత కోణంలో రాతి ధ్వజ స్థంభం  నిర్మిస్తే సరాసరి ఎదురుగా ఒక నిలువెత్తు రాతి స్థంభం భూమిలో పాతి నిలబెట్టి వుంటుంది.దానికి మధ్యలో ఒక గంటుకూడా వుంది. దీనిని మొక్కుబడులు తీర్చుకునే కోడె స్తంభంగా ఆలయ అర్చకులు పేర్కొన్నారు. మొక్కుబడులను అనుసరించి ఈ స్థంభానికి వారు దారంతో కొంత సమయం మేర కట్టేసుకోవడం ద్వారా మొక్కుబడిని చెల్లించుకుంటారని తెలియజేసారు. బహుశా జంతుబలులకు కట్టుస్థంభంగా కానీ వధ్యశిలగా కానీ ఇది వాడుకుని వుండొచ్చని కూడా అంటారు. ఈ నారసింహ క్షేత్రానికి క్షేత్రపాలకుడు హనుమంతుడు, దక్షిణదిశగా తిరిగి వున్న ఈ ఆలయంలో ఆగ్నేయ దిశలో క్షేత్రపాలకుని మందిరం వుంటుంది. చాలా నరసింహ క్షేత్రాలలో స్వామివారికి నైవేద్యపానీయంగా పానకాన్ని సమర్పిస్తారు. మంగళగిరి నరసింహస్వామి కి ఎన్నిబిందెలు పానకం పోసినా స్వీకరిస్తాడని అయినప్పటికి భక్తులకు ప్రసాదంగా కొంత మిగుల్చుతాడని కథనంగా చెప్పుకుంటారు. ఆవిధంగా మిగిల్చే పద్దతిలో శిల్పాన్ని నిర్మిస్తూ శిల్పులు తమ నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించారు. ఇక్కడి ఖమ్మం నరసింహస్వామికి పానకంతో అభిషేకం చేయడం ప్రత్యేకత. అత్యంత ఉగ్రరూపుడైన స్వామివారిని శాంతింపజేసేందుకు పానకంతో అభిషేకం చేయడం అనే పద్దతి పూర్వకాలం నుంచి వస్తోంది.  సర్పదోష మొక్కుబడులకూ దోష నివారణకూ సర్పశిల లేదా ఇప్పటి రోజుల్లోలాగా లోహసర్పాలనూ పూజలో వుంచి దేవాలయాల వద్ద వదిలేసే ఆనవాయితీ వుంది. దానిని సూచిస్తున్నట్లు ఇక్కడ అనేక రకాలైన అనేక సర్పశిలలు కనిపిస్తాయి. వివిధ ప్రాంతాలనుంచి ఖమ్మం పట్టణానికి రైలు లేదా బస్సుద్వారా సులభంగా చేరుకోవచ్చు. హైదరాబాదు నుంచి కేవలం 195 కిలోమీటర్ల దూరంలోనూ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని విజయవాడనుంచి కేవలం 125 కిలోమీటర్ల దూరం లోనూ వుంది....
  • రామాయణం నాటి హనుమంతుని  పాదముద్రలు  శ్రీలంక , థాయిలాండ్ , మలేషియా , ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని  లేపాక్షి వద్ద వెలుగు చూశాయి .అలాగే  ప్రకృతి సౌందర్యానికి నెలవైన  'సిమ్లా' లోని  'జాకూ' కొండపై హనుమంతుడి పాదముద్రలు కనిపిస్తాయి. త్రేతాయుగంలో హనుమంతుడు ఈ కొండపైకి రావడం వలన ఆయన పాదముద్రలు పడ్డాయని స్థలపురాణం చెబుతోంది. రామరావణ యుద్ధంలో మేఘనాథుడితో తలపడిన లక్ష్మణుడు, ఆయన ధాటికి తట్టుకోలేక కుప్పకూలిపోతాడు. లక్ష్మణుడిని తిరిగి ఈ లోకంలోకి తీసుకురావడం కోసం