Latest News
ప్ర‌ముఖులు
  • (SIVA RACHARLA)  .............  ఆయన ఒక "నిర్వచనం",ఆయనొక "నిర్మాత",ఆయనొక "ఉదాహరణ",ఆయన భారత రాజకీయ వ్యవస్థకు నిలువుటద్దం... ఆయన "Marxist in practice"... అందరు ప్రధానుల ...  మన రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రుల పేర్లు తడుముకోకుండ ఎంత మంది చెప్పగలరు? జీవితాంతం ప్రతిపక్షంలో వున్నా "ఆ"నాయకుడి" పేరు అధికారంలో ఏపార్టి వున్నా స్మరించటానికి కారణం ఏమిటి? అసెంబ్లీల్లో అధికార...  ప్రతిపక్షాలు గొడవపడ్డ ప్రతిసారి "ఆ"నాయకుడు" ప్రాతినిధ్యం వహించిన సభలో ఇలా గొడవ జరగటం బాధాకరం అనటం వింటుంటాము. ఆమనిషి,ఆనాయకుడు "పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య" aka కామ్రేడ్ "P.S" నిన్న మొన్న గోరంట్ల బుచ్చయ్య చౌదరిగారికి మంత్రి పదవి రాని సందర్భంలో కూడ నాకు సుందరయ్య స్పూర్తి, రాజకీయల్లో ఎప్పుడు అక్రమపద్దతులు పాటించలేదు అని చెప్పుకున్నారు. కమ్యునిస్ట్ పార్టీలతొ పరిచయం వున్న వారికి పార్టి "నిర్మాణం" అన్నమాట పరిచయం వుంటుంది. రాజకీయ పార్టీల బాషలో "నిర్మాణం" అంటే సిద్దాంతము, రాజకీయ కార్యక్రమము ఒకేలాగ వుండటం.ఇప్పటిలా అధికారం కోసం కప్పలతక్కెడలు,గోడదూకటాలు నిర్మాణాత్మక రాజకీయాలు కాదు. సుందరయ్య స్వతంత్ర భారత పార్లమెంటులో తొలి ప్రతిపక్ష నేత. ప్రధాని నెహ్రు.. మంత్రులకు అనేక అంశాలలో సుందరయ్య ప్రసంగాలు దారిచూపాయి.సుందరయ్య మాట్లాడుతున్నప్పుడు నెహ్రు స్వయంగా నోట్సు రాసుకునేవారు. ప్రతిపక్ష నేతకు "మంత్రి" హోదా వుంటుంది(ఇప్పటికి కూడ). పార్లమెంటు ప్రతిపక్షనేతగా వుండి కూడ అన్ని సదుపాయాలను వదులుకోని బస్సులొ లేదా స్వయంగా సైకిల్ తొక్కుకుంటునో పార్లమెంటుకు వెళ్లేవారు. సైకిల్ మీద వెళ్ళటం గొప్పతనానికి సంబంధించిన లక్షణం కాదు, వ్యక్తిత్వం. సుందరయ్యగారి ఈవ్యక్తిత్వమే ప్రజలకు దగ్గర చేసింది. ఈవ్యక్తిత్వమే ఎదుటివారు చెప్పే విషయన్ని ఓపిగ్గా వినే లక్షణం తద్వారా వాటి పరిష్కారం కోసం పనిచేసే పద్దతి సుందరయ్య గారి సొంతం అయ్యింది. సుందరయ్య ఓకసారి MPగా, మూడుసార్లు MLAగా పనిచేశారు. అయితే సుందరయ్య చేపట్టిన ఈపదవుల కన్నా ఆయన చేసిన  ప్రతిపాదనలు,చేపట్టిన పనులవలనే చనిపోయిన 32 సంవత్సరాల తరువాత కూడ ప్రజలు స్మరించుకుంటున్నారు. దేశానికి స్వతంత్రం వచ్చిన తరువాత చేపట్టవలసిన పనుల గురించి అనేక రచనలు చేశారు. ఇప్పుడు చెప్పుకుంటున్న నదుల అనుసంధానం గురించి 50వ దశకంలోనే సుందరయ్యగారు ప్రతిపాదించారు. "ఆంధ్రప్రదేశులొ సమగ్ర నీటిపారుదల" అన్న పుస్తకంతో అనేక ప్రాజెక్టులు, నదుల అనుసంధానం గురించి రాశారు. సాయుద తెలంగాణా రైతాంగ పోరాట నిర్మాత సుందరయ్య.4,5 సంవత్సరాల పాటు అజ్ఞాతంలో ఉండి  దళాలకు మార్గదర్శకత్వం చేశాడు. తెలంగాణా సాయుధపోరాటం తరువాత ఆఉద్యమ అనుభవాలను "వీర తెలంగాణ విప్లవ పోరా టం గుణపాఠాల" పేరుతో పుస్తకం  రాశారు. సుందరయ్యగారి ఎంత వాస్తవికమో ఇలాంటి పుస్తకాలు తెలియచేస్తాయి. తెలంగాణ సాయుధపోరాటంలో కాని,ఎమర్జెన్సి రోజుల్లో కాని కామ్రేడ్స్, వారి కుటుంబల పట్ల సుందరయ్య చాల జాగర్తలు తీసుకునేవారు. కొండపల్లి కోటేశ్వరమ్మగారు(సీతారామయ్యగారి భార్య) రాసిన "నిర్జన వారధి" పుస్తకంలొ సుందరయ్యది ఎంత ఉన్నతమైన వ్యక్తిత్వమో తెలియచేసే సంఘటనలు వివరించారు. అజ్ఞాతంలో వున్న దళాలను,వారి కుటుంబ సభ్యులను సుందరయ్య గారు కలిసినప్పుడు...తను ముందుగా భోజనం చెయ్యకుండ గర్భిణిలు,పిల్లలకు భోజనం పెట్టి చివరలొ తను తినేవారు.కారణం నేను వచ్చానని ఈరోజు మంచి భోజనం వండివుంటారు,మీకు రోజు ఇలాంటి భోజనం దొరకదు కదా?ముందు మీరు తినండి అని వారికి భోజనం పెట్టేవారంట సుందరయ్యగారు.దళాలన్ని  ఒకచోట వుండటం వలన ఎదో ఒక భోజనం దొరికేది,నిత్య సంచారి అయిన సుందరయ్యలాంటి నాయకులకు గ్యారెంటి భోజనాలు తక్కువ.అది కామ్రేడ్స్ పట్ల సుందరయ్యగారి ప్రేమ,నాయకుడే త్యాగం చెయ్యాలనే  లక్షణం. 60,70 దశకాలలో  కమ్యునిస్ట్ పార్టీలలోకి డాక్టర్లు,లాయర్లు ప్రవాహంలాగ చేరారు.సుందరయ్యగారు డాక్టర్లను పార్టి full timersగా కాకుండ గ్రామాల్లో వైద్య సేవలు చెయ్యాలని ప్రోత్సహించారు. 1964లొ CPI నుంచి CPM విడిపొయినప్పుడు సుందరయ్యగారు CPM జాతీయ ప్రధానకార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యారు. సుందరయ్యగారి నాయకత్వంలొ CPM "Party Program" documentలొ పార్టి కార్యక్రమాన్ని వివరించారు,ఆ డాక్యుమెంట్ CPM రాజ్యాంగం. భారత దేశంలొ party programను రాసుకున్న ఏకైక పార్టి CPM.. దాన్ని ప్రారంభించి  సుందరయ్యగారు  నేతృత్వం  వహించారు.. సుందరయ్యగారి పోరాటం  ఆయన సొంత ఊరు నెల్లూరు జిల్లా "అలగానిపాడు" నుంచే మొదలయ్యాయి. సుందరయ్య గారి వ్యక్తిగత జీవితం త్యాగాల నిలయం.చిన్న వయసులోనే కులాన్ని వదులుకున్నారు.తన చెల్లెళ్లను  ,ఇతర పిల్లలను హరిజనవాడలో వున్న స్కూల్లొ చదివించారు. అలగానిపాడులొని అంటరానితనాన్ని నిర్మూలించటానికి హరిజనవాడ బావిలోని నీటిని ఊర్లోని అన్ని బావులలో కలిపాడు. ఆయన హాబిల్లొ చదవటం రాయటం ముఖ్యమైనవి. అలగానిపాడులో మొదటి గ్రంధాలయన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఇప్పుడు వారి ఇల్లు కూడ స్మారక చిహ్నం అయ్యింది. ఆస్తి పంపకాల్లొ వచ్చిన తన వాటా మొత్తాన్ని పార్టికి ఇచ్చేసి,పార్టి ఇచ్చిన అలవెన్సుతో బతికారు.   మాజీ ఎంపీ ,ఎమ్మెల్యేలకు  ఇచ్చే పెన్షన్ కూడ పార్టికి ఇచ్చారు. తన జీవితం మొత్తం ప్రజలకోసం,పార్టీ కోసం పనిచేయా లన్న లక్ష్యంతొ పెళ్ళి చేసుకోకూడదనుకున్నారు.అయితే కామ్రేడ్. లీలాగారు పట్టుదలతో ఆమెను వివాహం చేసుకోవటానికి అంగీకరించారు. సుందరయ్యగారు & లీలాగారు మాట్లాడుకోని పిల్లలు పుట్టకుండ సుందరయ్యగారు ఆపరేషన్ చేయించు కున్నారు. సుందరయ్య & లీలమ్మ ఇద్దరు త్యాగజీవులు. సుందరయ్య ,లీల గార్లకు పిల్లలు లేకుంటే ఏమి?నాలాంటి అనేక మంది వారసులు ... సుందరయ్య త్యాగం,సుందరయ్య దార్శనికత మనకు తెలియకుండనే ఎదో ఒకరూపంలొ మన జీవితం మీద ప్రభావం చూపుతుంది. సుందరయ్యగారి తమ్ముడు డాక్టర్.రామచంద్రారెడ్డి గారు కూడ జీవితాన్ని ప్రజల కోసం అంకితం చేశారు. డాక్టర్.రాం గారు నేతాజితో పనిచేశారు.నేతాజి డాక్టర్.రాముకు రాసిన ఉత్తరాలు నెల్లూరు జిల్లా ఆఫీసులొ 2001లో చదివాను. CPM డాక్టర్.రాం పేరుతో "రామచంద్రారెడ్డి ప్రజావైద్యశాల"ను నెల్లూరులో నడుపుతున్నారు. సుందరయ్యగారు 19-May-1985న విజయవాడలొ చనిపోయారు. సుందరయ్యగారు మేడే రోజున అంటే 01-May-1913న పుట్టారు. సుందరయ్య "Marxist in practice"...Marxism is not a dogma but a theory to be applied in practice,a guide to action సుందరయ్యను "కమ్యునిస్ట్ గాంధి" అనటం సమంజసం కాదు,అది కొందరు అత్యుత్సాహంతో రాసిన వాడుక.సుందరయ్య,గాంధి రెండు విభిన్న మార్గాలు.ఎవరి మార్గాల్లో వారు గొప్పవారు. సుందరయ్య కమ్యునిష్ట్ కాకుంటే ఏమి అయ్యుండేవారని అడిగిన ప్రశ్నకు "ఈరోజు కాకుంటే రేపో,మరో రోజో సుందరయ్య కమ్యునిష్ట్ అయ్యి వుండేవాడు" అంతేకాని కొందరు  రాసినట్లు కాంగ్రేస్ పార్టి ప్రధానకార్యదర్శో ,మంత్రో అయ్యేవాడు కాదు అని సుందరయ్యగారు సమాధానం ఇచ్చారు. అనేక సినిమల్లో ఉదా త్త రాజకీయనాయకుడి పాత్రకు "సుందరయ్య" అని వుండటం గమనించివుంటారు.నాకు ముఠామేస్త్రిలోని సోమయాజుల పాత్ర గుర్తుంది ,ఈమధ్య కూడ ఎదో సినిమాలో కూడ సుందరయ్య పేరు వాడారు. మాఇంట్లో వుండే ఏకైక రాజకీయ నాయకుడి ఫోటో "సుందరయ్య" గారిది.నాకు తొలి పాఠాలు చెప్పిన పుల్లయ్యగారు,Dr.శాస్త్రిగారు నాకు గురువులు.అందుకే నేను మిత్రులకు చెప్తుంటాను I am from Dr.Sastry school....
