Latest News
సాహిత్యం

" ఆముక్తమాల్యద " శృంగార కావ్యమా ?(పార్ట్ 3)

1st Image

విష్ణు సాక్షాత్కారం
పాండ్యరాజైన మత్స్యధ్వజుడు విష్ణుచిత్తుడి విజయానికి అతడిని గజారోహణం చేయించి విష్ణుచిత్తుణ్ణి ఊరేగించినాడు. విష్ణుచిత్తుడిని విబుదులు,[దేవతలు] సిద్ధులు,విద్యాధరులు, కవ్యాహారులు,[పితృదేవతలు] కిన్నరులు బహువిధాలుగా మెచ్చుకొనిరి,క్రింది పద్యంలో ఇలా చెప్పెను.
అద్ధా వాగ్విబుధం, బహో వచన కవ్యాహార, మాహా వచ
స్సిద్ధం,బాః కృతతాం గతః కలి రితి శ్రీసూక్తి విద్యాధరం,
బిద్ధౌద్ధత్యమగా ల్లయం హి కుధియా మిత్థంవద త్కిన్నరం,
బద్ధీరాగ్రణి గెల్పుటుత్సవమునం దయ్యె
న్నభం బంతయున్‌.
పద్యం మొత్తం సంస్కృతం భాష.
చతుర్ధాశ్వాసము - 6. [ 10 వ పద్యం ]
విష్ణుచిత్తుడు గెలిచినప్పుడు దేవలోకాల్లోని వారు విష్ణుచిత్తుడిని పొగిడిన పై పద్య అర్ధం.
విబుధులు (దేవతలు) అద్ధా అన్నారట. కవ్యాహారులు (పితరులు) అహో అన్నారట. సిద్ధులు ఆహా అన్నారట. విద్యాధరులు కలియుగం కృత యుగమైనది కదా అనే శ్రీసూక్తి పలికిరట.కిన్నరులు బిగ్గరగా ఇతర మతాల వాళ్ళకి గర్వం అణిగింది కదా అన్నారట.విష్ణువు ఆచటి వాళ్ళందరికీ గరుడారూఢుడై దర్శనమిచ్చెను, మహామునులు కూడా వచ్చి సామగానాలు చేశారు.దేవతలు పుష్పవృష్టిని కురిపించారు.విష్ణుచిత్తుడు భక్తిపారవశ్యంతో శ్రీహరిని స్తుతించేడు.ఇక విష్ణువు విశ్వకర్మని పిలిచి విష్ణుచిత్తుడి ఇంటిని మణిమయంగా చెయ్యమని ఆజ్ఞాపించాడు విష్ణువు. ఇంక విలిబుత్తూరులో ప్రజలు చాలా అద్భుతమైన స్వాగతం చెప్పారు విష్ణుచిత్తుడికి.అంతటి నుండి విష్ణుమహిమకి పరవశించినటువంటి విష్ణుచిత్తుడు భక్తుల్ని చాలా బాగా ఆదరిస్తూ గడుపుతున్నాడతను.
యమునాచార్యుని కథ :
శైవులు పై దూషణ.
వర్షఋతు వర్ణన.
ఒకచోట మన్ననారు స్వామి తన శ్రీమతియైన లక్ష్మీదేవికి యమునాచార్యుల కథను చెప్పిరి. ఇచట శైవమత దూషణం చాలా ఎక్కువగానే కనిపించును.
వర్ష ఋతువు వర్ణనలో కాపులను, రెడ్లను దూషించెను.ఉదాహరణకి క్రింది పద్యములు.
వసతుల్వెల్వడి, వానకై గుడి సె మోవన్
రాక తా నానియే
వసగా నిల్చినజమ్ముగూడఁ బొల మంబ ళ్ల్మోయుచుం బట్టి పె
న్ముసురం దీఁగెడుకాఁపుగుబ్బెతల పెన్గుబ్బ
ల్పునాస ల్వెలిం
బిసికిళ్ళుం బిసికిళ్ళు హాలికుల కర్పించె
న్నభస్యంబునన్
చతుర్ధాశ్వాసము - 133. [ 11 వ పద్యం ]
కాపు స్త్రీలను ఆసభ్యముగా వర్ణించెను....అదే విధముగా రెడ్లని పిసనారులనెనొకచోట...విడువ ముడువ వేపరని వీ సంబుగల రెడ్డి, దుప్పటికొంగులో బీదవారు కాసు వీసం ముడి వేసుకొని అత్యవసరమైనప్పుడు కూడా దాన్ని విడువలేక విడిచి వాడుకొందురుని,పద్యంలో రెడ్లను పిసనారులుగా వర్ణన చేసినాడు కవి రాయలు.
వసంతమాసం.....
గోదాదేవి ప్రేమ
ఉద్యానవనాలు నలువైపులా పచ్చదనంతోటి నిండిపోయినాయి ,పొదరిళ్ళు దట్టంగా చాలా పొందికతో అల్లుకొన్నాయి, ఓ ఉద్యానంలోన చెట్ల మధ్య బాటలో తెల్లతామర కొలను పక్క నడుస్తున్నాడు విష్ణుచిత్తుడు. తులసితోటకి పక్కన అక్కడో పాలరాతి తిన్నె , దాని మీదో చిన్నిపాప,మోములో చక్కనికళ,చాలాచక్కని మనోహరమైన రూపం. విష్ణుచిత్తుడికి పిల్లలు లేరు , కనుక పాపను విష్ణుప్రసాదం అనుకొని అనుకున్నాడు, సంతోషంతో పాపను ఇంటికి తీసుకుని వెళ్లి గోదాదేవిగా నామకరణం చేసి, ఆమెను అల్లారుముద్దుగా పెంచుతున్నారు. కాలచక్ర పరిభ్రమణంలో కాలనుగుణమైనట్టి మార్పులతో బాల్యం నుండి యవ్వనవతిగా గోదాదేవికి యవ్వనోదయమైనది,ఇక ఆమె సౌందర్యం వర్ణన చేయాలంటే ఒకే ఒక్కమాట చెప్పుకోవాలి ఆమె సౌందర్యం ప్రపంచంలోనే లోకాద్భుతసౌందర్యం.

