Latest News
సాహిత్యం

చిత్రాంగి గురించి తెలుసా మీకు ?

1st Image

చిత్రాంగి గురించి ఈ తరంలో చాలామందికి తెలియక పోవచ్చు. 
ఇది ఒక కల్పనా పాత్ర. అయితేనేం? ఇందులో నేర్చుకోవాల్సింది ఎంతో ఉంది.
రాజమహేంద్రవరము ను పాలించే రాజరాజ నరేంద్రుడు వృద్ధాప్యం లో చిత్రాంగి అనే యువతి ని రెండో వివాహం చేసుకున్నాడు. అయితే రాజు వృద్ధుడు కావడం తో ఈమె శారీరిక కోరికలు తీరడం లేదు. విరహం తో వేగిపోతుండేది. రాజుగారి చిన్న భార్య కావడం తో స్వేచ్ఛగా బయటకి వెళ్లి తిరగడానికి వీలు లేదు. ఈమెను ఒక పెద్ద భవంతిలో ఉంచి అప్పుడుడప్పుడు రాజు వచ్చి వెళ్తుండేవాడు.
రాజుగారికి పెద్ద భార్య వలన సారంగధరుడు అనే కొడుకు ఉన్నాడు, అతడు అందగాడు. మంచి యవ్వనం లో ఉన్నాడు. ఒకరోజు అతను పావురాలతో ఆడుకుంటుండగా ఒక పావురం ఎగిరిపోయింది. అతడు దానిని వెతుక్కుంటూ వెళ్ళాడు. ఆ పావురం చిత్రాంగి భవనం లో వాలింది. సారంగుడు భవనం లొపలకి వెళ్ళాడు. చిత్రాంగి ఇతడిని చూసింది. అంతవరకు ఆమె సారంగుడిని చూడలేదు. అందగాడు అయిన కుర్రాడిని ఆమెకు మోహం కలిగింది. అతడిని కూర్చోబెట్టి ఆతిధ్యం ఇచ్చి చివరకు తన కోరిక తీర్చమని కోరింది. సారంగుడు నివ్వెరపోయి... తాను కొడుకు లాంటివాడిని అని, కొడుకు మీద కామావేశం మహాపాతకం అని చెప్పి వెళ్ళిపోబోతుండగా ఈమె బలవంతం చేసింది. సారంగుడు కోపం తో వెళ్లిపోతుండగా ఈమె అతని ఉత్తరీయాన్ని పట్టుకుని లాగింది. దాన్ని వదిలేసి వెళ్ళిపోయాడు సారంగుడు.
చిత్రాంగి తోక తొక్కిన తాచులా పరాభవాన్ని, మనసులో లావాలా పొంగుతున్న కామకోరికను తట్టుకోలేక దహించుకుని పోయింది. రాత్రికి నరేంద్రుడు రాగానే రాజకుమారుడు తన మందిరానికి వచ్చి తనను బలాత్కారం చెయ్యబోయాడని ఫిర్యాదు చేసింది. విచక్షణ మరచిన నరేంద్రుడు భటులను పిలిచి, కొడుకు అని కూడా చూడకుండా ఉరి తీయమని ఆదేశించాడు. రాజాజ్ఞ ను పాలించి భటులు వెంటనే సారంగుని ఉరి తీశారు.
****
పై కథ నుంచి ఏమి నేర్చుకోవాలి?
స్త్రీలు రెండు వైపులా పదునున్న కత్తి లాంటివారు. ప్రణయాన్ని కురిపిస్తారు. వికటిస్తే ప్రళయాన్ని సృష్టిస్తారు. పురుషులను ప్రేమసాగరం లో ముంచుతారు. దేవదాసులను చేస్తారు. ఏ ఇంట్లో అయినా, స్త్రీ ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు పరాయి పురుషులు ఆ ఇంట్లో ప్రవేశించరాదు. అలాగే పురుషుడు ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు వేరే ఇంటి స్త్రీ ఆ ఇంట్లోకి వెళ్ళకూడదు. తల్లీ కొడుకులు కూడా ఒకే గదిలో ఉండరాదు అంటాడు ధర్మరాజు మహాభారతం లో. అలాగే పురుషులు స్త్రీలతో అతి చనువు పెంచుకోరాదు. స్త్రీ చనువుగా మాట్లాడవచ్చు. కానీ ఆ చనువును మరో రకంగా అర్ధం చేసుకోకూడదు. అలాగే స్టీలు కూడా. పరాయి పురుషులతో ఎక్కువసేపు ముచ్చట్లు పెట్టడం ఆరోగ్యకరం కాదు.
భర్త తో కాపురం చేస్తూ పరాయి మగాళ్లను ఆకర్షించాలని ప్రయత్నించేవారు, రహస్య సంబంధాలు నెరపే వారు చిత్రాంగి కోవలోకి వస్తారు. అలాగే వయసుడిగిన వారు తమ కూతురు వయసున్న స్త్రీలను పెళ్లి చేసుకుంటే వారు ఆ భార్యా వ్యామోహం లో పడి కన్న బిడ్డలను పొట్టన పెట్టుకోడానికి కూడా వెనుకాడరు. పరాయి పురుషుడితో అక్రమ సంబంధం పెట్టుకుని వారి బాగోతం కొడుకు చూసాడు అని కొడుకుని హత్య చేసిన స్త్రీలను కూడా మనం చూస్తున్నాం. ప్రేమ గొప్పది కామం మహా నీచమైనది.
పరాయి పురుషులతో అక్రమ సంబంధం పెట్టుకుని భర్తలను ప్రియులతో కలిసి చంపేసే మహాతల్లులను ప్రతిరోజూ వార్తల్లో చూస్తూనే ఉంటాము. కాబట్టి బహుపరాక్. అపరిచిత స్త్రీ పురుషులు తో ఫోన్ సంభాషణ, చాటింగ్ మంచిది కాదు. వ్యవహరం అడ్డం తిరిగినపుడు ఆ చాటింగ్స్ ఉరి తాళ్ళు అవుతాయి.
ఇదే చిత్రాంగి కథ నుంచి మనం తెలుసుకోవలసినది.