  •  (Sheik Sadiq Ali )......................   అదే స్వరం ముప్ఫై ఎనిమిది ఏళ్ళుగా వెంటాడుతోంది. విరహమైనా ,విషాదమైనా, ముంచెత్తే మొహమైనా అది వెంటే ఉంటూ వస్తోంది. ఆరుబయట వెన్నెల్లో నులకమంచం మీద పడుకున్నా, ఏసీ కార్ లో లాంగ్ డ్రైవ్ కి వెళ్ళినా అదే స్వరం .ఇంతకూ ఆ స్వరం ఎవరిది? ఎవర్ గ్రీన్ ..ఆల్ టైం గ్రేట్ లెజెండ్రీ వాయిస్ కిషోర్ కుమార్ ది. దశాబ్దాలుగా దేశ ప్రజల్ని ఉర్రూత లూగిస్తున్న స్వరం. మనిషి మరణించినా అజరామరమైన స్వరం. అతని గొంతులో అంతటి శక్తి ఎలా వచ్చింది? ఎంత ప్రేమను,ఎంత విషాదాన్ని, విరహాన్ని అనుభవిస్తే ఆ శక్తి వస్తుంది? నాలుగు పెళ్ళిళ్ళు చేసుకున్న కిషోర్ ప్రేమికుడా?ప్లేబాయా ?పురుష అహంకారా?మదోన్మత్తుడా?విలాస పురుషుడా? అతన్ని ఎలా చూడాలి? యావత్ దేశం మోహించి పలవరించిన అద్భుత అందగత్తె మధుబాల , కళ్ళముందు తటాలున మెరిసే విద్యుల్లత లీనా చందావర్కర్ , మత్తు కళ్ళ యోగితాబాలి, అలనాటి బెంగాలీ సుందరి రూమా ఘోష్ ఆ నలుగురూ అతని భార్యలే.వివిధ దశల్లో అతని జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసిన వాళ్ళే. అతని స్వరంలోని విషాదానికీ,విరహానికీ,మోహానికీ కారకులు వాళ్ళే. నాలుగు పెళ్ళిళ్ళు చేసుకున్న వాడి గురించి ఇంత గొప్పగా రాయాలా సాదిక్? అని అడిగితె నా దగ్గర సమాధానం లేదు. కానీ, సౌందర్యాన్ని ఆరాధించి,అందిన అందాన్ని అర్ధం చేసుకోలేక వ్యర్ధం చేసుకున్న ఒక అద్భుత గాయకుడి జీవితపు చీకటి కోణాలను స్పృశించాలనే ప్రయత్నమే ఈ వ్యాసం. గాయకుడు,నటుడు,దర్శకుడు,నిర్మాత,రచయిత,సంగీత దర్శకుడు,హీరో,కమెడియన్ ఇలా బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి అయిన కిషోర్ కు అసంఖ్యాకమైన అభిమానులు ఉన్నారు.మహమ్మద్ రఫీ,ముఖేష్ ల కన్నా కిషోర్ ని అభిమానించే వాళ్ళ సంఖ్య చాలా ఎక్కువ.హిందీ మాత్రమె కాకుండా మరాఠి,గుజరాతి,కన్నడ ,బెంగాలి భాషల్లో అతను అసంఖ్యాక పాటలు పాడాడు.బాలీవుడ్ లో తన సమకాలీకులందరూ ఈర్ష్య పడేంత రొమాంటిక్ జీవితాన్ని అతను అనుభవించాడు. చూడ్డానికి ప్లే బాయ్ లా కన్పించినా,నిత్యం చిరునవ్వుతో ,సినిమాల్లో నవ్వుతూ ,నవ్విస్తూ ఉన్నా లోలోపల దహించి వేసే బాదే అతనితో విషాద గీతాలు పాడించింది.సౌందర్యం పట్ల ఆరాధన గొప్ప రొమాంటిక్ పాటలని పాడించింది.విషాదాన్ని దాచుకునే ప్రయత్నంలో కామెడీ పాటలు పాడాడు. కిషోర్ కుమార్ మొదటి భార్య రూమా ఘోష్. అందం,చలాకీతనం,అభినయం కలగలిసిన అమ్మాయి.విఖ్యాత దర్శకుడు సత్యజిత్ రే మేనకోడలు. నటి,గాయకురాలు. 1951 లో వాళ్లకు పెళ్ళయ్యింది. ఏడాదికే కొడుకు అమిత్ కుమార్ (సింగర్) పుట్టాడు. అతనికి ఆరేళ్ళ వయసులో దంపతులిద్దరికీ గొడవలయ్యాయి.గృహిణిగా ఉండి ఇంటినీ, కొడుకునీ చూసుకోమంటాడు అతను. నా ప్రతిభను,సామర్ధ్యాన్ని నాలుగు గోడలకు పరిమితం చేయలేను అంటుంది ఆమె. ఫలితంగా ఇద్దరూ విడిపోయారు. ఆ తర్వాత ఆమె ఆరూప్ గుహా ను పెళ్ళాడి రూమా గుహ అయ్యింది. ఓపిక ఉన్నంత వరకూ నటిస్తూనే ఉంది. 2006 లో విడుదలైన బాలీవుడ్ చిత్రం నేమ్ సేక్ ఆవిడ నటించిన ఆఖరి చిత్రం. రెండో భార్య మధుబాల. ఇండియన్ మార్లిన్ మన్రో గా ప్రసిద్ధి చెందిన నటి.అపురూప సౌందర్య రాశి. ఇప్పటికీ అందానికి ప్రతిరూపంగా కవులు,రచయితలూ ఆమె నే ఉదహరిస్తారు. దిలీప్ కుమార్ తో గాఢమైన ప్రేమలో మునిగి,తేలి విఫలమైన మధుబాల కిషోర్ రెండో భార్య అయ్యింది. ఒక పేద ముస్లిం కుటుంబంలో 11 మంది సంతానంలో ఒకరిగా జన్మించిన ముంతాజ్ తన అందం,అభినయంతో సూపర్ స్టార్ మధుబాల అయ్యింది. ఆమె కంటి చూపు కోసం మహామహులు వెంపర్లాడే వారు. అలాంటి అమ్మాయి దిలీప్ తో ప్రేమ విఫలమై కిషోర్ కి రెండో భార్యగా మారింది. ఆమెను పెళ్ళాడటానికి కిషోర్ అష్ట కష్టాలు పడ్డాడు. ఆఖరికి మతం మార్చుకొని కరీం అబ్దుల్ కూడా అయ్యాడు. వారి వైవాహిక జీవితం తొమ్మిది ఏళ్ళపాటు సాగింది. వారికి సంతానం కూడా కలుగ లేదు. హృదయంలో చిల్లుపడి అనారోగ్యంతో మంచం పాలై విషాదకర పరిస్థితుల్లో మధుబాల మరణించింది. ఆ తొమ్మిదేళ్ళ కాలంలో ఆమె నటించలేదు. వైద్యం కోసం లండన్ వెళ్లాలని అనుకున్న ఆమెను కిషోర్ అందుకు అనుమతించ లేదనీ ,వైద్యం అందకే ఆమె మరణించింది అనీ అతనిపై ఆరోపణలు కూడా ఉన్నాయి. మూడో భార్య పేరు యోగితాబాలి. షమ్మి కపూర్ మొదటి భార్య,అలనాటి హీరోయిన్ గీతాబాలి మేనకోడలు ఈ అమ్మాయి. అప్పట్లో పలు సినిమాల్లో హీరోయిన్ గా నటించింది. వీళ్ళ బంధం రెండేళ్ళ కన్నా ఎక్కువ కాలం కొనసాగలేదు. వివాహం తర్వాత కూడా నటన కొనసాగించిన యోగితా అప్పుడప్పుడే స్టార్ డం సంపాదించుకుంటున్న మిథున్ చక్రవర్తితో ప్రేమలో పడింది. కిషోర్ కి విడాకులు ఇచ్చి మిథున్ ను పెళ్లి చేసుకొని వెళ్ళిపోయింది. ఆ తర్వాత మిథున్ మన శ్రీదేవి తో ప్రేమలో పడి పెళ్లి కూడా చేసుకోవాలని అనుకున్నాడు కానీ ,అది కుదరలేదు. అది వేరే కథ. నాలుగో ,ఆఖరి భార్య లీనా చందావర్కర్ . మెరుపు తీగలాంటి సౌందర్యం. ఒక ఆర్మీ అధికారి కూతురు. ప్రముఖ హీరోయిన్ .అపురూపమైన అందం ఆమె సొంతం. ప్రముఖ రాజకీయ కుటుంబానికి చెందిన సిద్ధార్ధ అనే యువకుడు ఆమెను ఇష్టపడి పెళ్లి చేసుకున్నాడు. పెళ్లి అయిన కొద్దికాలానికే ప్రమాదవశాత్తూ తుపాకీ పేలి మరణించాడు. 25 ఏళ్ళ వయసుకే ఆమెకు వైధవ్యం వచ్చింది. ఆమె సౌందర్యానికి ముగ్దుడై ఆమెతో ప్రేమలో పడ్డాడు కిషోర్. ఇద్దరి మధ్య వయసు తేడా 21 సంవత్సరాలు.ఇద్దరూ ప్రేమలో పడ్డారు.పెళ్లి కూడా చేసుకోవాలనుకున్నారు. దానికి లీనా తండ్రి ఒప్పుకోలేదు. ఇప్పటికె మూడు పెళ్ళిళ్ళు పెటాకులయ్యాయి. దాదాపు నీ అంత వయసు ఉన్న కొడుకు ఉన్నాడు. చచ్చినా కోశోర్ కి ఇచి పెళ్లి చేసే ప్రసక్తి లేదు అన్నాడాయన. ఎలాగైనా పెళ్లి చేసుకోవాలనుకున్న కిషోర్ నానా ప్రయత్నాలు చేశాడు. ఆఖరికి ఆమె ఇంటి ముందు ధర్నా కు దిగాడు. అప్పట్లో కిషోర్ తను పాడగా పాపులర్ అయిన 'నఫ్రత్ కరనే వాలో కె దిల్ మే ప్యార్ భర్ దూ' పాటను ఆ ఇంటి ముందు పాడుతూ కూర్చున్నాడు. చివరికి లీనా తండ్రి పెళ్ళికి అంగీకరించాడు. అదే కిషోర్ ఆఖరి పెళ్లి. 1980 లో వాళ్లకు పెళ్లి అయ్యింది. 1987 లో మరణించే వరకు కిషోర్ ఆమెతోనే కలిసి జీవించాడు.37 ఏళ్ళ వయసులో ఆమెకు మరోసారి వైధవ్యం ప్రాప్తించింది. ఆ తర్వాత ఆమె వేరేవ్వరినీ పెళ్లాడ లేదు. స్వతహాగా గాయని కూడా అయిన లీనా భర్త మరణం తర్వాత అతని సంగీతాన్ని,పాటల్ని,జ్ఞాపకాలను సజీవంగా ఉంచటానికే కృషి చేస్తోంది. ఆమెతో కిషోర్ కు సుమిత్ అనే కొడుకు కూడా ఉన్నాడు. ఇప్పుడు,లీనా,సుమిత్,అమిత్,అతని భార్య, కిషోర్ మొదటి భార్య,అమిత్ తల్లి రూమ గుహ అందరూ కలిసి ఒకే ఇంట్లో ఉంటున్నారు. అందరికీ కిషోర్ అంటే అమితమైన ప్రేమ,భక్తీ. ఇదీ కిషోర్ వైవాహిక,ప్రేమ జీవితం. అతను తప్పో,ఒప్పో నిర్ణయించే శక్తి నాకు లేదు. కానీ, ప్రేమలో,జేవితంలో అతను ఎదుర్కొన్న అనేకానేక సంఘటనలే అతని స్వరానికి అంతటి మహత్తర శక్తిని ఇచ్చాయని విశ్వసిస్తాను....
  • రెండు తరాలకు ముందు కొంచెం పొలం పుట్రా ఉండి, ఆర్ధిక స్థోమత మెరుగ్గా  ఉన్న వారి ఇళ్లల్లో భోషాణం పెట్టెలు ఉండేవి. విలువైన సామాన్లు,  బంగారం, వెండి వస్తువులు , నగదు అందులోనే దాచే వారు. ఇందులో అరలుంటాయి. వీటిలో రకరకాల సైజులు ఉండేవి. పెద్ద వాటిని భోషాణం అంటారు .  చాలా చిన్న వాటిని  కావిడి పెట్టి, రంగం పెట్టి, రంగూన్ పెట్టి అనేవాళ్ళు. పాత కాలంలో ఆడపిల్ల అత్తవారి ఇంటికి వెడుతూంటే ఆమె వస్తువులు బట్టలు అన్నీ ఇందులో పెట్టుకుని  పట్టుకెళ్ళేది. దీనిని కావడిలో వేసి పట్టుకెళ్ళేవారు సారితో సహా.  ఈ పెట్టెలను స్థోమతను బట్టి మామూలు టేకుతోను, రంగూన్ టేకుతోను చేయించుకునే వారు. కాలక్రమం లో భోషాణాలు పోయి బీరువాలు వచ్చాయి. ఈ తరం లో చాలామందికి భోషాణం పెట్టె గురించి అసలు తెలియదు.  ఇక అసలు కథలోకి వెళ్తే ఆంధ్రుల అభిమాన నటుడు ఎన్టీ రామారావు దగ్గర కూడా ఒక పెద్ద సైజు భోషాణం పెట్టె ఉండేది.  అది వారసత్వంగా వచ్చిందట. దాన్ని ఎన్టీఆర్ అపురూపంగా చూసుకునే వారు. ఆ భోషాణం కోసం ప్రత్యేకంగా ఒక గది కేటాయించారు. దానికెపుడూ తాళం వేసి ఉండేదట. లోపల భోషాణానికి ఒక తాళం వేసేవారట. తాళంచెవులను  పొరపాటున కూడా ఎవరికి ఇచ్చేవారు కాదట.  వాటిని  మొలతాడుకి చుట్టుకునే వారట. ఇంతకూ ఆ భోషాణంలో ఏమి ఉండేవంటే డబ్బు ,దస్కం ,నగలు ,నట్రా ఉంచేవారు. ఎన్టీ ఆర్ కి ఒక్కరికే పరిమితమైన వస్తువులన్నీ అందులో ఉంచేవారట. సినిమా తాలూకు పారితోషకం కానీ ఇతరత్రా  ఆయనకు వచ్చే నగదు కానీ అన్ని భోషాణం లోనే దాచేవారట.  వంద నోట్ల కట్టలు ఎక్కువుగా దాచేవారట.ఎన్టీఆర్ కి కొత్త నోట్లు అంటే చాలా ఇష్టమట. అందులో దాస్తే మళ్ళీ బాటకు తీసే వారు కాదట. పాత నోట్లు ఎప్పటికపుడు వాడేసే వారట. అయితే ఎన్టీఆర్ మంచాన పడి కొంచెం కోలుకున్నాక  అబిడ్స్ ఇంటి నుంచి బంజారా హిల్స్ ఇంటికి మారారు . అది చిన్న ఇల్లు కావడం తో  దగ్గరలోనే మరో  స్థలంలో బిల్డింగ్ కట్టించి అందులోకి  ఈ పెద్ద భోషాణం పెట్టెను తరలించారు. అందులోని నగ నట్రా , నగదు  ఇంట్లో ఉన్న బీరువాల్లోకి మార్చేశారు. ఎన్టీఆర్ మరణించిన రాత్రి  ఆ బీరువాల్లోని  నోట్లకట్టలే  సూటు కేసులు ద్వారా బయటకు తరలి వెళ్లాయి . అలా బయటికెళ్లిన సొమ్ములో కొంత మొత్తమే వెనక్కి వచ్చింది. ప్రస్తుతం ఎన్టీఆర్ మ్యూజియం పేరిట ఉన్న భవనంలో ఆ పాత భోషాణం పెట్టె, ఎన్టీఆర్ ఎన్నికల ప్రచారానికి వాడిన చైతన్య రధం, ఇంకా సినిమాల్లో వాడిన కిరీటాలు, గదలు, ఇతర వస్తువులు  భద్రంగా ఉన్నాయి. అది ఎన్టీఆర్ భోషాణం పెట్టె కథ.  inputs by  Tipparaaju Ramesh Babu  ...
  • ఈరోజుల్లో చిన్న కార్పొరేటర్ అయితే చాలు ఎపుడు ఏ ప్రాజెక్ట్ కోసం పైరవీ చేద్దామా అని ఆలోచన చేస్తాడు . అదే ఎమ్మెల్యే అయితే  ఇక చెప్పనక్కర్లేదు. కానీ ప్రజలకోసం ఆలోచించే వాళ్ళు బహు తక్కువ. అలాంటి వారిలో మంగళగిరి ఎమ్మెల్యే ఆళ్ల రామకృష్ణారెడ్డి  ఒకరు. అయన చాలా సాధారణ వ్యక్తిగా నియోజకవర్గంలో పర్యటిస్తుంటారు. రోడ్డు పక్కనే చిన్నచిన్న టిఫిన్ సెంటర్‌లోఏదో ఒకటి తినేస్తుంటారు.అక్కడే నిలబడి ప్రజలతో మాట్లాడుతుంటారు.ప్రజలకోసం ఏ అధికారి నైనా కలుస్తారు. భేషజాలకు పోరు.  ఏదైనా అన్యాయం జరుగుతుంటే  మాత్రం  ధైర్యంగా పోరాటం చేసేందుకు ముందుకొస్తారు. ఓటుకు నోటు కేసు లో చంద్రబాబు తో పోరాటం సామాన్యమైన విషయం కాదు.  బాబు ఆడియో టేపులను ఫోరెన్సికల్ ల్యాబ్‌కు పంపి అవి నిజమైనవేనని తేల్చుకుని వాటి  ఆధారంగా ఏసీబీ కోర్టు నుంచి సుప్రీం కోర్టు వరకు ఓటుకు నోటు కేసులో చంద్రబాబుకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నారు. ఆ విషయం అందరికి తెల్సిందే.  ఇప్పుడు ఎమ్మెల్యే ఆర్కే మరో కొత్త యోచన  చేస్తున్నారు.  పేదలకు  తక్కువ ధరలోనే భోజనం అందించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో ఎమ్మెల్యే ఆర్కే హైదరాబాద్  జీహెచ్‌ఎంసీలో అమలవుతున్న ఐదు రూపాయల భోజన పథకాన్ని పరిశీలించారు. హరే కృష్ణ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్న భోజన కేంద్రానికి వెళ్లి క్యూలో నిలబడి అందరిలాగే భోజనం చేశారు ఆర్కే. ఈ సందర్భంగా రూ. 5 భోజనం కోసం రావడం వెనుక కారణమేమిటని ఆరా తీయగా.. ఎమ్మెల్యే ఆర్కే తన మనసులో మాట బయటపెట్టారు.  హరే కృష్ణ పౌండేషన్‌ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్న రూ. 5భోజన పథకం పనితీరు బాగుందన్నారు. తాను కూడా తన నియోజకవర్గంలోని పేదల కోసం ఇలాంటి పథకాన్నే సొంత డబ్బుతో ఏర్పాటు చేయబోతున్నట్టు చెప్పారు. అందులో భాగంగా ఈ పథకం పనితీరును పరిశీలించేందుకు హైదరాబాద్ వచ్చినట్టు చెప్పారు. రూ. 5 కే మంగళగిరిలోని పేదలకు భోజనం అందించే కార్యక్రమానికి త్వరలోనే శ్రీకారం చుడుతున్నట్టు చెప్పారు. తమాషా ఏమిటంటే ఏపీ సీఎం చంద్రబాబు గతంలో అన్నాక్యాంటీన్లు పెడుతామని  హామీ ఇచ్చారు కానీ మర్చి పోయారు. ఇపుడు ప్రతిపక్ష ఎమ్మెల్యే ఇలాంటి పధకాన్ని ప్రారంభించాలనుకోవడం నిజంగా గొప్పే కదా !...