హనుమంతుడు 'సంజీవని' పర్వతం తీసుకువస్తాడు. లక్ష్మణుడు తేరుకున్నాక రాముడి ఆదేశం మేరకు ఆ సంజీవని పర్వతాన్ని తిరిగి యథా స్థానంలో వుంచడం కోసం హనుమంతుడు గగన మార్గంలో బయలుదేరుతాడు. బాగా అలసిపోయిన ఆయన, మార్గమధ్యంలో కాసేపు విశ్రాంతి తీసుకోవడం కోసం ఇక్కడి కొండపై దిగినట్టు చెబుతారు. హనుమంతుడు మహా బలవంతుడు కావడం వలన ... ఆయన చేతిలో సంజీవని పర్వతం ఉండటం వలన, ఈ కొండపై ఆగగానే ఆ బరువుకి అది కొంచెం కుంగిపోయిందట. అంతే కాకుండా ఆయన పాదముద్రలు బలంగా ... స్పష్టంగా ఈ కొండపై పడ్డాయట. అందువలన ఆనాటి నుంచి ఈనాటి వరకూ ఈ కొండపై హనుమంతుడు పూజించబడుతూ వస్తున్నాడు. ఇక్కడి గుడి కూడా పురాతనమైనదే .  స్థల మహాత్మ్యానికి తగినట్టుగానే అత్యధిక సంఖ్యలో కోతులు కనిపిస్తూ వుంటాయి. ఇక ఇక్కడ ఏర్పాటు చేయబడిన 108 అడుగుల హనుమంతుడి విగ్రహం, సిందూర వర్ణాన్ని కలిగి ఈ క్షేత్రానికి విశిష్టతను తెచ్చిపెట్టింది. దసరా పండుగ సందర్భంగా స్వామివారికి ప్రత్యేక పూజలు ... సేవలు నిర్వహిస్తూ వుంటారు. ఈ సందర్భంగా ఈ క్షేత్రానికి భక్తులు భారీ సంఖ్యలో తరలి వస్తుంటారు. స్వామివారి ఉత్సవాల్లో ఉత్సాహంగా పాల్గొంటూ వుంటారు....
  • కోల్హాపూర్  పట్టణం  మహారాష్ట్ర లోనే కాక భారత దేశములోనే పురాతన పట్టణాలలో ఒకటి . ఇక్కడ సతి దేవి మూడవ కన్ను పడిందని పురాణ కథనం. ఈ క్షేత్రానికి పూర్వకాలలో కరవీర అనే పేరు ఉండేది. కోల్హాపూర్ అష్టాదశ శక్తి పీఠములలో ఒకటి గా ప్రసిద్ది చెందినది .ఇక్కడ వున్న మహాలక్ష్మిదేవిని భవానీ అంటారు . ఈ అమ్మవారిని కరవీరవాసిని,అమలాదేవి అని కూడా పిలుస్తారు.ఇక్కడే సరస్వతి,మహా కాళి విగ్రహాలు వున్నాయి.   ఒకప్పుడు మహా లక్ష్మి ఆలయము చుట్టూ ప్రక్కల సుమారు 200 పైన చిన్న , పెద్ద ఆలయములు ఉండేవట. భూకంపము కారణంగా నేలమట్టం అయి పయాయి . క్రీ.శ 13 ,14 శతాబ్దాల కాలములో ఇక్కడకి దండెత్తి వచ్చిన మహమ్మదీయు రాజులు,, మిగిలి ఉన్న వాటిలో కొన్నింటిని ధ్వస౦ చేశారు . ఎలాగో ఈ మహాలక్ష్మి అమ్మవారి ఆలయము మాత్రం వారి బారినపడకుండా యథాతధం గా నిలిచి ఉంది. 17 వ శతాబ్దములో ఛత్రపతి శివాజీ ఇక్కడ అమ్మవారిని తరచూ పూజించేవాడు . భవానీ మండపాన్ని శివాజీ చక్రవర్తి నిర్మించాడు . ఈ మండపములో తుల్జాభవాని దేవాలయము వున్నది . ఈ తుల్జాభవాని ని శివాజీ ఆరాధించేవాడు . ఈ మండపము మహాలక్ష్మి అమ్మవారి మందిరము ప్రక్కనే వుంది . దేవాలయం ప్రాంగణములో ఏడు దీపపు స్తంభములు వున్నాయి . ఈ దీప