--------   ఇలపావులూరి మురళీ మోహన రావు
  • మనకు తెలిసీ తెలియకుండానే ఎన్నో పురాణ విశేషాలు మన జీవితాల్లో అంతర్భాగాలై నిమిడి ఉన్నాయి. మనకు ఎంతగానో పరిచయమున్న రామాయణ, మహాభారత, భగవద్గీతల వంటివి పురాణాలు కావు. “రామాయణ,” “మహాభారతాలు” ఇతిహాసాలు. కొన్ని పురాణాలలో ఇతిహాస విశేషాల గురించి ప్రస్తావనలున్నా, ఇతిహాసాలు ఒకానొక సమయంలో జరిగిన సంఘటనల తాలూకు విశేషాలతో కూర్చబడినవి.  పురాణాలు మొత్తం పద్దెనిమిది. ఈ పురాణాలన్నీ శ్రీ మహావిష్ణువు స్వరూపంతో సరిపోతాయి. అందుకే  పురాణ పురుషుడని అంటూ ఉంటారు ఆ నారాయణుడిని. అన్ని పురాణాలను రచించినది వ్యాసుడే! పురాణాలలో సర్వశాస్త్రాలు ఇమిడి ఉన్నాయని పెద్దలంతా చెబుతూ ఉంటారు. 18 పురాణాల పేర్లు ... 1. మత్స్యపురాణం 2. కూర్మపురాణం 3. వామన పురాణం 4. వరాహ పురాణం 5. గరుడ పురాణం 6. వాయు పురాణం 7. నారద పురాణం 8. స్కాంద పురాణం . 9. విష్ణుపురాణం 10. భాగవత పురాణం 11.అగ్నిపురాణం 12. బ్రహ్మపురాణం 13. పద్మపురాణం 14. మార్కండేయ పురాణం15. బ్రహ్మవైవర్త పురాణం 16.లింగపురాణం17.బ్రహ్మాండ పురాణం 18. భవిష్యపురాణం.  వీటిలో ఏముందో తెలుసుకుందాం.  మత్స్యపురాణం: మత్స్యరూపంలో ఉన్న మహావిష్ణువు మనువనే రాజుకు చెప్పిన ఈ పురాణంలో కాశీక్షేత్ర ప్రాశస్త్యం, యయాతి, కార్తికేయుడు వంటి రాజుల గొప్పదనాన్ని, ధర్మమంటే ఏమిటో, ఆ ధర్మాన్ని ఆచరించే విధానాలేమిటో విష్ణుమూర్తి వివరిస్తాడు. కూర్మపురాణం: కూర్మావతారం దాల్చిన విష్ణుమూర్తి చెప్పిన ఈ పురాణంలోఖగోళ శాస్త్రం గురించి, వారణాసి, ప్రయాగ వంటి పుణ్యక్షేత్రాల గురించి వర్ణన కనిపిస్తుంది. వామన పురాణం: పులస్త్య మహర్షి నారద మహామునికి చెప్పిన ఈ పురాణంలో శివపార్వతుల కల్యాణం, గణేశ, కార్తికేయుల జన్మవృత్తాంతాలు, రుతువుల గురించిన వర్ణనలు కనిపిస్తాయి.వరాహపురాణం: వరాహావతారం దాల్చిన విష్ణువు భూదేవికి తన జన్మవృత్తాంతం, ఉపాసనా విధానం, ధర్మశాస్త్రాలు, వ్రతకల్పాలు, భూమిపై ఉన్న వివిధ రకాల పుణ్యక్షేత్రాల గురించిన వర్ణనలు ఈ పురాణంలో కనిపిస్తాయి. గరుడ పురాణం: గరుడుని వివిధ సందేహాలపై విష్ణువు చెప్పిన వివరణ ఇది. ఇందులో గరుడుని జన్మవృత్తాంతంతోబాటు జనన మరణాలంటే ఏమిటి, మరణానంతరం జీవుడు ఎక్కడికి వెళతాడు; ఏ పాపానికి ఏ శిక్షపడుతుంది... వంటి విషయాలుంటాయి. వాయుపురాణం: వాయుదేవుడు చెప్పిన ఈ పురాణంలో ఈశ్వరుని మాహాత్మ్యం, భూగోళం, సౌరమండల వర్ణనలు కన్పిస్తాయి. అగ్నిపురాణం: అగ్నిదేవుడు వశిష్టునికి చెప్పిన ఈ పురాణంలో వ్యాకరణం, ఛందస్సు, వైద్యశాస్త్ర రహస్యాలు, జ్యోతిశ్శాస్త్రం, భూగోళ, ఖగోళ రహస్యాలను తెలుసుకోవచ్చు.స్కాందపురాణం: కాశీఖండం, కేదారఖండం, కుమారిల ఖండం, రేవాఖండం... తదితర ఖండాలుగా ఉండే ఈ పురాణాన్ని స్కందుడే చెప్పాడట. ఇంకా రామేశ్వర క్షేత్ర మహిమ, పూరీ జగన్నాథ ఆలయంతో సహా అనేక పుణ్యక్షేత్రాల గురించిన వర్ణనలుంటాయి. ఇంకా కుమారస్వామి జననం, మహిమలు, శివలీలల ఉంటాయి. లింగపురాణం: లింగరూప శివ మహిమలతోబాటు, వివిధ వ్రతాలు, ఖగోళ, జ్యోతిష, భూగోళాల గురించిన సమాచారం ఉంటుంది. నారద పురాణం: బహ్మమానసపుత్రులైన సనక సనంద సనాతన సంపత్కుమారులకు నారదుడు చెప్పిన ఈ పురాణంలో వేదాంగాల గురించి, పలు పుణ్యక్షేత్రాల గురించిన వర్ణనలుంటాయి. పద్మపురాణం: ఈ పురాణంలో మధుకైటభులనే రాక్షస వధ, రావిచెట్టు మహిమ, పద్మగంధి దివ్యగాథ, గంగా మహాత్మ్యం, గీతాసారం, నిత్యపూజావిధానాల గురించి ఉంటుంది. విష్ణుపురాణం: పరాశరుడు తన శిష్యుడైన మైత్రేయునికి బోధించిన ఈ పురాణంలో విష్ణుమూర్తి అవతార వర్ణన, ధ్రువ, ప్రహ్లాద, భరతుల చరితామృతం ఉంటుంది.మార్కండేయ పురాణం: శివకేశవుల మాహాత్మ్యం, ఇంద్ర, అగ్ని, సూర్యుల మాహాత్మ్యం, దేవీ మాహాత్మ్యం వుంటాయి. బ్రహ్మపురాణం: బ్రహ్మదేవుడు దక్షునికి బోధించిన ఈ పురాణంలో వర్ణధర్మాలు, స్వర్గనరకాల గురించి తెలుసుకోవచ్చు.