  • ( Vasireddy Venugopal )..........  ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాధ్ తీసుకున్న నిర్ణయాలు.. భారతదేశానికి నిశ్చయంగా ప్రయోజనం చేకూర్చుతాయి. ఆదర్శంగా నిలుస్తాయి. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు తమ పిల్లలను విధిగా ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లోనే చదివించాలి. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, వారి కుటుంబ సభ్యులు విధిగా ప్రభుత్వ ఆస్పత్రుల్లోనే జాయిన్ కావాలి.. అనేది.. దేశ ప్రజల చిరకాల ఆకాంక్ష. ఆ విధంగా నడుచుకోకపోతే.. ఇంక్రిమెంట్లలో కోత విధించడం, ఇతర ఆర్ధిక ప్రయోజనాల్లో కోత విధించడం.. యోగి తీసుకున్న సాహసోపేత నిర్ణయం. నా మటుకు నేను చాలా కాలంగా... ఇలాంటి విధానం వుండాలని ప్రతిపాదించిన వాడిని. change.org ద్వారా ఆన్ లైన్ పిటిషన్ కూడా వేసి వున్నాను. ఇలాంటి విధానం వుండాలని కోరుతూ సుప్రీంకోర్టులో కూడా ఒక పిటిషన్ విచారణలో వున్నట్టు గుర్తు. యోగి ఆదిత్యనాధ్ తీసుకున్న నిర్ణయం సమర్ధవంతంగా అమలుకావాలని, దేశవ్యాప్తంగా ఆచరించవలసిన విధానంగా, పాలసీగా రూపొందాలని నేను ఆకాంక్షిస్తున్నాను. దీనివల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు అనేకం. 1. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు కేంద్ర, రాష్ట్ర స్థాయిల్లో ప్రభుత్వ పరంగా వైద్య సదుపాయాలు వున్నాయి. కానీ వాటిని ఉపయోగించుకోవడం లేదు. అనేక సంవత్సరాలుగా వాళ్లు యూనియన్ల శక్తితో పోరాటం చేసి, నేరుగా కార్పొరేట్ వైద్య సదుపాయాలకు అర్హత పొందారు. 2. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు విధిగా ప్రభుత్వ ఆస్పత్రిలోనే చేరాలనే నిబంధన వల్ల, సామాన్య ప్రజానీకానికి ఎనలేని ప్రయోజనం చేకూరుతుంది. ఉదాహరణకు.. హైదరాబాద్ లో ఒక గాంధీ, ఒక ఉస్మానియా ఆస్పత్రిలో విధిగా చేరడం అనివార్యమైనప్పుడు.. అక్కడ మెరుగైన సౌకర్యాలకోసం ప్రభుత్వ ఉద్యోగ సంఘాలు ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి పెడతాయి. ఇలాంటి ఆస్పత్రులను అత్యాధునికంగా రూపొందించడం ప్రభుత్వానికి అనివార్యం అవుతుంది. దానివల్ల 100మంది ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు ప్రయోజనంతో పాటు, 10000 మంది సామాన్య జనం కార్పొరేట్ ఖరీదు వైద్యం బారినుంచి బయటపడతారు. 3. విద్యారంగంలోనూ ఇలాంటి ప్రయోజనాలే సామాన్యులకు అందుబాటులోకి వస్తాయి. జిల్లాకో కేంద్రీయ విద్యాలయ, మండలానికో నవోదయ.. ఇలా అనేక మెరుగైన విద్యా సదుపాయాలు ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకే కాకుండా సామాన్యులకూ అందుబాటులోకి వస్తాయి. 4. ప్రైవేటు విద్య, ప్రైవేటు వైద్యం పొందడానికి ప్రైవేటు వాళ్లకు వుండే అవకాశం, ప్రభుత్వం వాళ్లకు ఎందుకు వుండరాదు? అని ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు అమాయకంగా ప్రశ్నించవచ్చు. ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల వేతనాలు ప్రజలు చెల్లించే పన్నులనుంచి చెల్లిస్తున్న వేతనాలు. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు ఆరోగ్యంగా వుండి, మెరుగైన సేవలు అందించడంకోసం మెడికల్ అలవెన్సులను కూడా సమాజం చెల్లిస్తున్నది. వారి పిల్లాపాపల విద్య, వైద్యారోగ్యాలకోసం కూడా సమాజం చెల్లిస్తున్నది. ఈ విషయాన్ని ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు విధిగా గుర్తుంచుకొని తీరాలి. కేవలం తమ వేతనాల పెంపుదలకోసమే కాకుండా, తమ మెరుగైన భవిష్యత్తుకోసమే కాకుండా, సమాజం ఉప్పు తింటున్నందుకు గాను ఉద్యోగ సంఘాలు సమాజంకోసం కూడా ఆలోచించాల్సి వుంటుంది. ఆ బాధ్యతనుంచి తప్పించుకోవడం ఎల్లకాలం సాధ్యం కాదు....
  • సరిగ్గా 14 ఏళ్ళ క్రిందట వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి చేపట్టిన పాదయాత్ర ఆయన జీవిత గమనాన్ని మార్చివేసింది. పాదయాత్ర తర్వాత ఆయన ఇమేజ్ ఒక్కసారిగా పెరిగింది. రాజకీయంగా దశ,దిశ మారాయి. అప్పటి పరిస్థితుల్లోప్రజలకు వైఎస్ ఒక్కరే  తిరుగులేని ప్రత్యామ్నాయంగా కనిపించారు. పార్టీ లో కూడా వైఎస్ అంటే గిట్టని కొందరు సైలెంట్ అయి పోయారు.ఇక మన ఆటలు సాగవని గ్రహించేశారు. వైఎస్ తో రాజీకొచ్చేశారు. అందుకే 2004 లో టిక్కెట్ల పంపిణీ లో ఎలాంటి గందరగోళాలు లేవు.అసలు ఈ పాదయాత్ర ఆలోచన వైఎస్ కి ఎవరిచ్చారు ? అది ఆయన సొంత ఆలోచనే. ముందుగా కాంగ్రెస్ అధినేత్రి సోనియాకు వివరించారు.ఆమె  రిస్క్ కదా అంటే ఇదొక ఛాలెంజ్ అన్నారట. ఆమె ఒకే అనడం వెంటనే ఏర్పాట్లు జరిగిపోయాయి. కాంగ్రెస్ కు ఏపీలో బలం అంతంతమాత్రంగా ఉన్న వేళ.. వైఎస్  పాదయాత్రను  తెరవెనుక ఉండి  విజయపధంలో నడిపించింది  కేవీపీయే. ఈ పాద యాత్ర  కాంగ్రెస్ కు బలమైన పునాది ఏర్పాటు చేసి ... పదేళ్లు అధికారంలో ఉండేలా చేసిందని చెప్పుకోవాలి. పాదయాత్రలో వైఎస్ రిస్క్ ఎదుర్కొన్నారు. దాని ఫలితమే  2004 ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ  ఘనవిజయం.వైఎస్ సీఎం అయ్యారు. నాడు పాదయాత్ర యోచన వైఎస్ కి రాకపోయినట్లయితే 2004 నాటి పరిస్థితులు ఎలాఉండేవో ?? ఇక నాటి పాదయాత్రలో ఎన్నోప్రజా  సమస్యలను వైఎస్ అవగతం చేసుకున్నారు. నేతలకు ,ప్రజలకు మరింత సన్నిహితమైనారు. రంగారెడ్డి జిల్లా చేవెళ్ల నుంచి ప్రారంభించి.. 11 జిల్లాల్లో 56 నియోజకవర్గాల మీదుగా 68 రోజులపాటు నిప్పుల కురిసే ఎండలో వైఎస్ నడిచారు. 1470 కిమీల మేర సాగిన ఈ ప్రజాప్రస్థాన పాదయాత్ర శ్రీకాకుళం జిల్లా ఇచ్ఛాపురంలో ముగిసింది. తెలుగువారి చరిత్రలో మరుపురాని ఘట్టంగా ఈ పాదయాత్ర మిగిలిపోయింది. ప్రజలు తండోపతండాలుగా తరలివచ్చి ఆయనకు నీరాజనం పలికారు. మొదటి రోజు నుంచి మొదలుపెడితే చివరి అడుగు వరకు లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడంలో చెక్కుచెదరని విశ్వాసమే వైఎస్ ను ముందుకు నడిపించింది. తెలంగాణలోని రంగారెడ్డి, మెదక్, నిజామాబాద్, కరీంనగర్, వరంగల్, ఖమ్మం జిల్లాల్లో ఆయన పాదయాత్ర అత్యధిక భాగం పీపుల్స్‌వార్‌తోపాటు వివిధ నక్సలైట్‌ గ్రూపులకు కంచుకోటలుగా నిలిచిన గ్రామాల గుండా సాగింది. ప్రజాప్రతినిధులు కొన్ని దశాబ్దాలుగా అడుగుపెట్టని గ్రామాలకు వెళ్లడమే కాదు.. రాత్రుళ్లు అక్కడే గుడారాలు వేసుకుని బస చేశారు. మీడియా కూడా వైఎస్ పాదయాత్ర కు మంచి ప్రచారాన్ని ఇచ్చింది. వైఎస్ ను వ్యతిరేకించే ఆంద్ర జ్యోతి  ప్రత్యేకంగా ఒక కాలం పెట్టి యాత్ర కవరేజ్ ఇచ్చింది. ఈనాడు కూడా బాగానే పాదయాత్రను కవర్ చేసింది. అలాగే వార్త కూడా. జాతీయ ఎలక్ట్రానిక్ మీడియా మధ్యలో అందుకుని మంచి కథనాలను ప్రసారం చేసాయి. ఏదైనా అప్పట్లో అదొక రికార్డు.    ..... KNMURTHY...
  • రాజకీయాల్లో అపుడపుడు  తమాషాలు జరుగుతుంటాయి. 1982 లోతెలుగు దేశం పార్టీ పెట్టి  కేవలం 9 నెలల కాలంలో పగలనక రేయి అనక అవిశ్రాంతంగా  ప్రచారం చేసి అద్భుతమైన విజయం సాధించిన దివంగత నేత నందమూరి తారకరామారావు  1989 లో కల్వకుర్తి  లో పోటీ చేసి ఓడిపోయారు. ఎవరూ ఊహించని ఓటమి అది. ఎన్టీఆర్ కూడా అక్కడ  ఓటమి ఎదురవుతుందని అనుకుని ఉండరు. ఎన్టీఆర్ కి రాజకీయాల్లో అదొక మరువలేని షాక్. అంతే కాదు అప్పటి ఎన్నికల్లో తెలుగు దేశం అధికారం కోల్పోయి 71 స్థానాలతో ప్రతి పక్షం లో కూర్చోవాల్సి వచ్చింది. ఈ పరిణామాలతో  ఎన్టీఆర్ ఖిన్నుడయ్యారు. అసెంబ్లీ కంటే లోకసభ ఎన్నికల తీర్పు మరీ ఘోరంగా ఉంది. తెలుగు దేశం కేవలం రెండు స్థానాల్లో నే గెలిచింది. ఇక ఎన్టీఆర్ ను కల్వకుర్తి లో పోటీ చేయమని అప్పటి జనతాదళ్ నేత  జైపాల్ రెడ్డి సూచించారు.1969....  1983 లో జైపాల్ రెడ్డి ఇక్కడ నుంచి గెలిచారు. అయితే అక్కడి భౌగోళిక పరిస్థితులు, ఓటర్ల తీరు తెన్నులు, ప్రజల సమస్యలు , ప్రభుత్వ పధకాల అమలు తీరు...  తదితర  అంశాలపై టీడీపీ సరిగ్గా స్టడీ చేయలేదు. కొంతమంది అక్కడ పోటీ చేయ వద్దని చెప్పినా ఎన్టీఆర్ వినలేదు. హిందూ పూర్ ,కల్వకుర్తి రెండు చోట్ల పోటీకి దిగారు.కల్వకుర్తి లో  బంజారాల ఓట్లు 25 వేలకు పైగా ఉన్నాయి. వారంతా   కాంగ్రెస్ అనుకూల వైఖరితో ఉన్నారు. అధికారంలో కొచ్చిన తర్వాత ఎన్టీఆర్ ఆ ప్రాంతంలో అసలు పర్యటించలేదు. అక్కడ ప్రచారం పెద్దగా జరగకపోవడం. ఎన్టీఆర్ కూడా ప్రచారం చివరి రోజు 3 గంటలపాటు ప్రచారానికొచ్చారు.  స్థానిక సమస్యల పట్ల ప్రభుత్వ ఉదాసీనత,టీడీపీ ప్రచారం కోసం ఎవరికి డబ్బులు ఇవ్వకపోవడం వంటి అంశాలు ఆయన ఓటమికి దారి తీశాయి. కాగా  అంతకుముందు 31మంది మంత్రులను బర్తరఫ్ చేయడం, న్యాయస్థానాల్లో ప్రభుత్వ వ్యతిరేక తీర్పులు,  ప్రజల్లో గూడు కట్టుకున్నఅసంతృప్తి వంటి అంశాలు ఓటమి కి దోహద పడ్డాయి .వీటన్నిటితో పాటు పార్లమెంట్ ,అసెంబ్లీ కి కలిపి ఒకేసారి ఎన్నికలు జరగడం కూడా ఎన్టీఆర్ కి మైనస్ అయింది . ఎన్టీఆర్ పై పోటీ చేసిన చిత్తరంజన్ దాస్ కేవలం 3568 ఓట్ల ఆధిక్యత తో గెలుపొందారు. ఎన్టీఆర్ కి 50786 ఓట్లు రాగా చిత్తరంజన్ దాస్ కి 54354 ఓట్లు వచ్చాయి. మరో నలుగురు ఇండిపెండెంట్లు బరిలో ఉన్నారు కానీ వాళ్ళు పెద్దగా ఓట్లు చీల్చలేదు. ఫలితాలకు ముందే ఇంటెలిజెన్స్ అధికారులు ఎన్టీఆర్ గెలవడం కష్టం అని చెప్పారు.. కానీ ఎన్టీఆర్ ప్రజలపై గట్టి నమ్మకం ఉంచారు. అయితే ఆయన అంచనాలు  తారుమారు అయ్యాయి. ఇక హిందూ పూర్ లో మాత్రం గెలిచారు. ఈ చిత్తరంజనుదాస్ 85 లో కూడా కల్వకుర్తి నుంచి గెలుపొందారు.94 లో మాత్రం ఎడ్మ కృష్ణారెడ్డి ఇండిపెండెంట్గా  పోటీ చేయగా ఆయన చేతిలో ఓడిపోయాడు. అది కూడా నాలుగో స్థానం లో నిలిచాడు.  ఎన్టీఆర్ పై గెలిచినప్పుడు మాత్రం మంత్రి గా చెన్నారెడ్డి క్యాబినెట్ లోకి తీసుకున్నారు.తర్వాత నియోజకవర్గంపై పట్టు పెంచుకోలేక పోయారు. అదే సమయంలో మహబూబ్ నగర్  నుంచి లోకసభకు పోటీ చేసిన జైపాల్ రెడ్డి కూడా ఓడిపోయారు.  .... KNMURTHY...
  • శివా రాచర్ల అంటే  అందరికి రాజకీయాలు,ఎన్నికలు, నీటి ప్రాజెక్టులు గుర్తొస్తాయి . శివా కు చరిత్ర , ప్రకృతి, దేవాలయాలు వంటి అంశాలపై కూడా గట్టి పట్టు ఉంది. ఎన్నో స్టోరీస్  వాటిపై రాశారు. తాజాగా శివా రాసిన ఆర్టికల్ ఇది .  కాకతీయ" సామ్రాజ్యం ఒక్క ఓటమితో రాత్రికి రాత్రే ఏలా అంతరించింది? వెరీ ఇంటరెస్టింగ్ సబ్జెక్టు ... చదవండి మరి.   (శివా రాచర్ల ) .....     దక్షిణ భారత చక్రవర్తులు మొత్తం ఆంద్రప్రదేశ్ ప్రాంతాన్ని పాలించిన ఏకైక తెలుగు వంశం "కాకతీయ" సామ్రాజ్యం ఒక్క ఓటమితో రాత్రికి రాత్రే ఏలా అంతరించింది? ఇది స్పష్టమైన సమాధానం లేని ప్రశ్న. అసలు ప్రతాపరుద్రుని మరణంతో కాకతీయ వంశం అంతరించిందా?   ఛతీస్ ఘడ్ కి  ప్రతాపరుద్రుని కుటుంబం వలస వెళ్ళిందా?ఇది కూడ పూర్తి ఆధారాలు లేని ఆలోచన,అదే సంధర్భంలో కొట్టిపారేయటానికి అవకాశంలేని అంశం కూడా ! 2014లొ "ఖ్లిల్లా మైసమ్మ" గుడి యాత్రలో పరిచయమైన సాధిక్ అన్న 2015 ఫిబ్రవరిలో వరంగల్ చుట్టుపక్కల చూడదగిన ప్రాంతాలు చెప్పమని అడగటంతో ఏటూర్ నాగారం అడవి ప్రాంతంలో గోదావరి తీరంలో వున్న "మల్లూరు" నరసింహ స్వామి గుడి గురించి చెప్పాను.ఆగుడిలో విగ్రహం మానవ శరీరంలాగ మెత్తగా వుంటుందంట,వెంట్రుకలు కూడ పెరుగుతాయని నమ్ముతారు.వీటన్నింటిని మించి మల్లూరుకు చారిత్రక ప్రాముఖ్యత వుంది.సాధిక్ అన్న గత వారం రెండవసారి మల్లూరుకు వెళ్ళారు. చరిత్ర కోణంలో అక్కడి విషయాలను పరిశీలించి నిన్న "సమాధులు పిలుస్తున్నాయి" అని పోస్టు పెట్టారు.... నా ప్రశ్న "చతీష్ ఘడ్కు ప్రతాపరుద్రుని కుటుంబం వలస వెళ్ళిందా?"కు సమాధానం "నిజం" అయితే ప్రతాపరుద్రుని కుటుంబం మల్లూరు ద్వారానే వలస వెళ్ళివుంటారనటానికి ఎక్కువ అవకాశాలు వున్నాయి. కొంచం చరిత్రలోకి వెళితే ప్రతాపరుద్రుడు 1290 సంవత్సరంలొ చక్రవర్తి అయ్యారు.1296లో రుద్రమ చనిపోయేంత వరకు ఆవిడ సహాయంతో పాలన కొనసాగించాడు.1300 సంవత్సరం నాటికి ఉత్తరభారతం మొత్తం మహ్మదీయ పాలనలోకి(ఖిల్జి వంశం) వచ్చింది.దక్షిణాదిని కూడ ఆక్రమించాలి అని మాలిక్ కాఫర్ ఆధ్వర్యంలో సేనలను పంపించారు. మాలిక్ కాఫర్ మొదట "దేవగిరి"ని(ఇదే దౌలతాబాద్ పేరుతో తుగ్లక్ పాలనలో దేశ రాజధాని అయ్యింది) గెలిచి ఓరుగల్లు వైపు సైన్యాన్ని నడిపించారు.1303లో ఓరుగల్లు మీద మాలిక్ కాఫర్ నాయకత్వంలో మొదటి దండయాత్ర జరిగింది.ఈ యుద్దంలో డిల్లి సుల్తాన్ సేనలు పూర్తిగా పరాజయం చెంది పారిపోయాయి. ఓటమికి ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని డిల్లి సేనలు మాలిక్ కాఫర్ నాయకత్వంలో 1309లో రెండవసారి ఓరుగల్లు మీద దాడిచేశాయి.యుద్దం నాలుగు నెలల పాటుసాగంది,గెలుపు ఓటములు తేలలేదు కాని కోటలోపల వున్న ప్రతాపరుద్రుని సైన్యానికి తగినంత తిండి దొరకని పరిస్థితి ఏర్పడింది,ప్రజలు ఇబ్బంది పడ్డారు.దీనితో ప్రతాపరుద్రుడు మాలిక్ కాఫర్తో సంధి చేసుకోని డిల్లి సుల్తానుకు కప్పం కట్టటానికి అంగీకరించాడు.ఈ సంధర్భంలోనే కోహినూర్ వజ్రాన్ని ప్రతాపరుద్రుడు డిల్లి సుల్తానుకు బహుమతిగా ఇచ్చారంటారు. డిల్లి సుల్తాన్ అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జి సేనలు మాలిక్ కాఫర్ నాయకత్వంలో దక్షిణంగా ప్రయాణినించి పాండ్యులను ఓడించారు,ఈయుద్దంలో ప్రతాపరుద్ర సేనలు డిల్లి సుల్తాన్ తరుపున యుద్దంలో పాల్గొన్నాయి. 1316లొ డిల్లి సుల్తాన్ అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జిని మాలిక్ కాఫర్ కుట్రతో చంపటం,ఇది జరిగిన కొన్ని నెలలకే మాలిక్ కాఫరును సొంత సైనికులు చంపటంతో ఖిల్జి వంశం క్షీణించి చివరికి 1320లో ఘియాసుద్దీన్ నాయకత్వంలో "తుగ్లక్" వంశ పాలన మొదలైంది. ఖిల్జి చివరి సుల్తాన్ 1318లో కూడ ఓరుగల్లు మీద దాడిచేశారు.యుద్దం ఎక్కువ రోజులు జరగలేదు, ప్రతాపరుద్రుడు సంధి చేసుకున్నాడు. డిల్లి పీఠంలో వచ్చిన అధికార మార్పులతో ప్రతాపరుద్రుడు మరోసారి కప్పం కట్టటం మానేసి స్వతంత్రుడిగా ప్రకటించుకున్నాడు.దీనితో సుల్తాన్ తన కొడుకు ఉలుగ్ ఖాన్(ఇతనే వాసికెక్కిన మహమద్ బీన్ "తుగ్లక్") నాయకత్వంలో 1323లో ఓరుగల్లు మీదికి దాడికి పంపించాడు. వరుస దాడులతో ఆర్ధికంగా నష్టపోయి వుండటం,సైన్యం కూడ పూర్తిగా కోలుకోక పోవటంతో డిల్లి సేనలు సులభంగా ఓరుగల్లు కోట వరకు రాగలిగాయి. ఓరుగల్లులో ఒకదాని లొపల ఒకటి మొత్తం 7 కోటలు వుంటాయి,అంటే ప్రత్యర్ధులు ప్రతాపరుద్రుని బంధించాలంటే 7 కోటలను జయించాలి. ఆరు నెలలకు పైగా యుద్దం జరిగింది.ఒక్కో కోటను దాటటానికి కొన్ని వారాల సమయం పట్టింది.ఎంతకాలానికి కాక్తీయ సైన్యం లొగకపోవటం, యుద్దం ముగింపుకు రాకపోవటంతో డిల్లిసేనలు గ్రామాల మీద దాడి చేసి దోచుకోని గ్రామాలను తగలపెట్టాయి. చివరికి ప్రతాపరుద్రుడు లొంగక తప్పలేదు. డిల్లి సేనలు ప్రతాపరుద్రుని బంధించి డిల్లికి తీసుకు వెళుతుండగా ఆయన నర్మద నదిలో దూకి ఆత్మత్యాగం చేసుకున్నాడు. అయితే ప్రతాపరుద్రుని కుటుంబం,మిగిలిన కాకతీయ వశస్తులు ఏమయ్యారు అన్నదాని మీద స్పష్టతలేదు. ప్రతాపరుద్రుని కొడుకు "కృష్ణుడు" హరిహర & బుక్కరాయల తరుపున విజయనగర స్థాపనలొ పాలుపంచుకున్నాడని కొందరు చరిత్రకారులు రాశారు.చాలా మంది కాకతీయ వంశస్తులు చత్తీష్ ఘడ్కు వలస వెళ్ళారని మరికొందరు రాశారు. కాకతీయ వంశస్తులు ఓరుగల్లు నుంచి చత్తీష్ ఘడ్కు ఏలా వెళ్ళి వుంటారు అన్న ప్రశ్నకు "మల్లూరు" ద్వారా వెళ్ళి వుంటారని అనిపిస్తుంది. ఓరుగల్లు కోటలో రహస్య మార్గాలు,సొరంగాలు వుండి వుంటాయి అన్నదాంట్లొ అతిశయోక్తి లేదు.ఇలాంటి సొరంగ మార్గంలో కోట నుంచి బయటపడిన కాకతీయ వంశస్తులు అడవి మార్గం ద్వార మల్లూరు కోటకు చేరివుండవచ్చు. మల్లూరు గుట్టల మీద కోట గోడ ఇప్పటికి వుంది.ఇక్కడి నుంచి గోదావరి నదిని దాటి అటు వైపు వున్న చర్ల కోట లేక ప్రతాపరుద్రుని మరో కోటలోనో తాత్కాలిక విరామం తీసుకోని "తాలిపేరు" నది మార్గంలో చత్తీష్ ఘడ్కు వెళ్ళివుంటారని నా అభిప్రాయం. సాధిక్ అన్న మల్లూరు గుట్టల మీద వందల కొద్ది "సమాధు"లను చూశారు.ఇవి డొల్మైనలలాగ కనిపిస్తున్నాయి.మల్లూరు గుట్టల మీద కనిపించిన గుట్టల కొద్ది కంకర కలిసిన చిన్న రాళ్ళ గుట్టలు "చరిత్ర"లొ బయటపడని రహస్యానికి సాక్షంగా వున్నాయి. అప్పట్లో సున్నం,నల్ల బెల్లం,కోడి గుడ్డు సొనను కలిపి కాంక్రీట్ మిశ్రమంలాగ తయారుచేసి నిర్మాణాలకు వాడేవారు. ఇప్పుడు మల్లూరు గుట్టల మీద కఅనిపిస్తున్న చిన్న చిన్న రాళ్ళు ఇవే అయ్యుండటానికి అవకాశం వుంది. కాకతీయుల వంశం అంతరించి వుండవచ్చు కాని ప్రతాపరుద్రుడు మరణించిన 10-13 సంవత్సరాలకేే ఓరుగల్లు కాకతీయుల మాజి సామమంతులైన "ముసునూరి" నాయకుల పాలనలోకి వచ్చింది. 1323లో ప్రతాపరుద్రుడు మరణించిన తరువాత తుగ్లక్ సేనలు దక్షిణానికి వెళ్ళి కర్నాటక,తమిళనాడు ప్రాంతాలను అక్కడి నుంచి ఉత్తరానికి ఒరిస్సా వరకు మొత్తం ప్రాంతాని జయించారు.వీరు స్థిర నివాసం ఏర్పరుచుకోని పాలన చెయ్యకుండ ప్రతినిధులను ఏర్పాటు చెశారు. వీరి పాలనలో దోపిడి,పన్నులు ఎక్కువ కావటంతో కాకతీయుల మాజి సామంతులు, అప్పటి సైన్యాధక్షులు అయిన ముసునురు ప్రోలయ నాయకుడు, అద్దంకి ప్రోలయ వేమారెడ్డి,రేచర్ల సింగమ నాయకుడు లాంటి 70 మందికి పైగా ఏకమై మొదట కొస్తా ప్రాంతాన్ని డిల్లి సుల్తాన్ నుంచి విముక్తి చేశారు. చివరిగా 1336లో ఓరుగల్లును జయించి డిల్లి సుల్తాన్ పాలనను అంతమొందించారు. ఆవిధంగా ప్రతాపరుద్రుడు మరణించిన 13 సంవత్సరాలకే ఓరుగల్లు తిరిగి వారి అనుచరులకు సొంతమైంది. అయితే ఇది చివరి యుద్దం కాదు.డిల్లి సుల్తాన్ తరువాత దాడులు చేశారు కాని ఎవరి పాలన ఎక్కువ రోజులు కొనసాగలేదు. విజయనగర సామ్రాజ్యం ఏర్పడిన తరువాత మహ్మదీయులకు వారితో యుద్దాలు ఎక్కువ జరిగాయి. నేను రాసిన ఈచరిత్రకు అనేక పుస్తకాలు ఆధారం,అందులో ఏటుకూరి బలరామ మూర్తి గారు రాసిన "ఆంధ్రుల సంక్షిప్త చరిత్ర" ముఖ్యమైనది....
  • ( SUSRI ) .......  మనలో చాలామందిమి అనుకుంటాం " నేను అతడికి సహాయం చేస్తే నాకేమిటి ప్రయోజనం ?"  అతడు అనుకున్నాడు " నేను సహాయ పడకపోతే వాళ్ళకి ఎవరు సహాయ పడతారు ? అని  స్టాన్ ఫోర్డ్ యూనివర్సిటీ లో 1892 లో జరిగిన వాస్తవంగా జరిగిన కధ !. 18 సంవత్సరాల ఆ యువకుడు ఫీజులు కట్టలేక ఏమి చెయ్యాలో తెలీని స్థితిలో ఉన్నాడు . అతడు తల్లి తండ్రులు లేని అనాధ !  అతడూ అతడి స్నేహితుడూ కలిసి ఒక పధకం ఆలోచించారు . వాళ్ళ యూనివర్సిటీ లో ఒక సంగీత కచేరీ ఏర్పాటు చేద్దామనీ , అందులో ఖర్చులు పోను మిగీన దానితో తమ ఫీజులు కట్టెయ్యవచ్చు అనీ నిర్ణయించుకున్నారు .  అప్పట్లో గొప్ప పియానో వాద్య కారుడు Iఇగ్నాస్ జె పథేర్స్కి  వద్దకు వెళ్ళారు . ఆయన మేనేజరు ఫీజు రూపం లో 2000 డాలర్లు కనీస మొత్తం గా ఇవ్వాలనీ , ఆ పైన ఇతర ఖర్చులు అనీ  ఒప్పందం చేసుకున్నారు. వీళ్ళు అంగీకరించారు. టికెట్లు అమ్మడం సాగించారు. అనుకున్న రోజు వచ్చింది . ప్రోగ్రాం అద్భుతం గా జరిగింది . అయితే వీళ్ళు అనుకున్నట్టు వసూళ్లు రాలేదు . మొత్తం 1600 డాలర్లు మాత్రమే వచ్చింది .  వాళ్ళు పథేర్స్కి దగ్గరకు వెళ్ళారు. వసూలు అయిన మొత్తమూ , 400 డాలర్లకు చెక్కూ పట్టుకు వెళ్లి జరిగిన మొత్తం విషయం చెప్పారు.సాధ్యమయినంత త్వరలో ఆ మిగిలిన సొమ్ము చెల్లిస్తాము అనీ , క్షమించమనీ అన్నారు .  వాళ్ళ గురించి పథేర్స్కి కి తెలీదు. ఆయన వాళ్ళని అతకు ముందు చూడలేదు.ఆయన ఆ చెక్కును చింపేశాడు. 1600 డాలర్లూ వాళ్ళ చేతిలో పెడుతూ వాళ్ళతో ఆయన ఇలా అన్నాడు " మీకు అయిన ఖర్చులు ఎంతో లెక్క పెట్టుకోండి . మీ ఫీజులకు ఎంత అవుతోందో అది కూడా ఇందులో నుండి మినహాయించుకోండి . ఏమైనా మిగిలితే ఆ మిగిలిన సొమ్ము నాకు ఇవ్వండి "  ఈ సంఘటన  పథేర్స్కిమానవతను చాటి చెబుతుంది . తనకు తెలీని, తనకు ఏమీకాని, వారి వలన ఎటువంటి ప్రయోజనమూ ఆశించకుండా తన శ్రమనూ,తన ఆదాయాన్నీ ఇవ్వడం పథేర్స్కిహృదయం గురించి చెబుతోంది కదూ !  మనలో చాలామందిమి అనుకుంటాం " నేను అతడికి సహాయం చేస్తే నాకేమిటి ప్రయోజనం ?"  అతడు అనుకున్నాడు " నేను సహాయ పడకపోతే వాళ్ళకి ఎవరు సహాయ పడతారు ? అని  అదే ఉత్తములకీ మనకీ తేడా !  ఇది ఇక్కడితో ఆగిపోలేదు  పథేర్స్కి తర్వాత కాలం లో పోలాండ్ ప్రధాని అయ్యారు .  రెండో ప్రపంచ యుద్ధం లో పోలాండ్ సర్వ నాశనం అయిపొయింది . 15 లక్షల మంది ఆకలితో అలమటించే స్థితికి చేరారు .  పథేర్స్కి కి ఏమి చెయ్యాలో తోచలేదు . ఎవరిని అడగాలో తోచలేదు . చివరికి అమెరికా  ఆహార , పునరావాస విభాగాన్ని సంప్రదించాడు . దానికి అధిపతి హెర్బర్ట్ హూవర్.  ఇతడే తర్వాత అమెరికా అధ్యక్షుడు కూడా అయ్యాడు. అతడు వెంటనే ప్రతిస్పందించాడు.టన్నులకొద్దీ ఆహార పదార్ధాలు పోలాండ్ కు సరపరా జరిగింది.  పోలాండ్ లో ఆహార సంక్షోభం నివారించబడింది.    హెర్బర్ట్ హూవర్ చేసిన సహాయానికి కృతజ్ఞతలు చెప్పడానికి పథేర్స్కి అమెరికా వెళ్లి హూవర్ ను కలిశాడు . కృతజ్ఞతలు చెబుతూ ఉండగా హూవర్ అన్నాడు  " కొన్నిసంవత్సరాల క్రితం మీరు కాలేజీ ఫీజు కట్టలేని ఇద్దరు యువకులకు సహాయం చేశారు. వారిలో నేను ఒకడిని " అన్నాడు.   ఈ ప్రపంచం ఒక అద్భుతమైన ప్రదేశం . నీవు ఏది ఇస్తావో అది నీవు అనేక రెట్లు పొందుతావు అనే గీతాసారం ఇది ....