స్తంభాలు , ఈ దేవాలయానికి ముఖ్య ఆకర్షణ . ఈ దీప స్తంభాల లో వున్న దీపపు ప్రమిదలు వెలిగించినపుడు దేవాలయ ప్రాంగణము మొత్తము వెలుతురు తో నిండి వుంటుంది . అమ్మవారి గర్భ గుడి చుట్టూ సన్నని ఇరుకైన ప్రదక్షిణ మార్గము వున్నది . గర్భగుడిలో ఆరు అడుగుల చదర౦గా వున్న ఎత్తైన వేదిక మీద రెండు అడుగుల ఎత్తు ఉన్న పీఠము పై అమ్మవారి విగ్రహం కూర్చొని ఉన్న భంగిమలో ఉంటుంది. ఇక్కడ అమ్మవారికి బంగారు పాదాలు వున్నాయి. ఈ ఆలయములో జరిగే ప్రధానమైన ఉత్సవము నవరాత్రి ఉత్సవం .ఆ రోజున అమ్మవారి ఉత్సవ మూర్తిని నగరానికి తూర్పున 5 కి.మీ దూరములో వున్న ఈ మహాలక్ష్మి అమ్మవారి చెల్లెలు గా భావించే “ తెంబ్లాయి “ అనే అమ్మ వారి ఆలయము దగ్గరకి ఊరేగింపుగా తీసుకువెళ్తారు . ఒక రోజున ఏదో విషయములో ఇద్దరకి మాట పట్టింపు రాగా , తెంబ్లాయి అలిగి అక్క గారి నుండి దూరము గా వెళ్లిందట. నవరాత్రి రోజులలో పంచమి నాడు మహా లక్ష్మి అమ్మవారు తనే స్వయము గా వెళ్ళి చెల్లిని చూసి వస్తుంది. ఇది గాక చైత్ర పూర్ణిమ రోజున మహాలక్ష్మి అమ్మవారి ఉత్సవ మూర్తిని నగరమంతా ఊరేగిస్తారు . “ ప్రతి సంవత్సరము మార్చి 21 నుండి 3 రోజులు , సెప్టెంబర్ 21 నుండి 3 రోజుల గర్భగుడి కిటికీ నుంచి సూర్యకిరణాలు మహా లక్ష్మి అమ్మవారి పాదాలను తాకుతాయి . ఈ సూర్యకిరణాలు సాయంకాలం పడడం తో ఈ సందర్బాన్ని “ బంగారు స్నానము” అని పిలుస్తారు . ఇక్కడికి దగ్గరలోనే “ పంచగంగా” తీర్థము ఉంది . ఇక్కడ ఐదు నదులు కలుస్తాయి అని అంధుకే దీనిని పంచ గంగా అంటారు . ఈ తీర్థానికి ప్రయాగ అనే పేరు కూడా ఉంది. ఈ పంచగంగా తీర్థములో స్నానము చేస్తే పాపాలన్నీ పటాపంచలు అవుతాయి అని భక్తుల నమ్మకము . కోల్హాపూర్ లో అనేక గణపతి దేవాలయాలు వున్నాయి . అందులో స్థంభాలు లేని గణపతి మందిరము ముఖ్యమైనది. మహాలక్ష్మి దేవి ఆలయము ప్రాంగణములో సాక్షి గణపతి వున్నాడు . మహాలక్ష్మి దేవిని సందర్శించడానికి వొచ్చిన వారి అందరకి ఈ సాక్షి గణపతి సాక్షి గా వున్నాడు . ఈ సాక్షి గణపతిని దర్శించిన తరువాతే మహాలక్ష్మి దేవిని భక్తులు దర్శిస్తారు . మహా లక్ష్మి దేవాలయానికి సమీపముగా రంకా భైరవ దేవాలయము వుంది . రంకా భైరవుడు మహాలక్ష్మి దేవికి రక్షకుడిగా వుండేవాడు . ఆతని జ్ఞాపకార్థం ఈ దేవాలయము వెలసింది . ఈ భైరవ దేవాలయము లో రెండు జైన మందిరములు వున్నాయి . మహాలక్ష్మి దేవాలయానికి ఉత్తరము గా కాశీ విశ్వేశ్వర దేవాలయము వుంది . ఇది అతి ప్రాచీన మైన దేవాలయము ఈ దేవాలయము కి దగ్గరలో రెండు తీర్థములు వున్నాయి అవి కాశీ తీర్థం , మనికర్ణిక తీర్థం , ఇప్పుడు వీటిలో నీరు లేదు . కోల్హాపూర్ చుట్టూ ప్రక్కల వున్న దర్శనీయ స్థలాలను చూడడానికి మహారాష్ట్ర పర్యాటక శాఖవారు కోల్హాపూర్ లో ప్రతి రోజు “ కరవిర దర్సన్ “ అనే పేరు తో బస్ నడుపుతున్నారు . ఈ బస్సు ఉదయము 9 గంటలకి బయలు దేరి సాయంత్రము 5 గంటలకి తిరిగి వొస్తుంది . యాత్రికులకి కోల్హాపూర్ లో ఉండటానికి మంచి వసతులున్నాయి . మహాలక్ష్మి దేవాలయానికి దగ్గరగా , దూరములో మంచి హోటళ్లు , ధర్మ సత్రాలు  వున్నాయి. ...
  • ఈ వీరభద్ర ఆలయం  చాలా పురాతనమైనది. అనంతపురం జిల్లాలో ఉన్న ఈ వీరభద్ర ఆలయాన్ని లేపాక్షి టెంపుల్‌ అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ ఆలయానికి మిస్టీరియస్‌ టెంపుల్‌గా కూడా గుర్తింపు ఉంది. 16వ శతాబ్దం లో నిర్మించిన ఈ ఆలయం లో అతి సుందరమైన శిల్పాలు, నాట్యకారుల ప్రతిమలతో ఆకట్టుకునే విధంగా ఉంటుంది. విజయనగర రాజుల కాలంలో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారు. 70 స్తంభాలతో ఆకట్టుకునే ఆకృతిలో నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో ఒక స్తంభం మాత్రం నేలకు ఆనుకుని ఉండదు. గాలిలో వేలాడుతున్నట్లుగా ఉంటుంది. ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించే వారు  పల్చని వస్త్రాన్ని పిల్లర్‌ కింది నుంచి తీయడం చేస్తుంటారు. ఎంతో మంది ఇంజనీర్లు ఈ మిస్టరీని చేధించడానికి ప్రయత్నించి విఫలమయ్యారు. ఆలయం మొత్తం దేవతా ప్రతిమలు, నాట్యకారులు, సంగీతకారుల విగ్రహాలతో చెక్కబడి ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలో అతి పెద్ద వీరభద్రుని విగ్రహం ఉంటుంది. 1583లో విరూపన్న, వీరన్న అనే సోదరులు నిర్మించారని చరిత్ర చెబుతోంది. ఈ ఆలయంకు మరో చరిత్ర కూడా ఉంది. రావణుని చేతిలో గాయపడిన జటాయువు అనే పక్షి ఈ ప్రాంతంలోనే పడిందట. రాముడు ఆ పక్షిని చూసి ‘లే పక్షి’ అని పిలిచాడట. అందుకే ఈ ప్రాంతానికి లేపాక్షి అని పేరు స్థిరపడిందని కథనం. మీరు అనంతపురం జిల్లాకు వెళుతున్నట్లయితే ఈ ఆలయాన్నిచూసి రండి. ఇతర విశేషాల కోసం  వీడియో చూడండి. ...