భాగవత పురాణం: విష్ణువు అవతారాలు, శ్రీ కృష్ణ జననం, లీలల గురించి మృత్యువుకు చేరువలో ఉన్న పరీక్షిన్మహారాజుకు శుకమహర్షి చెప్పిన పురాణమిది. దీనిని తొలుత వేదవ్యాసుడు శుకునికి బోధించాడు. బ్రహ్మాండ పురాణం: బ్రహ్మదేవుడు మరీచి మహర్షికి చెప్పిన ఈ పురాణంలో రాధాకృష్ణులు, పరశురామ, శ్రీరామచంద్రుల చరిత్రలు, లలితా మహిమ్నా స్తోత్రం, ఖగోళ విజ్ఞానం గురించిన వివరణ ఉంటుంది. భవిష్యపురాణం: సూర్యుడు మనువుకు చెప్పిన ఈ పురాణంలో అగ్ని, సూర్యోపాసన విధులతోబాటు, భవిష్యత్తులో జరుగబోయే వివిధ విషయాల గురించిన వివరణ ఉంటుంది. పురాణానికి కొన్ని ప్రత్యేక లక్షణాలున్నాయి. ఆ లక్షణాలున్నదే పురాణం అవుతుంది. ప్రధానంగా పురాణానికి అయిదు లక్షణాలను పేర్కొన్నారు. కాలక్రమంలో కొంతమంది పది లక్షణాలు కూడా ఉన్నాయని చెప్పారు. అయిదు లక్షణాలలో1) సర్గం 2) ప్రతిసర్గం 3) వంశం 4) మన్వంతరం 5) వంశాను చరితం పురాణానికి ఈ అయిదు లక్షణాలు ఉంటాయని పురాణాలతోపాటు, నిఘంటువులు కూడా స్పష్టం చేస్తున్నాయి. అయితే ఈ అయిదు లక్షణాలు మనకున్న పద్దెనిమిది పురాణాలలో ఒక్కోదానిలో ఒక్కొక్క లక్షణం ఎక్కువగా, మరో లక్షణం తక్కువగా వర్ణితమై కనిపిస్తుంది. ఇక పురాణాల్లో కొన్ని లక్షల శ్లోకాలు ఉన్నాయి.  -----  BHARADWAJA
  • ఎందుకో – సీతాదేవి  శ్రీరాముడికన్నా వయసులో పెద్దది అనే ప్రచారం వ్యాప్తిలో ఉంది. ఈ అంశంపై ఇప్పటికి ఎక్కడో ఒక చోట చర్చ నడుస్తూ ఉంటుంది.ముఖ్యంగా వధువు వయసు ఎక్కువగా ఉన్న సందర్భాల్లో ఏదో విధంగా  పెళ్లి చేయాలనే లక్ష్యంతో  సీత కూడా రాముని కంటే వయసులో పెద్దది .. ఆయన చేసుకోగా లేనిది నువ్వు చేసుకుంటే తప్పు ఏమిటి అని వరుడికి నచ్చచెప్పే యత్నాల్లో  ఈ వయసు  ప్రస్థావన  వస్తోంది . ఇంతకు మించి మరోకారణం  ఉండకపోవచ్చు.  కొన్ని కథల్లో కూడా  సీతారాముల వయసులో కొంచెం తేడాలున్నాయి కానీ రామునికంటే సీత పెద్దది అన్నట్టు ఎక్కడ కనిపించదు. వాల్మీకి రామాయణంలో ఈ విషయం గురించి, ఒక సందర్భంలో  తేటతెల్లంగా వివరాలు దొరుకుతాయి. అరణ్యకాండ 47వ సర్గ. యతి వేషంలో రావణాసురుడు సీతాదేవి వద్దకు వచ్చినప్పటి సందర్భం . తానెవరని యతి వేసిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా తన వివరాలు చెబుతుంది సీత. ఆ సర్గలో పదవ శ్లోకం… మమ భర్తా మహాతేజా వయసా పంచవింశకః | అష్టాదశ హి వర్షాణి మమ జన్మని గణ్యతే || అర్థం: మిగులు పరాక్రమశాలియగు నా భర్త యొక్క అప్పటి* వయస్సు ఇరువదిఐదు సంవత్సరములు. నా వయస్సు పదునెనిమిది సంవత్సరములు. * ‘అప్పటి’ – అంటే తాము అరణ్యవాసానికి బయలుదేరినప్పటి వయసును సీత  తెలిపారు. శ్రీరాముడు సీతకన్నా  వయసులో ఏడేళ్ళు పెద్ద వాడు. ఇందులో అనుమానమే లేదు. వనవాసంలో పదునాల్గవ సంవత్సరం మొదలుకావస్తున్నందున, యుద్ధం జరిగినప్పటికి వారి వయసును లెక్క కట్టవచ్చు. రామరావణ యుద్ధం జరిగినపుడు శ్రీరామునికి 39వ సంవత్సరం నడుస్తుంటే, సీతాదేవికి 32 నడుస్తున్నాయి అంటున్నారు పండితులు. 
  •  (శివ రాచర్ల ) .....      అష్ట దిగ్గజాలు అనగానే  మనకు చప్పున  శ్రీకృష్ణ దేవరాయల భువన విజయం గుర్తుకొస్తుంది.  కానీ మనకు తెలియని  మట్ల రాజుల అష్టదిగ్గజ కవులు కూడా ఉన్నారు. వారెవరో తెలుసు కుందాం .  నా నీతిని వినని వానిని - వానను తడవని వానిని కననురా కుందవరపు కవి చౌడప్పా.  ఈ కవి చౌడప్ప పేరు వినని తెలుగు పద్య ప్రేమికుడు వుండడు!ఈ చౌడప్ప బాగమైన మట్ల/మట్లి రాజుల "అష్ట దిగ్గజాల" గురించి తెలిసింది మాత్రం తక్కువే! సామంతులకంటే చక్రవర్తి బలవంతుడు,విజయనగర సామంతులైన సిద్దవటం పాలకుడు మట్ల(/మట్లి ) "అనంతరాజు" పోషించిన అష్టదిగ్గజ కవుల గురించి మెకంజి కైఫియత్తులలో రాసిన కాలానికి (1810 - 1812) శ్రీకృష్ణ దేవరాయ అష్టదిగ్గజాలను నిర్ధారించిన కడప "తిప్పలూరు" శాసనం బయటపడలేదు. మట్ల రాజులు మొదట విజయనగర సామంతులుగా వుంటు కొన్ని గ్రామాలను పాలించారు. శ్రీకృష్ణదేవరాయ అనంతర కాలంలో సదాశివరాయలు(పేరుకు రాజు,అళియ రామరాయలు నిజమైన పాలకుడు-regent) సమయంలో గ్రామాల నుంచి పూర్తిస్థాయి రాజ్యంగా ఎదిగారు. వీరి పూర్తి చరిత్రను మరోసారి రాస్తాను. ఒంటిమిట్టలోని రామాలయన్ని మట్ల రాజులు అభివృద్దిచేశారు. ఒంటెమిట్ట గుడి తూర్పు ద్వారాన్ని,ఆలయంచుట్టు ప్రాకారన్ని అనంతరాజే కట్టించారు,దీనికి సంబంధించిన శాసనం ఒంటిమిట్టగుడిలో దొరికింది. ఒంటిమిట్ట గుడిలో రామ,లక్ష్మణ,సీత విగ్రహాల పక్కన హనుమంతుని విగ్రహం వుండదు.హైదరాబాద్ దగ్గరి అమ్మపల్లి,ఒంగోలు దగ్గరి చదలవాడ గుడిలో కూడ హనుమాన్ విగ్రహం రామ విగ్రహం పక్కన వుండదు.బహుశా శ్రీరాముడు ఈ ప్రాంతలలో తిరిగేటప్పటికి వానరసేన పరిచయం జరిగివుండదు.పురాణ కథల ప్రకారం వానరరాజ్యం మనదగ్గరే వున్నది. ఈ మట్ల రాజులలో అనంతరాజు,ఎల్లమరాజులు గొప్పవారు. అనంతరాజు తన పాలనలో అందరు తెలుగు వాళ్ళైన కింది ఎనిమిది మందితో అష్టదిగ్గజాలను పోషించారు.