  •  ( Vasireddy Venugopal )   .........  ఎవరి చేతుల్లో చూసినా, ఏ పుస్తకాల షాపుకి వెళ్లినా దిండంత భగవద్గీత పుస్తకాలు కనిపిస్తుంటాయి. ఏ చచ్చిన శవం పక్కనుంచి వెళుతున్నా.. పార్ధానాం.. అంటూ ఘంటశాలగారి భగవద్గీత వినిపిస్తుంది. ఓ వెయ్యేళ్లనాటి, పోనీ ఓ ఐదొందల ఏళ్లనాటి ఏ ఆలయానికైనా వెళ్లండి. రామాయణ, మహాభారత ఘట్టాలను వర్ణించే అనేక శిల్పాలు, వర్ణచిత్రాలు వుంటాయి. కానీ అర్జునుడికి కృష్ణుడు గీతాబోధ చేస్తున్న శిల్పం, చిత్రం ఏ పురాతన ఆలయంలోనూ కనిపించదు.  అంత ముఖ్యమైన ఘట్టం.. ఈ చిత్రాల్లో ఎందుకు మిస్సయింది? మహాభారత యుద్ధకాలంలో అర్జునుడి చెవిలో కృష్ణుడు ఏం చెప్పాడో తెలియదు కానీ.. భగవద్గీత అనేది.. ఆధునిక కాలంలో రూపుదిద్దుకున్న కావ్యం, పుస్తకం అని, దీనికి జగద్గురు ఆదిశంకరాచార్యులు మూలమని భావించవచ్చు. హిందూ మతానికి, హైందవ ధర్మానికి సంబంధించి శతాబ్దాల కాలక్రమంలో తలెత్తిన అనేక అపరిష్కృత సందేహాలను పరిష్కరించి ఒక మార్గాన్ని నిర్దేశించిన పెద్దలు ఆదిశంకరాచార్యులు. అనేక అంశాల్లో ఇప్పటికీ ఆయన మాటే అంతిమ వేదంగా చెలామణిలో వుంది. అందులో ఏమీ సందేహం లేదు. అష్టాదశ శక్తిపీఠాలు ఏవిటన్నది నిర్వచించడం దగ్గరనుంచి అనేక అంశాల్లో నిర్ణయాత్మక తీర్పులు ప్రకటించారు. అమ్మవారి భక్తుడిగా, The mother goddess భక్తుడిగా ఆదిశంకరాచార్యులు అందరికీ అంతో ఇంతో తెలిసిన విషయమే. అమ్మవారిని కొలుచుకోవడంలో కొత్త ఒరవడిని, కొత్త భక్తి సాధనాలను అందించారు కూడా. నాకు ఇప్పటికీ భలే ఆశ్చర్యం వేస్తుంది. ఆది శంకరాచార్యులవారు సుమారు తన 36వ ఏట కన్నుమూశారు. పసితనంనుంచి లెక్కవేసినా కూడా మూడు దశాబ్దాల కాలంలో ఈ అఖండ భారతాన్ని అడుగడుగునా ఎలా పర్యటించగలిగారు? అనేక సూక్ష్మమైన ధర్మసందేహాలను ఆ వయసులో అంత శాస్త్రీయంగా, మరేమీ సందేహాలు లేకుండా ఎలా తీర్చగలిగారు. కాలికి చక్రాలు కట్టుకున్నా ఆ వయసులోపు అంత దూరం ప్రయాణం సాధ్యమేనా? ఆనాటికి వున్న ప్రయాణ, రవాణా సదుపాయాలెన్ని? ఇంత ప్రయాణంలోనూ అంతటి అద్భుతమైన కావ్యాల సృష్టి ఒక .మనిషివల్ల సాధ్యమేనా? ఒక్కోసారి అనిపిస్తుంది కదా.. ఆ అసాధారణ మానవుడి వయసు మూడు దశాబ్దాలు కాదు.. మూడు శతాబ్దాలు అయివుంటుంది అని అనిపిస్తుంది.....
  • ‘అమెరికాలో ప్రముఖ గాయకుడు ఎస్పీ బాలు  బ్యాగ్ ఎవరో దొంగిలించారు. అందులో  పాస్‌పోర్ట్, క్రెడిట్, డెబిట్ కార్డులు ఉన్నాయి. అలాగే  డబ్బులు, పాటల స్క్రిప్ట్‌లతో కూడిన ఐపాడ్‌లు ఉన్నాయి. అవి పోయిన 24 గంటల్లో కొందరి సహకారంతో డూప్లికేట్ పాస్‌పోర్ట్ పొందగలిగారు. ఈ హడావిడిలోనే బాలుకి  ఎన్టీఆర్ నేషనల్ అవార్డ్‌ లభించిందనే వార్త తెలిసింది. అందుకు గాను ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వానికీ, జ్యూరీ సభ్యులందరికీ కృతజ్ఞతలు చెబుతూ  తన ఫేస్‌బుక్ పేజీలో మంగళవారం సాయంత్రం ఒక  పోస్ట్ పెట్టారు . ఈ పోస్ట్ చూసిన ఆయన అభిమానులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తూ కామెంట్లు పెట్టారు.  ఛానెల్స్ కూడా ఏదేదో కథనాలు ప్రసారం చేశాయి .  ఇదంతా తెలిసి  బాలసుబ్రమణ్యం స్వయంగా స్పందించి  అమెరికాలో తాను బాగానే ఉన్నానని చెబుతూ ఓ వీడియో పోస్ట్ చేశారు.  చూడండి వీడియో....
  • ఆదిభట్ల నారాయణదాసు గారి గురించి  ఈ తరం వారికి అంతగా తెలియక పోవచ్చు కానీ వెనకటి తరం లో ఆయనను  ఎరుగని ఉండరు. హరికథాపితామహుడు గా ఖ్యాతి గడించిన దాసు గారు వేదిక మీద ఆశువుగా కూడా హరికథలు చెప్పేవారు. నిజజీవితం లో ఆయన మంచి రసికుడు, సరసుడు..  ఆయన ఒకసారి హరికథ చెప్తుండగా మధ్యలో ఒక కొంటె కోణంగి లేచి "మాకు హరికథ వద్దు... గిరికథ కావాలి" అన్నాడట. దాసుగారు అప్పటికప్పుడు చెపుతున్న కథను ఆపేసి గిరిరాజ తనయ పార్వతీ కళ్యాణం కథ చెప్పి ప్రేక్షకులను మెప్పించారు. ఘంటసాల వారు వీరిదగ్గర శిష్యరికం చేసారని ఎక్కడో చదివాను. ఒకసారి దాసుగారు గోరక్షణ నిధి పేరుతో కొంత నిధి ని వసూలు చేసారు. అయితే వాటి లెక్కలు ఎవరికీ చెప్పలేదు. ఒకరోజు కొందరు ఆయన ఇంటికి వచ్చి "మీరు గోరక్షణ పేరుతొ సొమ్ము వసూలు చేశారు. ఆ డబ్బు అంతా మీరే కైంకర్యం చేసారు" అన్నారు కోపంగా. దాసు గారు తాపీగా "అవునయ్యా... చేసిన మాట నిజమే. నేనూ గంగిగోవు లాంటి వాడినే... సాధుజీవిని.. అందువల్ల ఆ సొమ్ము నా రక్షణ కోసం వాడుకున్నాను. తప్పేమిటి?" అనగానే వచ్చిన వారి నోట మాటరాలేదు. ఆదిభట్ల నారాయణదాసు గారిని ఒకసారి నెల్లూరు వారు ఎవరో హరికథా కాలక్షేపానికి ఆహ్వానించారు. ఆదిభట్లవారు మంచి రసికులు అనేది జగమెరిగిన సత్యం. ఆయన ఏనాడూ తన అభిరుచి ని దాచుకోలేదు. ఆయన నెల్లూరు వెళ్ళగానే ఆహ్వానించిన సంస్థ వారు ఆయనకు ఒక అతిథిగృహం లో విడిది ఏర్పాటు చేశారు. నెల్లూరు అనగానే ఆయనకు "నెల్లూరు నెరజాణ" అనే వాడుక పదం  గుర్తుకు వచ్చింది. అది ఎంతవరకు నిజమో తెలుసుకుందామని ఒకరోజు సాయంకాలం వేశ్యావాటిక ఎక్కడున్నదో కనుక్కుని ఆ వీధికి వెళ్లారు. ఇప్పట్లా కాదు. ఆ రోజుల్లో వేశ్యలు కథలు, పురాణాలు, సంగీత సాహిత్యం లో అంతో ఇంతో ప్రవేశం ఉన్నవారు. తమ పొందుకోసం వచ్చిన విటులను సకల మర్యాదలతో ఆహ్వానించి భోజన పానీయ సత్కారాలు చేసి, పడకగదిలో మల్లెపూల పానుపు మీద వారితో రాసక్రీడలు ఆడి తృప్తి పరచే వారు. ఆయన ఒక వీధిన వెళ్తుండగా వాకిలి ముందు నిలుచుని విటులను ఆహ్వానిస్తున్న ఒక వేశ్యామణి ఆదిభట్ల వారి మీద గ్లాస్ తో నీళ్లు చిలకరించింది. ఉలిక్కిపడి దాసుగారు ఆమె వైపు చూడగానే "మబ్బులేని వాన" అని కిలకిలా నవ్వింది. దాసుగారు కోపంగా ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి ఆమెను వంగబెట్టి వీపు మీద ఒక పిడిగుడ్డు గుద్ది "ఉరుములేని పిడుగు" అని వెళ్లిపోయారు "ఔరా నెల్లూరి నెరజాణలు" అనుకుంటూ..  ఆంధ్రరాష్ట్రాన్నే కాక ఇతర రాష్ట్రాలను కూడా తమ హరికథాగాన లహరిలో ముంచి తేల్చిన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి, విద్వత్కవి, మేరుపర్వత గంభీర స్వరూపుడు అజ్ఞాడ ఆదిభట్ల నారాయణదాసు. ఆయన 1864, ఆగస్టు 31వ తేదీన విజయనగరం జిల్లా లోని అజ్జాడ గ్రామంలో జన్మించాడు.నారాయణదాసు పూర్వనామం సూర్యనారాయణ. హరికథా వాజ్మయంలో ప్రతిభ సాధించిన తరువాత నారాయణదాసుగా ప్రసిద్ధి గాంచాడు. ఆర్ధిక ఇబ్బందుల వలన నారాయణదాసుకు బాల్యంలో బడిలో చేరే అవకాశం లేకపోయినా ఆయనకు సంస్కృతాంధ్ర భాషల్లో పద్యాలు, శ్లోకాలు విని తిరిగి చెప్పే మేధాశక్తి ఉన్నందున చిన్నతనంలోనే ఆంధ్రభాగవతం లోని పద్యాలను శ్రావ్యంగా పాడి పార్వతీపురం ప్రజలను ముగ్ధుల్ని చేశారు.  దాసు విద్యాభ్యాసాన్ని తన పద్నాల్గవ ఏట నుంచి కొనసాగించాడు. ఆయన పదహారవ ఏట తండ్రి క్షయవ్యాధితో మరణించడం వల్ల రెండవ అన్నయ్య సీతారామయ్య  ఆర్ధిక సహాయంతో దాసు విద్యాభ్యాసం కొనసాగించాడు.  నారాయణదాసు మెట్రిక్యులేషన్‌ చదువుతున్న రోజుల్లో మద్రాసు నుంచి వచ్చిన కుప్పు స్వామి నాయుడు గానం చేసిన ధ్రువచరిత్ర అనే హరికథకు ప్రభావితుడయ్యాడు. ఆకథతో దాసు హరికథా కళాకారుడిగా జీవితం ప్రారంభించాడు.  మొదటి సారిగా  రాజమండ్రిలో ఆయన హరికథ చెప్పారు.  ఇప్పటిలా కరెంటు లేదు. మైకులు, సౌండ్ బాక్స్ లు లేవు. ఉన్నదల్లా, ఇసుక వేస్తే రాలనంత జనం, మధ్యలో వేదిక మీద నారాయణ దాసు. అంతే ఉన్నట్లుంది మ్రోగింది కంచు కంఠం . ఊరంతా ఉలిక్కిపడింది. గంభీరమైన ఆకారం, ఒక చేతిలో చిడతలు, కాళ్ళకి గజ్జెలు. అలా మొదటి హరికథకి అంకురార్పణ జరిగింది.ఇక ఆ తరువాత నారాయణ దాసు వెనక్కి తిరిగి చూసుకోలేదు. అతని ఖ్యాతి వాడవాడలా వ్యాపించింది.. మైసూర్ మహారాజు గారి నుండి ఆహ్వానం అందింది. మైసూర్ రాజా హరికథకి ముగ్ధుడైపోయాడు. దీనితో పాటు, వీణాగానం కూడా అడిగి మరీ విన్నాడు. పెద్దయెత్తున బహుమతులు సమర్పించాడు. కవిత్వం, సంగీతం, నాట్యం అనే మూడు రంగాలలోనూ తనకున్న ప్రతిభను జోడించి నారాయణదాసు హరికథ అనే కళను అత్యున్నత శిఖరాలకు కొనిపోయాడు. 1945 జనవరి 2 న ఆయన కన్నుమూసారు. --- ఇలపావులూరి మురళీ మోహన రావు...