  • సంతానం కోసం, జన్మ జన్మల దోష నివారణకు భక్తులు దర్శించుకునే క్షేత్రం కుక్కె సుబ్రహ్మణ్య క్షేత్రం.  కుక్కి పురం, కుక్కి లింగం అని  కూడా ఈ క్షేత్రాన్ని పిలుస్తారు .తమిళనాడులో ఆరు సుబ్రహ్మణ్య క్షేత్రాలుండగా, కర్ణాటకలో మూడు ప్రసిద్ధ సుబ్రహ్యణ్య క్షేత్రాలు ఉన్నాయి. కర్ణాటకలో ఉన్న ఈ మూడు క్షేత్రాలు స్వామిని సర్ప రూపంలో చూపి ఆది మధ్యాంతాలుగా చెబుతాయి. కుక్కె నాగదోష పూజలకు ప్రసిద్ధి. దీనికి ఒక కథ కూడా చెబుతారు. గరుడుని వలన ప్రాణభయం ఏర్పడటంతో సర్పరాజైన వాసుకి ఇక్కడ దాక్కొని సర్వేశ్వరుని గురించి తపస్సు చేశాడట. కుమారస్వామి వివాహ సందర్భంగా తండ్రి ఆదేశం మేరకు నాగరాజుకి అభయమిచ్చారు. అందువల్లే వాసుకి పీఠంగా, ఆదిశేషుడు నీడగా ఉండి ఆ పైన స్వామి సేవలో తరిస్తూ భక్తులకు దర్శనమిస్తూ ఉంటాడు . ఇక్కడ సుబ్రహ్మణ్య స్వామిని సేవిస్తే నాగదోషం తొలగిపోతుందని చెబుతారు. కుక్కెలో స్వామి మొదట ఒక పుట్టగా వెలిశాడట. దానినే ఆది సుబ్రహ్మణ్య అని పిలుస్తారు. ఈ స్వామిని ముందుగా దర్శించుకొని, తర్వాత ప్రధాన ఆలయానికి చేరుకుంటారు. ఇక్కడ ఇచ్చే మూల ప్రసాదం (పుట్టమన్ను) చాలా శక్తివంతమైనదని చెబుతారు.  ఈ క్షేత్రంలో మరొక ప్రధానమైనది కుమారధార నది. కుమారస్వామి వివాహ వేళకు మంగళస్నానం చేయించడానికి దేవతలు అనేక పవిత్ర నదీజలాలను తెచ్చారట. ఆ జలాల ప్రవాహమే నేటి కుమారధార నది అని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.  కుక్కె క్షేత్రం లోపలికి వెళ్లేటప్పుడు ఈ కుమారధారను దాటి  వెడతాం. చాలా ప్రశాంతంగా, అత్యంత స్వచ్ఛంగా ఉంటుంది ఈ తీర్థం. భక్తులు ఈ తీర్థంలో స్నానం చేసి తరిస్తారు. కుమారధార దాటిన తర్వాత మొదట దర్శనమయ్యేది అభయ గణపతి. ఈయనే ఇక్కడ  క్షేత్రపాలకుడు.  ఆది శంకరాచార్యులు  కుక్కె సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని దర్శించినట్లు కథనాలు వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి.  ప్రకృతి సోయగాలతో ... కుక్కె వెళ్లే రైలు మార్గం అంతా పచ్చదనంతో నిండి కనుల విందు చేస్తుంది . అందుకే రైలుమార్గ ప్రయాణాన్ని పర్యాటకులు  ఆనందిస్తారు. కనుమల పై భాగానికి చేరుకునే దారిలో వందకు పైగా వంతెనలు, యాభైకి పైగా టన్నెల్స్ ఉంటాయి. రైలు పర్వత శిఖరాలను చుట్టబెడుతూ వెళ్తుంటే చూడ్డానికి రెండు కళ్లు సరిపోవు.  మరోవైపు శిఖరాల నుండి జాలువారే జలపాతాలు, లోయలు, సెలయేళ్లు, వందల అడుగుల ఎత్తున్న చెట్లు, మేఘాలను చుంబించే శిఖరాలను స్వయంగా చూసి ఆనందించాల్సిందే తప్ప మాటల్లో వర్ణించలేము.    ఈ క్షేత్రం బెంగళూరు నుండి 300 కిలోమీటర్లు, మంగళూరు నుంచి 100 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఉన్న ఈ క్షేత్రానికి చుట్టూ కుమార పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. ఈ క్షేత్రానికి బస్సు, రైలు మార్గాల ద్వారా చేరుకోవచ్చు.  కుక్కెలో హోటల్ వసతి సదుపాయాలే కాదు దేవస్థానం సత్రాలూ ఉన్నాయి . మరిన్ని వివరాలు తెలుసుకోవాలంటే .... www.kukketemple.com లో  చూడవచ్చు. ...