వీరికి "భువన విజయం"లాగ ప్రత్యేకమైన పేరు ఏమివున్నట్లు చారిత్రిక ఆధారాలులేవు. 1.మంత్రి మూర్తి పాపరాజు 2.చింతలవారి కొండప్ప 3.కొఠారం మల్లెం కొండప్ప 4.గురువప్ప 5.ఉప్పుగొండూరు వెంకటకవి 6.కుందవరపు కవి చౌడప్ప 7.ఘంటయ కవి 8.నక్కలపాటి సంజీవప్ప మొదటి నలుగురు కవులు "జంగాలు",వీరి పేరున క్రింది గ్రామలు దానం ఇవ్వబడ్డాయి... 1.సిద్దవటం తూర్పు జంగాలపల్లె,2.గుండ్లమడక తూర్పు జంగాలపల్లె, 3.పొత్తపికి నైఋతి జంగాలపల్లె,4.కలువాయి సమ్మత చుంటు బావి జంగాలపల్లె. మొదటి మూడు జంగాలపల్లెలు కడప జిల్లాలో వుండగా నాలుగొవది సోమశిల దిగువున నెల్లూరు జిల్లాలో వున్నది. అనంతరాజు స్వయంగా "కుకత్ స్థ విజయం" అనే కావ్యాన్ని రచించాడు. అనంతరాజు అష్టదిగ్గజాలలో ఉప్పుగోండూరు వెంకటకవిది అగ్రస్థానం. ఉప్పుగుండూరు అనే ఊరు ఒంగోలు దగ్గర వుంది,ఈ రెండు ఊర్లు ఒకటో కాదో తెలియదు.ఈ వెంకట కవి ఒంటిమిట్ట రాములువారి మీద "దశరధరామ" శతకాన్ని చెప్పారు.ఉదాహరణకి ఒకటి , నిగ నిగ మెరయు కిరీటము ధగధగమను పట్టుదట్టి తగిన కటారున్ భుగభుగ వాసన నీకే తగుతగురా ఒంటిమిట్ట దశరధరామా! అనంతరాజు అష్టదిగ్గజాలలో ఎక్కువ ఖ్యాతి,ప్రచారం మాత్రం కుందవరపు కవి "చౌడప్ప"దే!1980కి ముందు పుట్టిన వాళ్ళలో చౌడప్ప పేరు తెలియని వారు అరుదు.చౌడప్పకు బూతు కవిగా పేరు వుండటం మరియు ఆయన కవిత్వంలో ఒకింత దిగంబరత్వం వుండటం వాస్తవం.ఆయన దీని గురించి కూడ రాసుకున్నారు. నీతులకేమి యోకించక బూతాడక దొరకు నవ్వుపుట్టదు సభలో నీతులు బూతులు లోక ఖ్యాతులారా కుందవరపు కవి చౌడప్పా! --సింపులుగా బూతు చెప్పకుంటే రాజుకు నవ్వురాదు!అందుకే బూతు చెప్పాను,నన్ను హాస్య కవిగానే చూడమని మరొక చోట చెప్పుకున్నారు. చౌడప్ప కేవలం బూతు కవి కాదు బహుముఖ ప్రజ్ఞాశీలి అనటానికి అతని ఇతర రచనలు ఆధారం,అలాంటి వాటిలో ఒకటి, శరనిధి మేర దప్పినను శంకరుడిచ్చు వరంబును దప్పినన్ సురగురు నీతిదప్పినను సూర్యుడు చంద్రుడు త్రోవ దప్పినన్ పరుస దానాన రాఘవుని బాణము దప్పిన హాస్యగాండ్రలొ నరసుడు జాణ కుందవర చౌడుని పద్యము నీతితప్పదే! ఒక కవి తన పద్యం గురించి ఇంత confidentగా చెప్పుకోవటం గొప్పవిషయము. చౌడప్ప వివిధ రాజ్యాలను పర్యటించి అక్కడి స్థానిక అంశాల మీద కూడ పద్యాలు చెప్పారు.తంజావూరు రఘునాథరాయలు మీద చెప్పిన పద్యాలు చాలా దొరికాయి. అనంతరాజు అష్ట దిగ్గజాలలొ మరో కవి "ఘంటయ కవి",ఈయన చౌడప్ప "జంట కవులు"గా పేరుపొందారు. ఘంటయ కవి చెప్పిన ఈ పద్యం, అన్నిట మంచివారు విమలాత్ములు హాస్య కళాదురంధరుల్ సన్నుతనీతి పాలకుల జాణలు నైపుణ లెవ్వరంటిరా పన్నుగ మట్లన్నంత నరపాలుని గొల్చి మహానుభావులై వన్నెకు నెక్కినట్టి గుణవంతులు ఘంటన చౌడగాండ్లు రా. ఈపద్యము చరిత్రకు సాక్ష్యంగా నిలుస్తుంది.ఈ పద్యంలోని "మట్లనంత నరపాలుని"- మట్ల అనంత రాజు యొక్క...అంటే మట్ల అనంత రాజును కొలిచి ఘంటయ కవి,చౌడప్పలు పేరు సంపాదించారు! మరో కవి "నక్కలపాటి" సంజీవప్ప పేరు వెనుక ఆసక్తికరమైన కథవుంది. నక్కలు చెఱుకు తోటలను నక్కలు నాశనం చేస్తుంటే ఆనక్కలని సంజీవప్ప తిడుతు పద్యాలు చెప్పటంతో ఆయన "నక్కలపాటి" సంజీవప్ప అయ్యారు. ఈయన చెప్పిన కొన్ని పద్యాలలో "చౌడమ్మ" దేవత ప్రస్తావం వుంది.పాణ్యం దగ్గరి "నందవరం"లొ వున్న చౌడమ్మ గుడి చాలా ప్రసిద్ది. ఆశీవిషసమమగు నా యాశుకవిత్వంబు చేత నటువంచకముల్ నాశము గావలె చూడుము హే శాంభవి!చౌడాంబ!హే శర్వాణీ! మరో కవి "గురువప్ప" పేరు "గురప్ప" అయ్యివుంటుందని నా ఊహ.మార్కాపురం,నంద్యాల,ప్రొద్దుటూరు చుట్టుపక్కల ఇప్పటికి గురప్ప పేరు వున్న వాళ్లు చాలామంది వున్నారు. గురప్ప అనేది వెంకటేశ్వర స్వామి ఉగ్ర రూపం.మూగ గురప్ప అని కూడ అంటారు.కొందరికి "గురప్ప" ఇంటి దైవం.పెళ్ళి అయిన తరువాత "గురప్పడి"కి చేస్తారు...మూతికి గుడ్డలు కట్టుకోని వంట చెయ్యటం గురప్పను కొలిచే పద్దతులలో ఒక విధానం. ఈ కథనం  ప్రధాన ఉద్దేశ్యం మట్ల/మట్లి రాజుల సంస్థానంలో వున్న "అష్టదిగ్గజాల" గురించి పరిచయం చెయ్యటమే!అందుకే సిద్దవటం చరిత్రలోకి,చౌడప్ప పద్యాల విశ్లేషణ లోకి వెళ్ళలేదు.  "మెకంజి" కైఫియత్తుల ఆధారంగా కట్టా నరసింహులు సార్ రాసిన "కైఫియత్తు కథలు" పుస్తకం.ఈ కథనానికి మూలం.  ఈ పుస్తకం చదవటం ఖచ్చితంగా ఉపయోగం.