  • ( Sheik Sadiq Ali )    .................           భారతీయ జనతా పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత రాజకీయాల్లో,ప్రభుత్వంలో సాధువులు,యోగుల ప్రమేయం పెరిగిపోతోందని కొంతమంది ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తునారు. అయితే  భారత రాజకీయాల్లో యోగుల ప్రమేయం ఇప్పుడు కొత్తగా వచ్చింది కాదు. 1960 వ దశకం నుంచే, ఇందిరాగాంధీ హయాం నుంచే ఈ ట్రెండ్ మొదలైంది. నిజం చెప్పాలంటే , ఇప్పటికన్నా అప్పుడే చాలా ఎక్కువగా ఉంది . దాని గురించి ఈతరం వారికి తెలియజెప్పటమే ఈ కథనం ముఖ్యోద్దేశ్యం. ఇది ఒక యోగి జీవిత కథ. రెండు దశాబ్దాల పాటు కాంగ్రెస్ పార్టీని, దేశ రాజకీయాలను కంటి సైగతో శాసించిన ఒక బ్రహ్మచారి కథ. తారాజువ్వలా నింగికి ఎగసి నేలరాలిన ధీరేంద్ర బ్రహ్మచారి కథ. ఇందిరా గాంధీని, సంజయ్ గాంధీ ని, మొత్తం గాంధీ పరివారాన్ని నడిపించిన ఒక రాజగురువు కథ. ఆద్యంతం మలుపులతో, సినీ ఫక్కీలో నడిచిన ఈ యోగి జీవిత కథ ఖచ్చితంగా చదివి తీరాల్సిందే. ఎవరీ బ్రహ్మచారి? మా తరం, మాకన్నా ముందు తరం వారికి తెలిసిన కథే. కానీ, భారత భవిష్యత్తును నిర్దేశించే నవతరానికి ఈ కథ తెలియాల్సిందే. 13 వ ఏటే ఇల్లు వదిలి సన్యాసుల్లో కలిసిన ఒక కుర్రాడు దేశ భవిష్యత్తును శాసించే స్థాయికి ఎలా ఎదిగాడు? కట్టుబట్టలతో బయటికి వచ్చిన వాడు వేలకోట్ల సామ్రాజ్యాన్ని ఎలా స్థాపించాడు? ఉక్కు మహిళగా పేరొందిన ఇందిరా గాంధీకి రాజగురువు ఎలా అయ్యాడు? ఎవరి మాటా వినడని ప్రఖ్యాతి చెందిన సంజయ్ గాంధీని ఎలా మచ్చిక చేసుకున్నాడు? ఇప్పటికీ మిస్టరీ వీడని విమాన ప్రమాదంలో ఎలా మరణించాడు? ఇవన్నీ ఆద్యంతం ఆసక్తికరం. బీహార్ రాష్ట్రం మధుబన్ జిల్లా సాయిత్ చాన్పూర్ గ్రామంలో 1924 ఫిబ్రవరి 24 వ తేదీన పుట్టాడని కొందరు,1925 లో పుట్టాడని కొందరు  చెబుతారు . అలాగే అతని అసలు పేరు ధీరేంద్ర  చౌదరి అనీ,తండ్రి పేరు భంభోల్ చౌదరి అని కొందరు...   కాదు..కాదు అతని పేరు ధీరేంద్ర  శర్మ అని కొందరు అంటారు .  నిజమేమిటో ఇప్పటికీ తెలియదు. ఆయన గురించి ప్రపంచానికి తెలిసింది మాత్రం 1954 లో మాత్రమే. కలకత్తాలో ప్రజలను పరిచయం చేసుకున్నపుడు ఆయన చెప్పిన వివరాలు చదివితే కొంచెం ఆశ్చర్యంగా అన్పిస్తుంది. "సన్యాసులకు సొంత ఊరూ ,పేరూ ఉండవు. కాబట్టి ఊరేదని అడగొద్దు. 13 వ ఏట భగవద్గీత ఇచ్చిన స్పూర్తితో ఇల్లు వదిలి వారణాసి వెళ్లి సన్యాసిగా మారాను. లక్నో కు సమీపంలో ఉన్న గోపాల్ ఖేరా ఆశ్రమంలో కార్తికేయ మహర్షి ఆశ్రమంలో చేరాను. ఆ మహర్షి 325 ఏళ్ళు జీవించి 1953 లో మరణించారు. వారు జీవించి ఉండగా అతిప్రాచీన భారతీయ యోగవిద్యను సాధన చేశారు. ఆ విద్య భారత్ లో అంతరించి పోయింది. కేవలం టిబెట్ లో మాత్రమే మిగిలి ఉంది దాన్ని మళ్ళీ బతికించి భారత ప్రజలకు అందించాలనేది వారి కోరిక. వారి వద్ద నేను నేర్చుకున్న విద్యను కలకత్తా ప్రజలకు నేర్పించెందుకే వచ్చాను. నా వయసు నిజానికి చాలా పెద్దది. కానీ చూడ్డానికి యువకుడిలా కన్పిస్తాను. దానికి నేను సాధన చేస్తున్న యోగ,సూక్ష్మ వ్యాయమాలే కారణం." ఇలా తొలిసారిగా ప్రజల మధ్యకు వచ్చిన ధీరేంద్ర  తనను తాను నిర్వచించుకున్నాడు. నిలువెత్తు విగ్రహం, ఆజానుబాహు,కాంతులీనే మేనిఛాయ,అయస్కాంతంలా ఆకర్షించే కళ్ళు. ఎలా తిప్పితే అలా తిరిగే దేహం ,వాటికి తోడూ అద్భుతమైన యోగ విన్యాసాలు. ప్రకృతి వైద్యం అదనపు ఆకర్షణలు. ఇవన్నీ చూసిన స్థానికులు ఆయనను ఆదరించారు. చిన్న అద్దె ఇంటిలో మొదలైన జీవితం అతికొద్ది కాలంలోనే ఖరీదైన భోగవంతమైన ఆశ్రమానికి మారింది. నగరంలోని ప్రముఖులు,ముఖ్యంగా సంపన్న కుటుంబాల మహిళలు అతని శిష్యులయ్యారు.పాపులారిటీ, సంపాదనా పెరిగాయి. అక్కడి నుంచే అతని మహర్దశ మొదలైంది. యోగాసనాలు వేయటంలో ఇప్పటి రాందేవ్ బాబాను మించిన వాడు. తాను యోగా చేస్తుండగా తీసిన ఫోటోలు, వాటి వివరాలతో 'సూక్ష్మ వ్యాయామం  అండ్ యోగాసన' అనే పుస్తకాన్ని రూపొందించాడు. అప్పుడే జయప్రకాశ్ నారాయణ కలకత్తా వచ్చారు. మిత్రుల సహకారంతో ఆయనను కలిసి తన పుస్తకానికి ముందు మాట రాయించుకున్నాడు. ఆ పుస్తకం బాగా ఆదరణ పొందింది. ఆ తర్వాత అక్కడి సైనికులకు,సైనికాధికారులకు యోగా శిక్షణ ఇచ్చాడు. క్రమంగా అతని కీర్తి  పెరగ సాగింది. దాంతో దేశ రాజధాని ఢిల్లీ మీద కన్ను పడింది. అక్కడ ఒక చిన్నపాటి బ్రాంచ్ మొదలు పెట్టాడు. ఢిల్లీ చేరిన తర్వాత అతని దశ తిరిగిపోయింది. అది 1960 వ సంవత్సరం. ప్రధానమంత్రి జవహర్లాల్ నెహ్రు కూతురు ఇందిరాగాంధీ పలు అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతూ ఉండేవారు.ఆమెకు యోగా నేర్పించి స్వస్థత చేకూర్చాలని ధీరేంద్ర ను కోరారు. రోజూ ఇంటికి వచ్చి ఇందిరకు యోగా, సూక్ష్మ వ్యాయామం నేర్పించాలి. అలా నెహ్రూ ఇంట్లోకి ధీరేంద్ర ప్రవేశించాడు.అతి తక్కువ కాలంలోనే ఇందిరా.నెహ్రూలకు సన్నిహితుడయ్యాడు. నెహ్రు మరణాంతరం ఇందిరకు మరింత చేరువ అయ్యాడు.గురువు,సచివుడు ,హితుడు,సన్నిహితుడు అన్నీ తానే అయ్యాడు. అక్కడినుంచి అతని ప్రభ వెలిగిపోయింది. అత్యంత ఖరీదైన ఆశ్రమాలు, యోగా రీసెర్చ్ సెంటర్లు ఏర్పాటు చేశాడు. కేంద్రమంత్రులు,బడా పారిశ్రామిక వేత్తలు,ఉన్నతాధికారులు అతని శిష్యులుగా మారిపోయారు. అతని ట్రస్ట్ కు కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులు భారీగా మంజూరు అయ్యేవి.మరో వైపు ఆయుధ కర్మాగారంలో భాగస్వామి అయ్యాడు. ఆయుధాల వ్యాపారిగా, రక్షణ పరికరాల సరఫరా దారుగా ఎదిగాడు.ఇందిరా ప్రధానిగా ఉన్న కాలంలో కేంద్ర మంత్రివర్గ కూర్పులో అతని ముద్ర స్పష్టంగా కన్పించేది. ఇక ఇందిరా తనయుడు సంజయ్ గాంధీకి ధీరేంద్ర ఎంతచెప్తే అంతేగా ఉండేది. ఎమర్జెన్సీ రోజుల్లో సంజయ్ చేపట్టిన కుటుంబ నియంత్రణ, గుడిసెల నిర్మూలనా కార్యక్రమాలకు ధీరేంద్ర  బహిరంగ మద్దతు ప్రకటించాడు. ఇక్కడ ఇలా ఉండగా, రష్యా ఆహ్వానం మేరకు అక్కడి వ్యోమగాములకు యోగా శిక్షణ కూడా ఇచ్చి వచ్చాడు. ధీరేంద్ర కు విదేశీ భక్తులు కూడా పెద్ద సంఖ్యలో ఉండేవారు. విదేశాల నుంచి ఖరీదైన కార్లు,విమానాలు, ఎలెక్ట్రానిక్ పరికరాలు కానుకలుగా అందేవి. జమ్మూలో అతిపెద్ద ఆశ్రమం,సొంత విమానాశ్రయం,సొంత విమానం ,హెలికాప్టర్లు ఉండేవి. నిరంతరం దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు సొంత విమానాల్లో తిరిగేవాడు. దాంతో ఫ్లయింగ్ స్వామి గా సుప్రసిద్దుడయ్యాడు. సంజయ్ గాంధి మరణానికి కారణమైన విమానం కూడా ధీరేంద్ర దే కావటం విశేషం. సంజయ్ మరణం తర్వాత ఇందిరాగాంధీ పరిపూర్ణంగా ధీరేంద్ర  పైనే ఆధార పడ్డారు. ఆయన సూచనలతోనే ఇందిర అనేక పుణ్యక్షేత్రాలు దర్శించారు. ధార్మిక కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. ఒక వైపు పార్టీ, మరోవైపు ప్రభుత్వ కార్యకలాపాల్లో ధీరేంద్ర  ప్రమేయం చాలా ఎక్కువగా ఉండేది . అప్పట్లో దూరదర్శన్ లో ప్రతీరోజు ధీరేంద్ర  యోగా కార్యక్రమాలు వచ్చేవి. భారతదేశపు ఆధ్యాత్మిక గురువుగా విరాజిల్లాడు. అదే సమయంలో ఆయనపై అనేక లైంగిక ఆరోపణలు వచ్చాయి. కలకత్తా నుంచి ఢిల్లీ వరకు అనేక మంది మహిళలతో అక్రమ సంబంధాలు ఉండేవని వార్తలు గుప్పుమనేవి.అలాగే, ఎమర్జెన్సీ కాలంలో వేలకోట్ల అక్రమ ఆస్థులు కూడబెట్టాడని ఆరోపణలు రావటం, జనతా ప్రభుత్వం నియమించిన షా కమీషన్ వాటిని నిర్ధారించటం, వాటిలో కొన్ని ఆస్థులను జప్తు చేయటం కూడా జరిగింది. ఇందిరా గాంధీ ,రాజీవ్ ల మరణం తర్వాత ధీరేంద్ర పతనం మొదలయ్యింది. అనేక రకాల ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాడు . 1994 జూన్ 9 జమ్మూ పరిసరాల్లో ఆయన ప్రయాణిస్తున్న సొంత విమానం కూలిపోవటంతో ధీరేంద్ర  మరణించాడు. ఆ విమానం ఎలా కూలింది అనే విషయంలో మీడియా కానీ, అప్పటి ప్రభుత్వం కానీ పెద్దగా పట్టించుకోలేదు. ఆయన మరణం తర్వాత వారసులెవరూ లేకపోవటంతో ఆయన ఆశ్రమాలు,ఆస్థులు దోపిడీకి గురయ్యాయి.ఇప్పుడు ఆయనను గుర్తు పెట్టుకునే వారే కరువయ్యారు. యోగాసాధకుడిగా నిస్సందేహంగా ధీరేంద్ర  గొప్పవాడు. కానీ,రాజకీయ ప్రమేయాలు, ఆయుధాల వ్యాపారాలు,అక్రమాలు, మహిళలతో సంబంధాలు ఆయన లోని విద్వత్తును పూర్తిగా కనుమరుగు చేసేశాయి. యోగి భోగిగా మారితే పర్యవసానం ఎలా ఉంటుందో ధీరేంద్ర జీవితమే ఒక ఉదాహరణ. అలాగే బీజేపీ  హయాంలోనే యోగులు, సాధువుల రాజకీయ ప్రమేయం పెరిగిందని చెప్పటం కూడా అసత్యం. దశాబ్దాల తరబడి దేశాన్ని ఏలిన కాంగ్రెస్ పార్టీ ఒక యోగి కనుసన్నల్లో ఎలా నడిచిందో చెప్పటానికి ధీరేంద్ర బ్రహ్మచారి జీవితం ఒక చారిత్రక తార్కాణం....
  • (నందిరాజు రాధాకృష్ణ )  .........     వేములపల్లి శ్రీకృష్ణ ఎవరో తెలుసా..?  వామపక్ష రాజకీయ వాసనలున్న కొందరికైతే ఆయన కమ్యూనిస్టు గా తెలుసు. మరికొందరికి ప్రజాప్రతినిధిగా ఎరుక. బాపట్ల, మంగళగిరి నియోజక వర్గాలనుండి రెండుసార్లు శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు. బహుకొద్దిమందికి ఆయన ఒక పాత్రికేయునిగా గుర్తు. విశాలాంధ్ర  ఎడిటర్‌గా రాష్ట్రంలో పాతకాలం పత్రికా పాఠకులకు తెలిసుండచ్చు. ఆయన గొప్ప కవి అని చాలామందికి తెలీక పోవచ్చు. అందులోనూ ఆయన రాసిన ఒక గేయం దశాబ్దాలపాటు తెలుగునేల నాలుగు దిక్కులా పిక్కటిల్లింది. అన్ని భావాలు, అన్ని వాదాలు కలగలిపి సువిశాలాంధ్ర గళం వినిపించారు. తెలుగు పటిమను, ధైర్య సాహసాలను, పాండిత్య ప్రతిభను, తెలుగు సంస్కృతీ వెలుగు  జిలుగులను వేనోళ్ళ కొనియాడారు. ప్రస్తుత అస్తవ్యస్త వ్యవస్థ వాతావరణంలో ఈపాటకు ఎంతో విలువ ఉంది. 50 సంవత్సరాల వయసు వాళ్ళకు కూడా శ్రీకృష్ణ గేయం గుర్తుండకపోవచ్చు. గతంలో వినిపించిన దేశభక్తి పూరిత గేయాలలో ఇది ప్రముఖంగా ఉండేది. శ్రీకృష్ణ ఎలా ఉండేవారో పాత కమ్యూనిస్టు తరానికి, తలపండి, చేయి తిరిగిన పాత్రికేయ మిత్రులకు మాత్రమే స్ఫురణకు వస్తారు. చెయ్యెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా!! అన్న ఆయన పిలుపునకు యువత పౌరుషంతో పరుగులెత్తింది ఆ రోజుల్లో.  ఆ దేదీప్య, దివ్య గీతిక ఇప్పుడు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కంచుకాగడా పెట్టివెతికినా ఎక్కడా కాగితాల్లో (పాఠ్యపుస్తకాల్లో) కలాల్లో, గళాల్లో కనిపించదు, వినిపించదు. ఒక్క సారి ఆ గీతాన్ని మననం చేసుకుందామా!! చెయ్యెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా! గతమెంతో ఘనకీర్తి కలవోడా! సాటిలేని జాతి-ఓటమెరుగని కోట  నివురుగప్పి నేడు-నిదురపోతుండాది జైకొట్టి మేల్కొలుపు తెలుగోడా! గతమెంతో ఘనకీర్తి కలవోడా!!||చెయ్యెత్తి|| వీర రక్తపుధార-వారబోసిన సీమ పలనాడు నీదెరా-వెలనాడు నీదెరా  బాలచంద్రుడు చూడ ఎవడోయి! తాండ్రపాపయ్య కూడనీవోడూ||చెయ్యెత్తి|| కాకతీయ రుద్రమ, మల్లమాంబా, మొల్ల  మగువ మాంచాల నీతోడ బుట్టినవాళ్ళే  వీరవనితల గన్న తల్లేరా! ధీరమాతల జన్మ భూమేరా! ||చెయ్యెత్తి|| నాగార్జునుడి కొండ,అమరావతీస్థూపం భావాల పుట్టలో-జీవకళ పొదిగావు అల్పుడను కావంచు తెల్పావు నీవు శిల్పినని చాటావు దేశదేశాలలో! ||చెయ్యెత్తి|| దేశమంతే వట్టి మట్టి కాదన్నాడు మనుషులన్నమాట మరువబోకన్నాడు అమరకవి గురజాడ నీవాడురా ప్రజలకవితను చాటిచూపాడురా! ||చెయ్యెత్తి|| రాయలేలిన సీమ-రతనాల సీమరా దాయగట్టె పరులు-దారి తీస్తుండారు నోరెత్తి యడగరా దానోడా వారసుడ నీవెరా తెలుగోడా! ||చెయ్యెత్తి|| కల్లోల గౌతమీ-వెల్లువల కృష్ణమ్మ తుంగభద్రాతల్లి-పొంగిపొరలిన చాలు ధాన్యరాశులే పండు దేశానా! కూడుగుడ్డకు కొదవలేదన్నా!||చెయ్యెత్తి|| ముక్కోటి బలగమోయ్-ఒక్కటిగ మనముంటే ఇరుగుపొరుగులోన -వూరు పేరుంటాది తల్లి ఒక్కతే నీకు తెలుగోడా! సవతిబిడ్డల పోరు మనకేలా! ||చెయ్యెత్తి|| పెనుగాలి వీచింది-అణగారి పోయింది నట్టనడి సంద్రాన-నావ నిలుచుండాది చుక్కాని బట్టరా తెలుగోడా!  నావ దరిచేర్చరా మొనగాడా!! !! చెయ్యెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా||...