  • చిదంబర రహస్యం అంటే  చాలామందికి తెలియదు. చిదంబరం వెళ్లి వస్తుంటారు.  కానీ అక్కడి విశేషమేమిటో చెప్పలేరు. కొద్దీ మంది మాత్రమే ఈ చిదంబర రహస్యం లోని అసలు విషయం ఏమిటో గ్రహించగలుగుతారు.  పృధ్వి, అగ్ని, వాయువు, తేజస్సు , ఆకాశ లింగాలను పంచభూత లింగాలు అని అంటాము. వీటిలో ఆకాశలింగం తమిళనాడు లోని చిదంబరం ఆలయంలో ఉంది.  ఈ ఆలయంలో స్వామి నటరాజ రూపం, ఇదీ అని చెప్పలేని చంద్రమౌళీశ్వర స్ఫటికలింగ రూపం, ఏ రూపమూలేని దైవసాన్నిధ్యం అనే మూడు స్వరూపాల్లో దర్శనమిస్తాడు. మూడో రూపమే చిదంబర రహస్యం.. గర్భ గుడిలో నటరాజస్వామికి కుడి వైపు  ఒక చిన్న ద్వారం వుంది. దానికి తెర వేసి వుంటుంది. ఇక్కడ గోడలో ఒక విశిష్ట యంత్రం ఉంది .అది ఏ యంత్రమో ఎవరికీ తెలియదు. దాని పైన  దట్టమైన చందనం పూసి ఉంటుంది.  దానిని ఎవరూ తాకరాదు. ప్రధాన అర్చకుడు మాత్రం రాత్రి వేళ తలుపులు వేసి ఆ యంత్రానికి పూజ చేస్తారు. ఇంకెవరికీ పూజ చెయ్యటానికే కాదు పూజా సమయంలో చూడటానికి కూడా అనుమతి లేదు. అయితే ఆసక్తిగల భక్తులు అక్కడి వూజారిని అడిగి రూ. 50 టికెటు తీసుకుంటే కిటికీగుండా కొద్ది దూరంనుంచి ఆ యంత్ర దర్శనానికి అవకాశం వుంటుంది. ఆ సమయంలో ద్వారానికి వున్న తెర తొలగించి హారతి వెలుగులో కొద్ది క్షణాలు మాత్రం ఆ యంత్ర దర్శనానికి అవకాశం కల్పిస్తారు. ఆ యంత్రంపై బంగారు బిల్వ పత్రాల మాలలు కనబడుతాయి.. ఆ కొద్ది క్షణాల దర్శనంలో ఎవరి అనుభూతులు వారివి.. ఎవరి భక్తి పారవశ్యం వారిది. ఇంతకీ ఆ స్ధలంలో ఏమి వున్నట్లు? చూసిన భక్తులకు ఏమి కనిపించినట్లు? అదే ఎవరికీ అంతుబట్టని రహస్యం. ఇదే చిదంబర రహస్యం. అయితే విజ్ఞులుమాత్రం ఈ రహస్యం నిరాకారుడైన దేవ దేవుని ఉనికిని సూచిస్తుందనీ, చిత్ + అంబరం అంటే జ్ఞానాకాశాన్ని, అనంతాన్ని వెల్లడిస్తుందని, ఎవరి అంతరంగ భావాలను బట్టి  వారికి ఆ రూపంలో నిరాకారుడైన స్వామి దర్శనమిస్తారని చెబుతారు. అది అసలు రహస్యం. ఇతర విశేషాలకు చూడండి వీడియో. vedeo courtesy...am tv  ...