  •  (Susri )..........................  నేనతన్ని అక్కడ చూస్తానని అస్సలు అనుకోలేదు.  అది కూడా కోటూ, బూటూ వేసుకుని హుందాగా, భారీ స్థాయి  మోసగాడి లాగా .. ఎక్కడో కొట్టుకొచ్చినట్టున్నాడు. కొంత మంది బకారాగాళ్ళు చుట్టూ చేరి వాడు చెప్పేది ఆసక్తిగా వింటున్నారు.  మధ్య మధ్యలో నవ్వులతో కలిపిన చలోక్తులు విసురుతున్నాడు. గాలానికి యెర వేసినట్లు.. ఆర్డీవో గారి వియ్యంకుడి కొడుకు పెళ్లి రిసెప్షన్ అది.  సమాజం లో ఉన్నత వర్గం తో పాటు అధికార్లు, ప్రజా ప్రతినిధులు లాటి వారితో పాటు ఫోర్త్వెంటీ రాజీ గాడు ..  నా కదే మింగుడు పడటం లేదు.  ఈవెంట్ మేనేజర్ ని అనే గాని నాకు ఆర్దీవో  గారు ఇచ్చే మర్యాద అంతా ఇంతా కాదు, స్వంత మనిషి లెక్క.  తన ఆఫీసు లోపాయకారి వ్యవహారాలు చక్కబెట్టే విషయాలు అన్నీ నేనే చూస్తుంటాను. ఆయన కి నేను నమ్మిన బంటు. కుడి బుజం. ఒక రకంగా నేను హనుమంతుని లెక్క .. అలాటి నాకు ‘రాజి గాడి’ సంగతి తేల్చాల్సిన బాద్యత ఉంది .. రాజి గాడు చిన్నప్పుడు మావూర్లో మా ఇంట్లో పని చేసిన మా పాలేరు కొడుకు.  మహా గడుగ్గాయి. ఒక్క చోట కుదురుగా ఉండేవాడు కాదు.  రోజూ వాళ్ళ అయ్య చేతిలో తన్నులు, తింటుండే వాడు. ఎప్పుడో ఇంట్లో దొంగతనం చేసి పారి పోయినట్లు విన్నాను.  తర్వాత వాడిని ఇదే చూడటం. పెద్ద మోసగాడయి ఉంటాడు.  ఇలాటి వాళ్ళు సమాజానికి చీడ పురుగులవుతారు. అలాటి రాజి గాడు ఇక్కడ? ఎలా? అసలు వీడు రాజి గాడేనా ? నెమ్మదిగా వెళ్ళి వాళ్ళ లో కలిశాను.  ఏదో విషయం నాక్కూడా అర్ధం కానీ ఆంగ్లం లో మాట్లాడుతున్నారు. మోసగాళ్ళకి ఇలాటి పనికి మాలిన స్కిల్స్ చాలా ఉంటాయి.  “నువ్వు వీరన్న కొడుకు రాజి గాడివి కదూ ?” స్పష్టంగా అడిగాను. అతను ఒక్క సారి బేల కళ్ళతో చూశాడు.  సమూహం లో మిగిలినవారు నన్ను నా సంబోధనని ఆశ్చర్యంగా చూశారు.  అతను మెల్లిగా “అవునండి .. మీరు ? క్షమించండి గుర్తుకు రావటం లేదు “ అన్నాడు. ఎందుకు గుర్తొస్తుంది . వీడి బండారం బయటపడి పోదూ ? “పెద కొత్తపల్లి గోవిందయ్య గారు గుర్తున్నారా? మీ నాన్న అక్కడ పని చేసేవాడు. పాలేరుగా” చివరి పదాన్ని వంకరగాను , స్పష్టం గాను పలికాను.  మిగిలిన వాళ్ళు ఇంకా విస్తు పోయారు. అసలు వీడి చరిత్ర తెలిస్తే ఇంకా స్పృహ తప్పడం ఖాయం.  “ నేను ఆ గోవిందయ్య గారి పెద్దబ్బాయిని టౌన్ లో హాస్టల్ లో ఉండి పెద్ద చదువులు చదువు తుండే వాడిని గుర్తుందా?” “అయ్యో గుర్తు లేక పోవటం ఏమిటండీ అప్పట్లో మన ఊరిలో అంత గొప్ప చదువులు చదివిన వారిలో మీరు ఉన్నారు. ప్రత్యక్షంగా చూడక పోవటం వలన గుర్తుపట్టలేక పోయాను. మన్నించండి. గోవిందయ్య గారు బాగున్నారా?” “ఆయన పోయి చాన్నాళ్ళయింది.గాని అప్పట్లో ఇంట్లో దొంగతనం చేసి పారి పోయినట్లున్నావు ?”  నేను బాంబు పేల్చాను. తామేమి విననట్లు మిగిలిన వారు మాటల్లో పడ్డట్టు నటిస్తున్నారు.  “అవునండి. అక్కకి ఏదో ఫంక్షన్ చెయ్యటం కోసం నాన్న తెచ్చి పెట్టిన డబ్బు తీసుకుని వెళ్ళి రైలు ఎక్కాను, ’చిరంజీవి’ ని చూడాలని “ రాజి గాడు ఏమాత్రం బెరుకు బిడియం లేకుండా చెప్పాడు. అయినా నా చాదస్తం కాక పోతే ఇడిచేసిన వాడికి ఏం ఉంటుంది.  “చిరంజీవి ని చూద్దామనా? ఇంతకీ చూశావా?” వ్యంగ్యం గా అడిగాను. “లేదండీ. అది కుదిరి చావలేదు రైల్లో వెళుతుంటే కుటుంబం తో తిరుపతి వెళ్ళి వస్తున్న ఒక అయ్యవారు కి దొరికాను. ఎంత బుజ్జగించినా ‘ఊరు- పేరు’ చెప్పలేదు.” “డబ్బులు లాక్కుని తన్ని తగలేశాడా?” “ఎంత మాట? ఎంత మాట?. ఆయన నాకో శిక్ష వేశాడు. తనతో తీసికెళ్లి, చెల్లెల్ల తో కలిపి నాకు చదువు చెప్పాడు “  “చెల్లెల్లా?” “పంతులు గారి అమ్మాయలుి “ “ఆహా ఏమి చదివించాడో .. కుతికలదాకా చదివావా?” “లేదండీ అక్కడా ఆయన వల్ల కాలేదు, చిన్నగా గురుకుల పాఠశాలలో వేశాడు” “మొత్తానికి వదిలించు కున్నాడన్న మాట “ నేను నవ్వాను. రాజి గాడు కూడా తోడుగా నవ్వాడు. “వదిలించుకున్నా బాగుండేది. దర్శి గురుకుల పాఠశాలలో ఆ యాడాది టెన్త్ మంచి మార్కులతో పాసయిన రెండో వాడిని నేను” “ఆహా.. ఆ తర్వాత “ “మళ్ళీ మాస్టారే పూనుకుని ‘ ప్రభుత్వ రెసిడెన్షియల్ కాలేజీ లో చేర్పించాడు” “అక్కడ కూడా పాసయ్యావా?” “మీ నాన్న గారి లాటి వారి ఆశీర్వాదం అండీ . పాసయ్యాను మొదటి ప్రయత్నం లోనే సిద్దార్ధ మెడికల్ కాలేజీ లో సీటు వచ్చింది. మూడేళ్ళ క్రితమే  మెడిసిన్ పూర్తి చేశాను” నాకు నోట మాట రావడం కష్ట మయింది.  “అయితే ఇప్పుడు ను... ను వ్వు డాక్టర్ వా?” “లేదండీ .. ఎందుకనో నేను డాక్టర్ గా కూడా సంతృప్తిగా ఉండలేక పోయాను. ఈ లోగా పెద్ద చెల్లి పెళ్లి అయింది. ఆర్డీఓ గారి మేనల్లుడి తో, ఇద్దరు కలిసి నన్ను డిల్లీ నెట్టేశారు “ “ఎందుకండీ? “ నా గొంతు సరిగా నాకే వినబడలేదు . “సివిల్స్ కోచింగ్ తీసుకున్నాను రెండేళ్ళు. మొదటి సారి కుదర్లేదు రెండో సారి రాంకు వచ్చింది. పోస్టింగ్ కోసం ఎదురు చూస్తున్నాను “ “మీ అమ్మా .. నాన్నా “  “స్కూల్ అయిపోగానే కలిశాను. ఇప్పుడు పల్లె లోనే ఉంటున్నారు. వాళ్ళిద్దరు అక్కడే ఉన్నారు రెండు బర్రెలు పెట్టుకుని. వాళ్ళకి అలానే బాగుంది, నేను వాళ్ళని కదిలించదలుచు కోలేదు” “మీ..రు... ఇ..క్క..డ?” “పెళ్లి కూతురు ఎవరనుకున్నారు మా చెల్లెలే .. అదే మా అయ్యవారి రెండో కూతురు “ “ఆలానా అండీ.. సంతోషం “ మా సంభాషణ ఇంకా కొనసాగుతుండ గానే..   ఆర్దీవో  శ్రీమతి ‘రాజి గారి’ ని వెతుక్కుంటూ వచ్చింది.  “రాజా బాబు .. ఇక్కడున్నారా? మీ అంకుల్ మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నారు. కలెక్టర్ గారికి పరిచయం చెయ్యాలట వెంటనే రమ్మన్నారు “ అంది చెయ్యి పట్టుకుని లాక్కెళుతూ..  నా వైపు తిరిగి “అన్నట్టు వెంకట్రావు గారు వచ్చేనెల మా అమ్మాయికి, రాజాబాబు కి ఎంగేజ్మెంట్ ఉంది. ఏర్పాట్లు అవి మీరు చూడాలి “ అంది. “రాజా బాబు నాకు చేతులు జోడించి నమస్కారం చేశాడు “ మంచిదండి కలుస్తాను మిమ్మల్ని ఇలా కలవటం ఆనందం గా ఉంది “ అని ఆమెతో పాటు వేదిక వైపు నడిచాడు. 
  • నారదుడు విష్ణు భక్తుల్లో అగ్రగణ్యుడు.  అందుకే అయన సదా నారాయణ ... నారాయణ అంటుంటాడు. మరి అలాంటి భక్తుడు  విష్ణువును శపించడం ఏమిటి ? నారదుని శాప కారణంగానే విష్ణుమూర్తి  శ్రీరాముడిగా పుట్టాడని కూడా పురాణాల్లో కొన్ని కథలు చెబుతున్నాయి. అలాగే  విష్ణువు శ్రీరాముడిగా జన్మించడం వెనుక మరికొన్ని కథలు కూడా ప్రచారంలో ఉన్నాయి. అవేమిటో తెలుసుకుందాం. శ్రీమహావిష్ణువు శేషతల్పంపై పాలసముద్రంలో శయనించి ఉండగా ఆయన మందిరానికి కాపలాగా ఇద్దరు రక్షకులు ఉంటారు. వారే జయ, విజయులు . ఈ క్రమంలో ఒకానొక సందర్భంలో విష్ణువును కలిసేందుకు ఓ ముని అక్కడికి వస్తాడు. అయితే జయ, విజయులు  అతన్ని లోపలికి అనుమతించరు. దీంతో ఆగ్రహించిన ముని వారిద్దరికీ రాక్షసులను కమ్మని శాపం పెడతాడు. దీంతో వారు హిరణ్యాక్ష, హిరణ్యకశ్యప అనే ఇద్దరు రాక్షసులుగా మారి దేవతలతోపాటు సమస్త మానవాళిని అనేక చిత్రహింసలు పెడుతుంటారు. దీంతో విష్ణువు వరాహ అవతారం ఎత్తి హిరణ్యాక్షున్ని, నృసింహ అవతారమెత్తి హిరణ్యకశ్యపున్ని హతమారుస్తాడు. కానీ అలా చనిపోయినా జయ, విజయలకు మోక్షం కలగదు. దీంతో వారు మళ్లీ రాక్షసులుగానే జన్మిస్తారు. కాగా ఈ సారి జయ, విజయలు రావణుడు, కుంభకర్ణులలా పుడతారు. అలా వారిని చంపేందుకు విష్ణువు రాముడి అవతారం ఎత్తినట్టు చెబుతారు. ఒకసారి జలంధరుడనే రాక్షసుడు దేవతలందరినీ యుద్ధంలో ఓడించి వారిని నానా చిత్రహింసలు పెడుతుంటాడు. దీంతో వారు శివుని వద్దకు వెళ్లి తమను రక్షించమని మొరపెట్టుకుంటారు. ఈ క్రమంలో శివుడు జలంధరుడితో యుద్ధం చేస్తాడు కానీ అతన్ని గెలవలేకపోతాడు. అందుకు కారణం పతివ్రత అయిన వృంద అనే భార్య ఉండడమే జలంధరుడి విజయానికి కారణమని శివుడు తెలుసుకుంటాడు. దీంతో విష్ణువు జలంధరుడిగా మారువేషంలో వెళ్లి వృంద పవిత్రతను కోల్పోయేలా చేస్తాడు. ఆ క్రమంలో శివుడు జలంధరుడితో మళ్లీ యుద్ధం చేసి అతన్ని ఓడించి చంపేస్తాడు. కానీ జలంధరుడు రావణాసురుడిలో ఓ అంశలా మళ్లీ జన్మిస్తాడట. అప్పుడు విష్ణువు రామావతారం ఎత్తి రావణాసురున్ని హతమారుస్తాడు. త్రేతాయుగం ఆరంభానికి కొన్ని వేల ఏళ్ల ముందు కృత యుగంలో మనువు, అతని భార్య సాత్రూప అని ఇద్దరు దంపతులు ఉండేవారట. వారు శ్రీమహావిష్ణువుకు మొదటి నుంచి పరమ భక్తులట. కాగా వారు తమ వృద్ధాప్యంలో ఇంటిని విడిచిపెట్టి అడవికి వెళ్లి విష్ణువు కోసం తపస్సు చేస్తారట. ఈ క్రమంలో ఒక రోజు విష్ణువు ప్రత్యక్షమై ఏం వరం కావాలో కోరుకోమని అడగ్గా, వారు విష్ణువును తమకు బిడ్డగా జన్మించాలని అడుగుతారట. దీంతో మనువు దశరథుడిగా జన్మిస్తాడు. అతనికి విష్ణువు కొడుకుగా (రాముడిగా) జన్మించి వారి వరం తీరుస్తాడు. ఒకానొక సందర్భంలో నారదుడు తపస్సు చేసుకుంటుండగా మన్మథుడు వచ్చి అతనిలో శృంగార భావనలు కలిగేలా బాణాలు వేస్తాడట. అయినా నారదుడు చలించడట. ఈ క్రమంలో మన్మథుడిపై ఫిర్యాదు చేసేందుకు నారదుడు శివుడు వద్దకు వెళ్లగా అప్పుడు శివుడు నారదుడిని   విష్ణువు దగ్గరకు పంపుతాడు. నారదుడి ప్రవర్తన చూసి విష్ణువుకు విసుగు వస్తుందట. దీంతో నారదుడికి ఎలాగైనా బుద్ధి చెప్పాలనుకుని అతను వెళ్లే దారిలో ఓ సుందరమైన అరణ్యాన్ని, అందులో అద్దాల భవంతులను, రకరకాల అందమైన చెట్లను, పువ్వులను కలిగి ఉన్న తోటను, ఒక అందమైన యువరాణిని విష్ణువు సృష్టిస్తాడట. అలా నారదుడు విష్ణువు వద్ద నుంచి బయల్దేరి వెళ్తుండగా అతను సృష్టించిన సుందరమైన అరణ్యాన్ని, అందులోని యువరాణిని చూసి ఆమెను మోహించి పెళ్లి చేసుకునేందుకు నారదుడు సిద్ధమవుతాడట. అప్పుడు ఆ యువతి నారదుడిని చూసి  పక పకా నవ్వుతుందట. దీంతో ఆగ్రహించిన నారదుడు అసలు విషయం తెలుసుకుని తాను మోహించిన యువతిని పెళ్లాడకుండా చేసినందుకు గాను విష్ణువు భార్యకు దూరమై విరహ తాపాన్ని అనుభవించాలని విష్ణువుకు శాపం పెడతాడట. దీంతో విష్ణువు రాముడిగా జన్మించి సీతకు దూరమై అనేక సంవత్సరాలు విరహతాపంతో గడిపాడని చెబుతారు. అలా విష్ణువు రాముడిగా జన్మించడం వెనుక ఈ  కథలు దాగి ఉన్నాయని అంటారు. 
  • రావణాసురుణ్ణి శ్రీరాముడు సంహరించారని మనందరికీ తెలుసు.విష్ణుమూర్తే శ్రీరాముడిగా పుట్టాడని చదువుకున్నాం.  కాని మనలో చాలామందికి తెలియని విషయం- రావణుడు కూడా విష్ణుమూర్తి కుటుంబానికి చెందినవాడేననీ, విష్ణుమూర్తికి సాక్షాత్తు మునిమనుమడే అని ...  ఆశ్చర్యంగా ఉంది కదా. రావణుని వంశక్రమాన్ని పరిశీలిస్తే  ఈ విషయం తెలుస్తుంది.   విష్ణుమూర్తి నుంచి బ్రహ్మ, బ్రహ్మనుండి పులస్త్యమహర్షి పులస్త్య మహర్షినుంచి విశ్రావస్ మహర్షి అతని నుండి రావణుడు జన్మించారు.  విష్ణుమూర్తి తన వంశానికి చెందిన వాణ్ణి సంహరించడానికే సూర్యవంశంలో రాముడుగా జన్మించాడా? అని సందేహం వస్తుంది. అందుకు ‘అవును’ అనే  జవాబు  చెప్పుకోవాలి .  ఎందువల్ల? అంటే ఉన్నది విష్ణుమూర్తి ఒక్కడే కాగా సృష్టి కార్యక్రమ నిర్వహణకై తానే స్ర్తి రూపం దాల్చి లక్ష్మిగా మారి- తామిద్దరే సృష్టి ప్రారంభానికై బ్రహ్మ, సరస్వతిగా, సృష్టి విరమణకై శివపార్వతులుగా కూడా మారడం జరిగింది కాబట్టి. విష్ణుమూర్తి, బ్రహ్మ, శివుడు- ఈ ముగ్గురూ ఒక్కడే. అతడు జన్మ, మృత్యు, జరారహితుడు. జన్మ మృతిలాగానే వెలుగు- చీకటి, పగలు- రాత్రి ఇత్యాది ద్వంద్వాలు ఏవీ లేనే లేవు కాబట్టి కాని విష్ణుమూర్తి నుండి ఉద్భవించిన సృష్టి అనంతమైనది. దానిలో భాగంగానే రావణునికి ప్రత్యేకంగా వంశ చరిత్ర ఏర్పడింది. బ్రహ్మనుండి పులస్త్య మహర్షి, పులస్త్య మహర్షి నుంచి విశ్రావస్ మహర్షి ఉద్భవించగా- ఆ విశ్రావస్ మహర్షి కైకసి అనే ఋషి కన్యను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి రావణుడు, కుంభకర్ణుడు, విభీషణుడు అనే ముగ్గురు కుమారులు, శూర్పణఖ  అనే కుమార్తె జన్మించారు. విశ్రావస్ మహర్షికి దేవవాణి అనే మరో భార్య ద్వారా కుబేరుడు జన్మించాడు. అతడు దేవలోకం నుండి పుష్పక విమానాన్ని పొందాడు. లంకను తన రాజ్యంగా చేసుకొని పాలించసాగాడు. రావణుని తల్లి అయిన కైకసి ఈ పరిస్థితిని సహించలేకపోయింది. కుబేరుని సంపదను, అధికారాన్ని చూచి ఈర్ష్య పడింది. తన సంతానమైన రావణుణ్ణి, కుంభకర్ణుణ్ణి, విభీషణుణ్ణి పిలిచి కుబేరుని మించిన  సంపదనూ, అధికారాలనూ పొందడానికై తపస్సు చేయమని ఉద్బోధించింది. వారు బ్రహ్మను గురించి తపస్సు చేసి మెప్పించారు. రావణుడు ఆరోగ్యం, అధికారం, సంపద పొందేట్టు వరాలు పొందడమేకాక తమకు సృష్టిలో ఎవ్వరివల్లా మృత్యువు సంభవించకూడదు అని పేరుపేరునా చెబుతూ మానవుని వల్ల మృత్యువు సంభవించకూడదు అని అడగడం అనవసరం అనుకొని వదలివేశాడు. కుంభకర్ణుడు నిద్రను కోరుకున్నాడు. విభీషణుడు తమ వంశానికి మూల పురుషుడైన విష్ణువు పట్ల భక్తిని, ప్రపత్తిని కోరుకున్నాడు. దాని ఫలితంగా రావణుడు ఏడు లోకాలనూ జయించి అధిపతి అయినాడు. కుబేరుని సంపదను అంతనూ స్వాధీనం చేసుకొని లంకకు అధిపతి అయినాడు. రావణునికి పది తలలు ఉన్నాయి. వాటిలో నాలుగు మాత్రమే మంచి ఆలోచనలు చేసేవి. మిగతా ఆరు తలల