  • పెళ్లికాని ప్రముఖుల క్లబ్ లోమరో ఇద్దరు కొత్త గా చేరారు . ఉత్తరప్రదేశ్ కొత్త ముఖ్యమంత్రి గా పదవీ బాధ్యతలు  చేపట్టిన యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఒకరు  కాగా రెండో వారు ఉత్తరాఖండ్ సీఎంగా ప్రమాణం చేసిన త్రివేంద్ర సింగ్ రావత్.  ఈ ఇద్దరూ కూడా బ్రహ్మచారులే.  44 ఏళ్ల ఆదిత్యనాథ్.. గోరఖ్‌పూర్ మఠాధిపతి. వివాహం, కుటుంబానికి దూరంగా ఉన్న యోగి.. సన్యాసం స్వీకరించారు. గోరఖ్‌ పూర్‌ నుంచి 5 సార్లు ఎంపీగా ఎన్నికైన ఆయన దేశంలోనే అతిపెద్ద రాష్ట్రం యూపీ సీఎంగా ఆదివారం  ప్రమాణం చేశారు. ఇక  ఉత్తరాఖండ్ సీఎంగా ప్రమాణం చేసిన త్రివేంద్ర సింగ్ రావత్ (56). ఈయన  ఆర్ ఎస్ ఎస్ ప్రచారక్ గా చేశారు.   ఇక హరియాణ  సీఎం ఎంఎల్ ఖట్టర్ (62) , అసోం సీఎం  సర్బానంద సోనోవాల్ (54), ఒడిశా ముఖ్యమంత్రి నవీన్ పట్నాయక్‌ (70) , పశ్చిమ బెంగాల్‌  సీఎం మమతా బెనర్జీ (62) లు కూడా అవివాహితులే. వీరిలో నవీన్ పట్నాయక్, మమతా బెనర్జీ మినహా మిగిలిన ముఖ్యమంత్రులు బీజేపీ వారు కావడం  విశేషం .  2000 సంవత్సరం నుంచి ఒడిశా సీఎంగా నవీన్ కొనసాగుతున్నారు. ఇక మమత వరుసగా రెండో పర్యాయం బెంగాల్ సీఎం అయ్యారు. వీళ్లలో చాలామంది ఎన్నికల ప్రచారంలో వారికి  పెళ్లి కాని విషయాన్ని ప్రస్తావిస్తున్నారు. తాము అవివాహితులమని, తమకు కుటుంబం లేదని, కుటుంబ పాలనకు, అవినీతికి చోటు ఉండదని ప్రజలను ఆకట్టు కుంటున్నారు .  ఇండియాలో అవివాహితులైన ప్రముఖుల జాబితా పెద్దదే. ఏఐసీసీ ఉపాధ్యక్షుడు రాహుల్ గాంధీ (46)కి ఇంకా పెళ్లి కాని విషయం తెలిసిందే. మీడియా  ఈ విషయాన్ని రాహుల్ వద్ద ప్రస్తావిస్తే.. తనకు నచ్చిన అమ్మాయి దొరికినపుడు పెళ్లి చేసుకుంటానని చెబుతుంటారు .ఇక మాజీ ముఖ్యమంత్రులు మాయావతి (ఉత్తరప్రదేశ్‌-61), ఉమాభారతి (మధ్యప్రదేశ్‌-57), తమిళనాడు దివంగత ముఖ్యమంత్రి జయలలిత కూడా అవివాహితులే. ఉమా భారతి ప్రస్తుతం కేంద్ర మంత్రి. మాజీ ప్రధాని అటల్ బిహారి వాజ్‌పేయి, మాజీ రాష్ట్రపతి అబ్దుల్ కలాం కూడా వివాహం చేసుకోలేదు. ఆర్ ఎస్ ఎస్ ప్రముఖుల్లో  మోహన్ భగవత్ ... గోవిందా చార్య మరికొందరు కూడా వివాహానికి దూరంగా ఉన్నారు.  దేశ వ్యాప్తంగా చాలామంది ఎంపీలు, ఎమ్మెల్యేలు, మాజీలు ఈ క్లబ్ లో ఉన్నారు. ఇతర పార్టీల కంటే బీజేపీలోనే బ్రహ్మచారుల సంఖ్య ఎక్కువ. కేవలం  వివిధ కీలక పదవుల్లో ఉన్నవారు కాక  ఇతర రంగాల్లో కూడా బ్రహ్మచారులు ఉన్నారు. ...
  • (జ్యోతి వలబోజు)............       సంసారంలో అప్పుడప్పుడు సరసాలు, చిటపటలు ఉంటేనే కదా మజా.. ఈ సరసాలు ఒక్కోసారి అభిప్రాయబేధాలు, అలగడాలు .. శ్రుతిమించితే పోట్లాటల వరకు వెళ్తాయి. ఈ విషయంలో కొందరు పండితులేమన్నారో చూడండి.   ఇంద్రగంటి : నాకూ, నా భార్యకూ అభిప్రాయబేధాలు రాకుండా ఉండవు, వస్తూనే ఉంటాయి. అలా అభిప్రాయబేధం వచ్చినప్పుడు నా అభిప్రాయం మాత్రం చస్తే ఆవిడతో చెప్పను. ఇక ఆవిడ ఏం చేస్తుంది? నోరు మూసుకుని ఉంటుంది. అర్ధం కాలేదా? అభిప్రాయ భేదాలు వచ్చినప్పుడు నేనే నోరుమూసుకుని ఊరుకుంటాను. కాటూరి : మా ఇంట్లో ఎప్పుడూ పోట్లాడుకోలేదు. అదెలా సంభవం అంటే.. నేను చెప్పిన మాటలన్నీ ఆవిడ వింటుందని కాదు. ఆవిడ చెప్పినట్టే నేను వింటాను. ఏదైనా మాటా మాటా వచ్చి ఆవిడకు కోపం వస్తే నేను వెంటనే... "దోషముగల్గె, నా వలన దోసిలి యొగ్గితి నేలుకొమ్ము నీ దాసుడ" అని " ముట్టెద తత్పద్ద్వయిన్" అంటాను. దేవులపల్లి : నా ప్రియురాలితో పోట్లాట నేను భరించలేను. ఒకవేళ వచ్చిందో నాకు దుఃఖం వస్తుంది. ఆ దుస్సహగాఢ దుఃఖం ఆపుకోలేను ఏడుపు వస్తుంది. మృదుల కరుణా మధురం నా హృదయము. మొక్కపాటి : మాకు ఎలాంటి పోట్లాటలు లేవు. శాంతంగా జరిగిపోతుంది. ఎలాగంటే నేను మద్రాసులో ఉంటున్నాను. ఆవిడ రాజమండ్రిలో ఉంటున్నది. ఎప్పుడైనా టెలిఫోనులో మాట్లాడుకుంటాము. పైగా చాలా డబ్బు ఖర్చవుతుంది. ఇక పోట్లాడడానికి వ్యవధి ఎక్కడిది. గిడుగు : మా ఇంట్లో అస్సలు పోట్లాటలే లేవండి. పోట్లాటలే కాదు అసలు మాట్లాటలే లేవు. ఎందుకంటే నేను ఒక ప్రతిజ్ఞ చేసాను. ఇంట్లో సవర భాషలో మాత్రమే మాట్లాడతాను. బయట సవరభాషను గురించి మాత్రమే మాట్లాడతాను. అందుకని నేను ఏమంటున్నది ఆవిడకు తెలీదు. అందుకే ఏటువంటి పోట్లాటలు లేవు. వేలూరి : ఇంటావిడకు మన మాటలు వినపడనంతటి దూరంలో ఒక కుటీరం నిర్మించుకొని పొద్దస్తమానమూ అక్కడే కాలం గడపడంవల్ల చాలా వరకు భార్యాభర్తల మధ్య పోట్లాటలు ఉండవు. ధనికొండవారు : సన్నని వేప బెత్తంతో వీపు చిట్లగొడితే మళ్లీ మాట్లాడదు. ఒకటి రెండుసార్లు ఇలా జరిగిన తర్వాత మా ఆవిడకూ, నాకూ అభిప్రాయ భేదాలంటూ లేకుండా పోయినాయి. బుచ్చిబాబు: మా ఆవిడ ఎప్పుడూ " మీకేమీ తెలియదు. మీకేమాత్రమూ తెలియదండీ" అంటూ ఉంటుంది. ఇలా ప్రతిరోజూ చెవిలో నూరిపోయడం వల్ల నాకు ఏమీ తెలియదన్న నమ్మకం బాగా కుదిరింది. అన్నీ తెలిసిన విజ్ఞాన సర్వస్వం మా ఆవిడ. ఆవిడ మాట మెదలకుండా వినడమే నా పని. ఇక పోట్లాటలు ఎలా వస్తాయి? జమ్మలమడక : భార్యాభర్తల మధ్య పోట్లాటలు రాకుండా ఉండాలంటే భర్త తప్పనిసరిగా సంస్కృతం నేర్చుకోవాలి. భర్త సంస్కృతంలో ఏది మాట్లాడినా ఆవిడకు అర్ధం కాదు.దాంతో గప్ చిప్ గా ఊరుకుంటుంది. నేను అలాగే చేస్తున్నా... పాపం కదా..... ఎన్ని కష్టాలో ఈ  మొగుళ్ళకి ....
  • ( సుశ్రీ )....................    మన ఆర్మీ లో అసమాన సాహసవంతులు ఎందరో పని చేశారు.  వారికి ప్రాణాలంటే లెక్క లేదు . వైకల్యం ఎదురైనా చింతించరు.  అవిక్ర పరాక్రమంతో దూసుకు పోతుంటారు.  అలాంటి వీరుల్లో కార్డోజో  ఒకరు. అనూహ్యంగా ఎదురైన వైకల్యాన్ని లెక్క చేయక  పోరాడిన సైనికుడు అతను. ఎందరికో స్ఫూర్తి  అతగాడి జీవితం .     .....  ఆ సైనికుడు మంచం మీద పడి ఉన్నాడు. కాలు నుజ్జు నుజ్జయిపోయింది. ఎముక పొడి పొడి అయిపోయింది.  రక్తం ధారాప్రవాహంగా కారిపోతోంది. సైనికుడు స్పృహలోనే ఉన్నాడు. “నాకు మత్తు మందు ఇవ్వండి.” అన్నాడతను. యుధ్దం భయంకరంగా జరుగుతోంది. మత్తు మందు స్టాక్ లేదు. “పోనీ పెథిడిన్ ఇవ్వండి.” కానీ అదీ లేదు. తన తోటి గూర్ఖా సైనికుడిని పిలిచాడు. “ఈ నుజ్జు నుజ్జయిపోయిన కాలును నరికెయ్” అని ఆజ్ఞాపించాడు. సైనికుడు తెల్లబోయాడు. తన పై అధికారి కాలు నరకడానికి అతనికి చేతులు రాలేదు. “నా దగ్గర కత్తి లేదు” అన్నాడు. అతని గొంతులో వణుకు స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. “నా ఖుక్రీ ఇవ్వు.” ఖుక్రీ అంటే గూర్ఖా సైనికుడి కత్తి. సైనికుడు ఆయనకు ఖుక్రీ చేతికి ఇచ్చాడు. “దీనితో ఈ కాలును నరికేయ్” “మై నహీ కర్ సక్తా సాహెబ్” అన్నాడు సైనికుడు. అతని ఒళ్లంతా కంపించిపోతోంది. “సరే” అన్నాడు ఆ అధికారి. తన ఖుక్రీతో తన కాలుపై ఒక్క వేటు వేశాడు. నుజ్జు నుజ్జయిన కాలు శరీరంనుంచి వేరైపోయింది. “దీన్ని తీసుకెళ్లు. ఖననం చేయి” అని ఆదేశించాడు ఆ అధికారి. తన కాలును తానే తెగనరుక్కున్న ఆ వీర సైనికుడి పేరు మేజర్ ఇయాన్ కార్డోజో. అది 1971 భారత పాక్ యుద్ధం. యుద్ధ భూమిలో పొరబాటున శత్రువు పెట్టిన ఒక మందుపాతరపై కాలు వేశాడు. అది పేలింది. అతని కాలు పూర్తిగా ముక్కముక్కలైపోయింది. దాని నుంచి మిగతా శరీరమంతా సెప్టిక్ అయ్యే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే తన కాలును తానే నరుక్కున్నాడు. అయితే గాయానికి చికిత్స తక్షణం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. లేకపోతే కార్డొజో ప్రాణం పోవడం ఖాయం. కార్డొజోను పెద్ద ఆస్పత్రికి తరలించడానికి హెలికాప్టర్ అందుబాటులో లేదు. మృత్యువు ముంచుకొస్తోంది. అదృష్టవశాత్తూ మన సైన్యాలకు చిక్కిన పాక్ యుద్ధ బందీల్లో ఒక డాక్టర్ ఉన్నాడు. ఆయన శస్త్ర చికిత్స చేసేందుకు ముందుకు వచ్చాడు. కార్డొజో తన కమాండింగ్ ఆఫీసర్ తో నాకు పాకిస్తానీ చేతుల్లో చికిత్స చేయొద్దు అన్నాడు. “నువ్వు మూర్ఖుడివా?” కమాండింగ్ ఆఫీసర్ అడిగాడు. “నీ ప్రాణం పోతుంది. ను్వ్వేం మాట్లాడకు. శస్త్ర చికిత్స జరుగుతుంది.” “అయితే నావి రెండు షరతులు” దృఢంగా అన్నాడు కార్డొజో. “షటప్… నువ్వు షరతులు విధించడానికి వీల్లేదు.” “పోనీ… రెండు అభ్యర్థనలున్నాయి. మొదటిది – నాకు పాకిస్తానీ రక్తం ఎక్కించవద్దు.” “నీకు పిచ్చా వెర్రా”? “నేను చావడానికిసిద్ధం. కానీ నాకు పాకిస్తానీ రక్తం వద్దు. రెండో షరతు. నాకు సర్జరీ చేసేటప్పుడు మీరు నా పక్కన ఉండాలి.” పాకిస్తానీ సర్జన్ మేజర్ మహ్మద్ బషీర్ ఆయనకు శస్త్ర చికిత్స చేశాడు. కాలు మెరుగుపడింది. కానీ కార్డొజో కథ అయిపోలేదు. కార్డోజో తాను సైన్యంలోనే పనిచేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. కృత్రిమ కాలును అమర్చుకున్నాడు. ఆ కాలితో నడక మొదలుపెట్టాడు. క్రమేపీ అది పరుగుగా మారింది. ఆ తరువాత కొండలు ఎక్కడం నేర్చుకున్నాడు. ఎత్తుల మీద నుంచి దూకడం నేర్చుకున్నాడు. రెండు కాళ్లు ఉన్న సైనికులు చేసే ప్రతి పనినీ చేయడం మొదలుపెట్టాడు. యుద్ధంలో చేసే పనులను చేయడం ప్రారంభించాడు. కానీ పై అధికారులు ఒంటికాలు సైనికుడు యుద్ధానికి పనికిరాడని అన్నాడు. కావాలంటే పోటీ పడతానని చెప్పాడు. పై అధికారికి కోపం వచ్చింది. “ప్రాణాల మీదకు తెచ్చుకుంటావా? శత్రువుకి దొరికిపోతే ఏం చేస్తావు?” అన్నాడు అధికారి. “నేను శత్రువుకి దొరకను.” అన్నాడు కార్డొజో. “పోటీలో పాల్గొంటే నేను నిన్ను అరెస్టు చేస్తాను జాగ్రత్త” అన్నాడు అధికారి. “సర్… మీరు నేను పాల్గొన్న తరువాతే అరెస్టు చేయగలుగుతారు. కాబట్టి ముందు నన్ను పోటీ పడనీయండి. ఆ తరువాత అరెస్ట్ చేయండి.” అన్నాడు కార్డొజో ధీమాగా. చివరికి అధికారి ఒప్పుకున్నాడు. పరుగు పందెం మొదలైంది. అందులో రెండు కాళ్లున్న ఏడుగురు ఆఫీసర్లను దాటి ముందుకు దూసుకెళ్లాడు కార్డోజో. అధికారి కార్డొజో భుజం పై ఆప్యాయంగా చెయ్యి వేశాడు. “వెల్ డన్ సర్…” అన్నాడు అమిత గౌరవంతో. ఆ తరువాత ఆ అధికారి సైన్యంలో ఉన్నతాధికారులు కార్డోజో పేరును అప్పని సైనిక దళాల ప్రధానాధికారి జనరల్ రైనాకి సిఫార్సు చేశాడు. అతని పట్టుదలను చూసిన జనరల్ ఆయనకు ఒక బెటాలియన్ కమాండర్ గా నియమించాడు. రక్షణ శాఖ అధికారులు అడ్డం పడ్డారు. “కుంటివాడు బెటాలియన్ ను కమాండ్ చేయడం ఏమిటి” అని కొర్రీలు పెట్టారు. కానీ కార్డోజో పట్టుదల ముందు అభ్యంతరాలు ఆవిరైపోయాయి. కార్డోజో యుద్ధ భూమిలో, శత్రువు స్థావరాలకు ఛాతీ ఎదురొడ్డి కశ్మీర్ లోయలో పనిచేశారు. మేజర్ జనరల్ గా రిటైరయ్యారు. భారత సైన్యంలో వైకల్యాన్ని జయించి అత్యున్నత స్థాయికెదిగిన మొట్టమొదటి మేజర్ జనరల్ ఆయనే. ఆయన తరువాత మరో ముగ్గురు యుద్ధంలో కాళ్లు పోయిన అధికారులు అత్యున్నత స్థాయికి ఎదిగారు. అందులో ఒకరికి రెండు కాళ్లూ లేవు. రిటైర్ అయిన తరువాత కార్డోజో సైన్య చరిత్ర పై పరిశోధనలు చేశారు. పుస్తకాలు వ్రాశారు. ఆయన ఎప్పుడూ నాలుగు మాటలు చెప్పేవారు. అవిః ఉన్నది ఒకటే జీవితం. పూర్తిగా జీవించు. ఉన్నది ఇరవై నాలుగు గంటలు… క్షణం తీరిక లేకుండా గడుపు. ఎప్పటికీ పట్టు సడలించకు.   (మూలం ...  రాకా సుధాకర్ )...