  •  ఎలుకలకు ఒక ఆలయం ఉంది తెలుసా ? అవును ... రాజస్థాన్‌లోని దేష్నోక్ గ్రామం లొమూషికాలయం ఉంది . దీన్నే కర్ణిమాత ఆలయం అంటారు.  ఇది రాజస్థాన్‌లోని బికనీర్ జిల్లాకు సుమారు 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో పాకిస్థాన్ సరిహద్దులో ఉంది.  దేష్నోక్ గ్రామాన్ని గతంలో ‘దస్‌నోక్’ అని పిలిచేవారు. ఈ గ్రామం పది చిన్నగ్రామాల మూలల భాగాల నుంచి ఏర్పడింది కాబట్టి ఆ పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. ఈ గ్రామమే కర్ణిమాత దేవాలయానికి ప్రసిద్ధి. హిందువుల దేవతైన దుర్గామాత మరో అవతారమే కర్ణిమాత అని  కొలుస్తారు. సిందూరం రాసిన ఏకశిల మీద అమ్మవారు చతుర్భుజాలతో దర్శనమిస్తుంది. ఒక చేత త్రిశూలం, మరో చేత రాక్షసుని  తల పట్టుకొని సింహవాహినిగా భక్తుల చేత పూజలందుకుంటుంది. జోధ్‌పూర్, బికనీర్ రాజవంశీయులకు కర్ణిమాత కులదైవం. ఈ ఆలయాన్ని 15వ శతాబ్దంలో గంగాసింగ్ అనే రాజు నిర్మించినట్టుగా చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి.  20వ శతాబ్దపు మొదట్లో పునర్నిర్మించారు. మొఘలుల అద్భుత శిల్పకళానైపుణ్యం ఇక్కడ గోచరిస్తుంది .   ఈ ఆలయంలోనే దాదాపు 20 వేలకు పైగా ఎలుకలు ఉన్నాయి. భక్తుల రాకపోకలకు ఏమాత్రం జంకకుండా అవి స్వేచ్ఛగా తిరుగుతుంటాయి. భక్తుల పాదాల మీదుగా పరుగులు తీస్తుంటాయి. భక్తులు పెట్టిన నైవేద్యాలను, పాలు, పెరుగు, పండ్లు, స్వీట్లు తింటూ తిరుగుతుంటాయి.  ఇక కర్ణిమాత  దుర్గాదేవి ఉపాసకురాలు. ఈమె 150 సంవత్సరాలు జీవించిందని అంటారు .  పుట్టుకతోనే ఈమెకు అతీంద్రియ శక్తులు ఉండేవని ప్రచారం. తనకున్న శక్తులతో పేదల సమస్యలు పరిష్కరించేదని  స్థానికులు చెబుతారు . అందుకే ప్రజలు ఆమెను దేవతలా కొలవడం ప్రారంభించారు. ఒకరోజు ఆమె ఆకస్మాత్తుగా తన ఇంట్లోనే అదృశ్యమైంది. ఎవరికీ కనిపించలేదు. ఆమెకు అక్కడే ఆలయం నిర్మించి, నాటి నుంచి పూజలు జరుపుతున్నారు.  కర్ణిమాత  స్థానికులకు కొంతమందికి కలలో కనపడి  తమ వంశస్థులంతా త్వరలోనే చనిపోతారని, వారంతా ఎలుకలుగా జన్మించి ఇక్కడే ఉంటారని, వారికి అన్నపానీయాలు సమర్పించి ధన్యులు కమ్మని చెప్పిందనే  కథనం కూడా ప్రచారం లో ఉంది.  కర్ణిమాత వంశంలో దాదాపు 600 కుటుంబాలు ఉండేవట. మాత చెప్పిన విధంగానే కొన్ని రోజులకు ఆ కుటుంబాల వారంతా మరణించడం, ఆ తర్వాతే ఈ ఆలయంలోకి  ఎలుకలు గుంపులు గుంపులుగా రావడం చూసిన వారంతా కర్ణిమాత వంశీయులే ఎలుకలుగా మారారని భావించారు. నాటినుంచే ఈ ఎలుకలను కర్ణిమాతతో సమానంగా పూజించడం మొదలుపెట్టారట. ఆలయం వద్ద దాదాపు 20 వేల ఎలుకలు తిరుగాడుతుండటం వెనక మరో జానపద కథ కూడా ప్రచారంలో ఉంది . 