దురాలోచనలకే అంకితమైనాయి. మంచివైన నాలుగు తలలు వల్లా నాలుగు వేదాలూ పఠించి పండితుడైనాడు, కాని దురాలోచనలు చేసే ఆరు తలలవల్ల తన ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు , ఐదు కర్మేంద్రియాల అదుపును కోల్పోయి అహంకార పూరితుడై ప్రతివారినీ అదరిస్తూ, బెదిరిస్తూ, భయపెడుతూ అందరి నుండీ దూషణలు పొందసాగాడు. రావణుడు ఒకసారి దేవనర్తకియైన రంభను అవమాన పరచే ప్రయత్నం చేయగా ఆమె భర్తయైన నలకూబరుడు అతణ్ణి శపించాడు. ‘నీ పది తలలూ శరీరం నుండి తెగి క్రిందపడి ముక్కలు ముక్కలు అయిపోవుగాక’ అని. అదుపు లేని అహంకారంవల్ల రావణుడు పొందిన దుష్ఫలితాలలో ఇది మొదటిది. రావణుడు దేనినీ లెక్కచేయదలచలేదు. మహర్షి కుశధ్వజుని కుమార్తె వేదవతి విష్ణుమూర్తి తనకు భర్త కావాలని కోరుకుంటూ తపస్సు చేస్తోంది. రావణుడు ఆమెను నిందించి చెరబట్టబోయాడు. ఆమె ఆగ్రహించి ‘నీ అధికారం, సంపద అన్నీ నశించిపోతాయి. నువ్వు ఒక మానవుడి చేతిలో చస్తావు’ అని శపించింది. ఆమెయే సీతగా జన్మించి రాముని పెండ్లాడి రావణ వధకు కారణం అయింది. రావణుని అహంకారమే అన్ని విధాలా అతని అధఃపతనానికి కారణం అయింది. రావణుడు ఒకసారి శివుని ఆరాధించడానికై కైలాసానికి వెళ్లాడు. శివుని ఆరాధించదలచిన వారు ఎవరైనా ముందుగా నందికేశ్వరుని ప్రసన్నం చేసుకోవాలి. రావణుడు అందుకు ఇష్టపడలేదు. శివుడు ధ్యాన నిష్ఠుడై ఉన్నందున నందికేశ్వరుడు రావణుణ్ణి అడ్డగించి శివునివద్దకు పోనివ్వలేదు. దానితో రావణుడు ఆగ్రహించి ‘ఒరే కోతీ! పక్కకు తొలగరా!’ అన్నాడు. నందికేశ్వరుడికి బాగా కోపం వచ్చింది. ‘రావణా’ నీ రాజ్యం కోతులవల్లనే ధ్వంసం అయిపోతుంది’ అని శపించాడు. రావణుడు ఒకసారి వశిష్ఠుని వద్దకు వెళ్లి తనను శిష్యుడిగా స్వీకరించి వేదాలు బోధించాలని కోరాడు. కాని వశిష్ఠుడు అందుకు అంగీకరించలేదు , దాంతో  రావణుడు ఆగ్రహించి వశిష్ఠుని బంధించి తనతో తీసుకొనిపోయాడు. కాని వశిష్ఠుని శిష్యుడు సూర్యవంశపు రాజు కువలయస్థుడు రావణునితో యుద్ధంచేసి వశిష్ఠుని రావణుని బంధనాలనుండి విడిపించాడు. అప్పుడు వశిష్ఠుడు రావణుణ్ని శపిస్తూ ‘నువ్వు సూర్యవంశపురాజు చేతుల్లో చస్తావు’ అన్నాడు. అష్టావక్రమహర్షి తన గూను నడుముతో, శరీరంలోని అనేక వంకరలతో ఉండి తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండగా రావణుడు ఆ మార్గం గుండా వస్తూ అతణ్ణి చూచి ‘ఓ కోతీ!’ అని పరిహాసం చేశాడు. దానితో అష్టావక్రుడు కోపగించుకొని ‘కోతులే నీపైన దాడిచేసి నీ పొగరు అణుస్తాయి’ అని శపించాడు. దత్తాత్రేయుడు గంగాజలాన్ని ఒక పాత్రలో నింపుకొని ప్రక్కన ఉంచుకొని తన గురువుల పాదాలు కడగబోతుండగా రావణుడు ఆ మార్గాన వచ్చి ఆ పాత్రలోని నీటిని దత్తాత్రేయుడి తలపై కుమ్మరించి వెకిలిగా నవ్వుకుంటూ వెళ్లిపోయాడు. అందుకు అతడిపై దత్తాత్రేయుడు ఆగ్రహించి ‘నీ పది తలలూ తెగి రక్తం ఇలాగే కుండపోతగా కురియుగాక’ అని శపించాడు. ద్వైపాయన మహర్షి తన సోదరి సహకారంతో తపస్సు చేస్తుండగా రావణుడు ఆ ఆశ్రమంలో ప్రవేశించి, అతడి ప్రశ్నలకు జవాబులు చెప్పలేదని కోపగించి ఆమె పెదవుల్ని కోసివేశాడు. ఆమె బాధతో గోలపెడుతుండగా మహర్షి సమాధి నుండి మేల్కొని రావణునిపై ఆగ్రహించి నీ లంకపై దాడి చేసిన మానవుడు ఒకడు నీ సోదరి పెదవుల్ని, ముక్కును చెవుల్ని కూడా కోసివేస్తాడు అని శపించాడు. రావణుడు ఒకసారి నారదుని వద్దకు వెళ్లి ఓంకార మంత్రం ఉపదేశించమని కోరాడు. నారదుడు అందుకు నిరాకరిస్తూ అహంకారంతో హూంకరించే వారికి ఓంకార మంత్రాన్ని ఉపదేశించడం జరగదు అన్నాడు. ఉపదేశించకపోతే నీ తల తెగుతుంది అన్నాడు రావణుడు మరింత దర్పంతో. నారదుడు బెదరలేదు. నీ పది తలలూ ఒకేసారి తెగిపోతాయి జాగ్రత్త అని రావణుణ్ణి హెచ్చరించారు. బ్రహ్మదేవుని కుమార్తెయైన పుంజికాదేవిని ఒకసారి రావణుడు చేతితో తాకబోతూ అవమాన పరచాడు. అందుకు ఆగ్రహించి ఆమే ‘పర స్ర్తి వ్యామోహంవల్లనే నీ పది తలలూ తెగిపడతాయి’ అని శపించింది. రావణుడు దేవతలపై దాడి చేసి అందరినీ బందీలుగా చేసి బృహస్పతి కుమార్తె సుఖదేవితో రమించబోగా బృహస్పతి ఆగ్రహించి ‘ఈ మన్మథ బాణమే రామబాణమై నిన్ను సంహరిస్తుంది’ అని శపించాడు.ఇలా రావణాసురుడు ఎన్నో దుశ్చర్యలకు పాల్పడ్డాడు.  ఎన్నో శాపాలు పొందాడు. ఈ నేపథ్యంలోనే సీతను అపహరించి చావును కొని తెచ్చుకున్నాడు.