  • ఆమె ఒక మామూలు పేదింటి మహిళ.అయితే సమస్యలపట్ల స్పందించే గుణం ఉంది ..అదే  ఆమె ప్రత్యేకత. అదే  ఎందరో మహిళల జీవితాలను మలుపు తిప్పింది. ఎన్నో సమస్యల పరిష్కారానికి పూనుకునేలా చేసింది.  ఆమె పేరే కళావతి రావత్. ఇపుడు దేశానికి కావాల్సింది ఇలాంటి మహిళలే. ఇంతకీ ఎవరీ కళావతి రావత్.   ఉత్తరాఖాండ్‌కు చెందిన కళావతి దేవీ రావత్‌. నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టింది. అయినా ఆ పేదరికాన్ని ఆమె ఎప్పుడు ఆటంకంగా, సిగ్గుగా భావించలేదు. 1980 లో కళావతి  వివాహం చేసుకుని చమోలిలోని ఒక మారుమూల ప్రాంతానికి వెళ్లింది. అది ఒక కొండ ప్రాంతం. అక్కడ విద్యుత్తు లేదు. చీకటి పడిందంటే అక్కడి ప్రజలు భయపడేవారు. విద్యుత్  లేని ఆ గ్రామాన్ని చూసి 17 ఏండ్ల కళావతి  కొంత నీరస పడింది.  అక్కడ శ్రద్ధలేని ప్రభుత్వ అధికారులను చూసి ఆశ్యర్యపోయింది. ఆ ప్రాంతంలో  స్త్రీలు పురుషులు చెప్పినరీతిలోనే నడవాలి. అది పురుషాధిక్య ప్రాంతం. ఆటంకాలు ఎన్ని ఎదురైనా  గ్రామాన్ని అభివృద్ధిపథంలో నడిపించి విజయాన్ని సాధించింది. మొదట గ్రామంలో కొంతమంది మహిళలను ఒక గ్రూపును  తయారుచేసింది. అందరు కలిసి ప్రభుత్వ అధికారులను కలవడానికి జిల్లా కేంద్రానికి వెళ్లారు. వారందరూ కరెంటు లేక ఎన్ని ఇబ్బందులు పడుతున్నారో ఆ అధికారులకు వివరించారు.  కరెంటు కావాలని డిమాండ్‌ చేశారు. కానీ వాళ్లలో ఎటువంటి స్పందనా లేదు. అది కొండ ప్రాంతం కాబట్టి  అధికారులు 25 కిమీ దూరంలో వైర్లు, పోల్స్‌ను ఉంచారు. కానీ ఆ గ్రామానికి కరెంటు కనెక్షన్లు ఇవ్వలేదు. అందుకే తనే నడుం బిగించింది. కొంతమంది మహిళలతో కలిసి పోల్స్‌, వైర్లు తమ గ్రామానికి మోసుకుని వెళ్లారు. ఈ విషయం తెలుసుకున్న అధికారులు ఆమె మీద కోపంతో క్రిమినల్‌ కేసు పెట్టి జైలుకి పంపించారు. గ్రామంలోని మహిళలకు ఈ విషయం తెలియడంతో ఆమె నొక్కదాన్నే ఎందుకు జైల్లో పెట్టారు. మమ్మల్ని కూడా అరెస్టు చేయాలని మహిళలలు ఆందోళన చేశారు. దాంతో అధికారులు కళావతిని విడిచిపెట్టి ... పవర్‌గ్రిడ్‌ను ఏర్పాటుచేసి కొద్ది రోజుల్లోనే ఆ గ్రామానికి కరెంటు అందించారు. దీంతో గ్రామం మొత్తం కళావతిని అభినందించింది.  కళావతి ఏ పని నైనా  మధ్యలో వదిలేది కాదు.  కళావతి మొదటినుంచి అంతే...  1970లో చిప్కో ఉద్యమం  వచ్చింది. ఇది ఉత్తరాఖాండ్‌ ప్రజల్లో ఎంతో కదలిక తెచ్చింది. అడవుల నరికివేతకు వ్యతిరేకంగా, అడవులను రక్షించుకోవడానికి చెట్లను కౌగిలించుకోవడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం. దీంతో ప్రభావితమయ్యే కళావతి కలప అక్రమ రవాణా చేస్తున్న ముఠాను కూడా పట్టించింది. ఒక రోజు కళావతి, ఇంకొక మహిళ కలిసి పశువులకు మేత తీసుకురావడానికి  అడవుల్లోకి వెళ్లారు. అక్కడ ఒక ముఠా  చెట్లను నరకడం గమనించారు. అది చూసి వాళ్లు చెట్లను నరకొద్దని బతిమిలాడారు.  కానీ  ఆమె మాటలు వారు పట్టించుకోలేదు.  పైగా ఆ ముఠా వాళ్లను కొట్టింది. చంపేస్తామని బెదిరించింది.  దీంతో కళావతి మరి కొందరు మహిళలు  కలిసి జిల్లా కేంద్రం లో 12 గంటల పాటు అడవుల నరికివేతకు వ్యతిరేకంగా ధర్నా చేశారు.  అపుడు  ప్రభుత్వ అధికారులు స్పందించారు.  తర్వాత అడవులను సంరక్షించుకోవడానికి మహిళలందరు  స్థానిక పంచాయత్‌ ఎన్నికలను  నిర్వహించాలనుకున్నారు. పంచాయతీ ఎన్నికలలో మహిళలకు కూడా స్థానం కల్పించాలని ఆమె కోరారు. కానీ అది పురుషాధిక్య ప్రాంతం కనుక తన భర్తతో సహా పురుషులెవరూ ఒప్పుకోలేదు. అయినా ఆమె పట్టువిడవకుండా పోటీ చేసి గెలుపొందారు. గ్రామం లో  స‌మ‌స్య‌గా  మారిన మ‌ద్య‌పానాన్ని అరిక‌ట్టేందుకు  సారా త‌యారు చేస్తున్న ప్రాంతాల‌కు తోటి మ‌హిళ‌ల‌తో క‌లిసి వెళ్లి ఆ స్థావ‌రాల‌ను ధ్వంసం చేసింది. ఈ క్రమంలో  ఆమెకు కొన్ని వ‌ర్గాల నుంచి బెదిరింపులు వ‌చ్చాయి. అయినా ఆమె భ‌య‌ప‌డ‌లేదు. మెల్లగా  పురుషుల్లో కూడా మార్పు వ‌చ్చింది.  మ‌హిళ‌ల‌ను అన్ని ప‌నుల్లోనూ భాగ‌స్వాములు చేయడం ప్రారంభించారు.  క‌ళావ‌తి మ‌హిళలు సొంతంగా ఎదిగేలా వారికి త‌గిన ఉపాధి కార్య‌క్ర‌మాల‌ను క‌ల్పించ‌డం కోసం కృషి చేసింది. అడ‌విలో చెట్ల‌కు పండే పండ్లు, మొక్క‌ల నుంచి వ‌చ్చే సుగంధ ద్ర‌వ్యాల‌ను సేక‌రించి మార్కెట్‌లో అమ్ముతూ లాభం పొందేలా మ‌హిళ‌ల‌కు శిక్ష‌ణ ఇప్పించింది. దీంతో ఆ గ్రామం ఇప్పుడు ప్ర‌గ‌తి ప‌థంలో దూసుకుపోతుంది. ఈ క్ర‌మంలో క‌ళావ‌తి రావ‌త్‌కు 1986లో ఇందిరా ప్రియ‌ద‌ర్శిని అవార్డు కూడా వ‌చ్చింది. ఆ తర్వాత ఆమెకు అనేక అవార్డులు, రివార్డులు కూడా వ‌చ్చాయి. అయిన‌ప్పటికీ ఆమెకు ఒకింత గ‌ర్వం కూడా లేదు. చూస్తే ఓ సాధార‌ణ మ‌హిళ‌లాగే క‌నిపిస్తుంది. ఇంత‌కీ క‌ళావ‌తి రావ‌త్ ఎంత వ‌ర‌కు చ‌దువుకుందో తెలుసా..? ఆమెకు అస్స‌లు చ‌దువే రాదు. అవును... నిజ‌మే. ఇలాంటి మహిళలు గ్రామానికి ఒకళ్ళు ఉంటే చాలు .. దేశం దూసుకు పోతుంది వృద్ధిపధంలో ...
  • (ఇలపావులూరి మురళీ మోహన రావు) ...........    ఈ రోజుల్లో ఒక్క అయిదు సంవత్సరాలు ఎమ్మెల్యేగా పనిచేసిన వ్యక్తి ఆర్ధిక స్థితిగతుల్లో ఎంత ఊహించని మార్పులను చూస్తున్నాము? మరి ఏకధాటిగా ఇరవై ఏళ్ళు ఎమ్మెల్యేగా ఉన్న నాయకుడి పరిస్థితి ఏ రకంగా ఉండాలి? రెండు దశాబ్దాల ఎమ్మెల్యే పదవిని అనుభవించిన తరువాత కూడా కనీసం సొంత వాహనం, ఇల్లు లేని, ముతక ఖాదీ వస్త్రాలు, స్లిప్పర్స్ మాత్రమే ధరించే ఎమ్మెల్యేలు కూడా ఉంటారు అంటే నమ్మగలమా? అవును.. నమ్మాల్సిందే.. వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య అంటే ఒక వ్యక్తి కాదు. అనేక ఆశయాల సముదాయం. స్వాతంత్ర సంగ్రామం నుంచి ఆంధ్రోద్యమం వరకూ, శాసనాధిక్కారం, ,గ్రంథాలయోద్యమం , శాసనసభలనుంచి అంతర్జాతీయ సమావేశాలవరకు బహుముఖంగా తన సేవలను విస్తరించి ప్రజలకోసమే జీవితాన్ని అంకితం చేసిన మహనీయుడు వావిలాల. 1930 లోనే ఉప్పు సత్యాగ్రహం లో పాల్గొని అరెస్ట్ అయిన వావిలాల ఆ తరువాత పలుమార్లు జైలు జీవితాన్ని అనుభవించారు. ఆయన తొలుత చేరింది కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ లో. కానీ, ఈ దేశానికి, దేశప్రజల మనోభావాలకు కమ్యూనిస్ట్ సిద్ధాంతాలు సరిపోవు అని డెబ్భై ఏళ్ళక్రితమే గ్రహించిన దార్శనికుడు ఆయన. ఆ తరువాత ఏ రాజకీయ పార్టీలో చేరకుండా, 1952 నుంచి 1972 వరకూ, అనగా ఇరవై ఏళ్లపాటు స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా ఎన్నికలలో నిలబడి విజయం సాధించిన యోధుడు. ఆ రెండు దశాబ్దాల పాటు ఆయన ప్రతిపక్షం లోనే గడిపారు. ఆయన మాట్లాడుతుంటే, శాసనసభ మొత్తం నిశ్శబ్దం రాజ్యమేలేది. 1967 ఆయన పోటీ చెయ్యడానికి అయిన ఖర్చు కేవలం నాలుగువేల రూపాయలు మాత్రమే అంటే ఈ తరం వాళ్ళు అస్సలు నమ్మలేరు. ఆయన రైతు కాదు. కానీ రైతు ఉద్యమాలకు నాయకత్వం వహించారు. కేవలం పుస్తక పఠనం ద్వారా ప్రపంచం లోని ఏ విషయం మీద అయినా సాధికారికంగా మాట్లాడే ప్రజ్ఞ సంపాదించారు. అనేక గ్రంధాలు రచించారు. అధికార భాషా సంఘానికి అధ్యక్షులుగా, రామానంద తీర్ధ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయానికి ఉపాధ్యక్షులుగా, మద్యనిషేద కమీషన్ అధ్యక్షులుగా పని చేశారు. ఆ సమయం లో ఒక్క రూపాయి కూడా వేతనం తీసుకోలేదు. ప్రజలసొమ్మును వాడుకునే హక్కు లేదు అనేది ఆయన సిద్ధాంతం. మంత్రులు కూడా వేతనాలు తీసుకోకూడదు. అది కేవలం ప్రజాసేవ మాత్రమే అని నొక్కి చెప్పేవారు. చేతిలో చిల్లిగవ్వ కూడా లేకుండా, అంగబలం లేకుండా కూడా దేశసేవ చెయ్యవచ్చు అని నిరూపించిన మహానుభావుడు వావిలాల. 2000 సంవత్సరం ప్రాంతం లో అనుకుంటాను. స్వాతంత్ర సమరయోధులకు హైదరాబాద్ లో సన్మానం చేసింది చంద్రబాబు ప్రభుత్వం. చంద్రబాబు ముఖ్య అతిధి, సన్మాన కర్త. చాలామందికి సన్మానం చేసారు చంద్రబాబు. వావిలాల వంతు వచ్చింది. అప్పుడు వావిలాల మైకు తీసుకుని :::: "చంద్రబాబు మద్యనిషేధానికి తూట్లు పొడిచారు. మద్యనిషేధం కోసం మేము ఎంతో కృషి చేసాము. ఇవాళ చంద్రబాబు మద్యం వ్యాపారులతో లాలూచి పడి మద్యాన్ని వరదలుగా పారిస్తున్నారు. దేశం బాగుపడాలంటే ముందు మద్యాన్ని నిషేధించాలి. చంద్రబాబు మద్యాన్ని నిషేధించేంతవరకూ నేను ఈ సన్మానం స్వీకరించను" అని వేదికమీదినుంచి విసవిసా దిగిపోయారు. చంద్రబాబు తో సహా వేదికమీద ఉన్నవారి ముఖాలు దిబ్బరొట్టెల్లా మాడిపోయాయి. అవీ వావిలాల ఔన్నత్యం, ధైర్యం, సాహసం, వ్యక్తిత్వం! ఏవి తల్లీ నిరుడు కురిసిన హిమసమూహములు???...