20 వేల మంది సైనికులు  ఒకానొక యుద్ధంలో ఓడిపోయి, పారిపోయి దేష్నోక్ గ్రామానికి చేరుకున్నారట.   ఆ ప్రాంతానికి వచ్చాక యుద్ధం నుంచి పారిపోవటం మహాపాపమని, దానికన్నా మరణమే మేలు అని తెలుసుకున్న వారు తమకు తామే మరణశిక్ష విధించుకున్నారు. కర్ణిమాత వారి ఆత్మహత్య దోషం పోవడానికి ఈ ఆలయంలో ఎలుకలుగా ఉండిపొమ్మని చెప్పిందట. సైనికులంతా కర్ణిమాతకు తమ కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తూ అక్కడే ఉండిపోయారట. అలా మానవులే ఎలుకలుగా పునర్జన్మ ఎత్తినట్టుగా కూడా చెబుతారు.   వేల కొలది నల్లని ఎలుకల మధ్య నాలుగు  తెల్లని ఎలుకలు కూడా కనిపిస్తాయి . ఇవి కనిపించడానికి మరో కథ కూడా ప్రచారంలో ఉంది. కర్ణిమాతకు ముగ్గురు పిల్లలు పుట్టి పురిట్లోనే కన్నుమూశారు. దీంతో ఆమె తన భర్తకు సొంత చెల్లెలినే ఇచ్చి వివాహం చేసింది. వారి కుమారుడు ఒకసారి ఆడుకుంటూ కపిల్ సరోవర్‌లో పడి చనిపోయాడు. కర్ణిమాత ఆ బిడ్డ ప్రాణాలను ఇవ్వమని యముడిని వేడుకుంది. యముడు ఆమె ప్రార్థనలకు కరగలేదు. కర్ణిమాత దుర్గాదేవి అనుగ్రహంతో ఆ కుమారుడిని బతికించుకుంది. అంతేకాదు ఆ కుమారుడితో పాటు ఆమె మిగతా ముగ్గురు బిడ్డలూ తిరిగి బతికారట. ఈ ఆలయంలో కనిపించే నాలుగు తెల్లని ఎలుకలు కర్ణిమాత బిడ్డలేనని, ఆ నాలుగు ఎలుకలు కనిపించిన వారికి కర్ణిమాత పూర్తి ఆశీస్సులు లభించినట్టే అని భక్తుల నమ్మిక. అందుకే ఆ నాలుగు తెల్లని ఎలుకలు కనిపించేదాక భక్తులు అక్కడే కూర్చొని ఓపికగా ఎదురుచూస్తుంటారు. అయితే, ఈ తెల్ల ఎలుకలు ముఖ్యమైన వేడుకలలో మాత్రమే  కనిపిస్తాయి.  ఇక్కడ ఎలుకలకు ఆహారం ఇవ్వడం గొప్ప వరంగా భక్తులు భావిస్తారు. అయితే, ఈ ఆలయంలో పొరపాటున ఎవరి వల్లనైనా ఎలుక చనిపోతే వారు అంతే బరువు గల వెండి ఎలుకను ఆలయానికి ఇచ్చి దోషాన్ని పోగొట్టుకోవాలి. అమ్మవారి ఎదుట ఎలుకలు తిన్న  నైవేద్యాన్నే భక్తులకు ప్రసాదంగా పంచుతారు.  కర్ణిమాత ఆలయంలో ఉదయం 4 గంటలకు తొలి పూజ మొదలు పెడతారు. పూజారులు అమ్మవారికి నైవేద్యాలు, మంగళహారతి సమర్పించి, మృదంగ ధ్వనులను వినిపిస్తారు. అప్పటి వరకు ఎక్కడెక్కడ ఉన్నాయో తెలియని ఎలుకలన్నీ గర్భాలయం నుంచి బిరబిరా బయటకు వస్తాయి.  పళ్లాలలో పెట్టిన నైవేద్యాన్ని  ఆరగిస్తాయి. ఆ తర్వాత భక్తులు సమర్పించే నైవేద్యాలను తింటూ, ఆలయంలో తిరుగుతూ రోజంతా గడిపేస్తాయి. తిరిగి రాత్రి సమయంలో గర్భాలయంలోకి వెళ్లిపోతాయి....