గోదాదేవి మదనతాపభరము.
విష్ణువు ఆశీస్సులుతో తనకు గొప్ప సంపదలు కలిగినా విష్ణుచిత్తుడు మాత్రం యథాప్రకారం స్వామికి అనేక పూలమాలలు,చెంగల్వపూల మాలలు,తులసి మాలలు స్వయముగా కట్టి అర్పిస్తున్నాడు .భగవంతుడి కోసం తన తండ్రి కట్టిన మాలలను గోదాదేవి ముందుగా తను వాటిని ధరించి నీటిలో తన ప్రతిబింబం[నీడ] చూసుకొని తర్వాత వాటిని యధాస్థానంలో పెట్టేస్తోంది.ఆమె పాడే పాటలు తమిళ బాష .అందువల్లనే తమిళనాడులో చూడికొడుత్త నాచ్చియార్ పేరుతో ఈమె ప్రసిద్ధి చెందినది. ఆమె చెలికత్తెలు నాగకన్యలు.తన చెలులతో విష్ణుగాథల్ని తల్చుకుంటూ ఏఏ అవతారాల్లో అతను ఎవరిని ఎలా వరించాడో వివరించి చెప్తూ పరవశిస్తూ కాలం గడుపుతోంది.ఆమె మనస్సులోని భావాలను తెలియచేస్తుంటే జన్మాంతరాల బాంధవ్యం ఆమెలోని విరహం రేపుతోంది.గోదాదేవి మన్మథతాప హృదయ భారం వర్ణనను రాయల వారు ఎలా చేశారో చూడండి క్రింది పద్యంలో.

నెలఁతఁ గుచకుంభ యుగళ ముండియు
వియోగ
.... జలధి నీఁదింప లే దయ్యో; సఖులు వంచు
చున్న పన్నీటి వెల్లి లోఁగొన్నకతన
ముంప కది లాఘవమున దేలింపఁగలదే.
పంచమాశ్వాసము - 151. (12 వ పద్యం )    పద్య తాత్పర్యం ఒకసారి పరిశీలిద్దాం.
కుండలను సాయముగానుంచుకుని యీది నీళ్లను దాట వచ్చును ,అటుల యీదు చున్నపుడు కుండలలోనికి నీళ్లు జొరబడెనా అవి తేలింపక ముంచివైచును.ఆమె కుచములనియెడు జంట కుండలుండియు శరీరతాపమును తగ్గించుటకై చెలికత్తెలు పోసిన పన్నీటి ఝల్లులు వాని లోనికి జొచ్చి నందున అవి నిండి ఆమెను వియోగ సముద్రములో ముంచినవే కానీ తేలించినవి కావు!
ఆలా గోదాదేవి స్వామి పాటలను దివ్యగానం చేస్తోంది. నిరంతరం స్వామినే తల్చుకుంటూ పూజిస్తూ గడుపుతోంది.అదంతా కూడా తనకి తెలియని ఓ రకమైన తపస్సు అనుకున్నాడు విష్ణుచిత్తుడు. ఈ విషయం ఏమిటో తెలుసు కోవాలని ఓ రోజు ఆ స్వామికే ఆమెని గురించి వివరించి చెప్పి, స్వామి నా కూతురు నిన్ను
ప్రేమించు చున్నది ,ఇది ఎట్లు కుదురును ?అని స్వామిని విష్ణుచిత్తుడు అడుగగా,స్వామి  మందహాసం చేసేడు చెప్పినదంతా విని! ముందుగా విష్ణుచిత్తుడికి మాలదాసరి కథని చెప్పుట ప్రారంభించెను.
మాలదాసరి కథ  
మాలదాసరి - మంగళకైశికి.
భగవంతుడు ఈ ఆముక్తమాల్యద కావ్యంలో రెండు కధలు చెపుతాడు,మొదటి కధ స్వామి తన సతీమణియైన లక్ష్మీదేవికి స్వయముగా చెప్పిన యామునాచార్యల కథ.ఇక రెండవది విష్ణుచిత్తుడికి చెప్పిన ఈ కథ.
ఓయీ! విష్ణుచిత్తుడా! పూర్వమొక చెప్పరాని కులమువాడు కలడు.వాడు నా భక్తుడు , నేను వామనావతారము  వహించియున్న క్షేత్రమునకు మూడామడల దూరంలో ఇతడు నివసించును.తెల్లవారక ముందు బయలుదేరి నా గుడికి వచ్చును.అతడు వచ్చి మంగళకైశికీ రాగముతో నన్ను పాడుచుండును. వాని శరీరం అశుచి, వాని హృదయం శుచి, వాడు కట్టింది మసి పాత. వాని చెవులకు ఇత్తడి శంఖచక్రలా దుద్దులు.చేతిలో చిటితాళములు.అతనికి ఇటువంటి లక్షణములు కలవు.వాడు దినదినము కూడా నా దేవాలయముకి వచ్చి ఆనంద బాష్పలతో పాడుచు తన యొడలు కూడా మరచిపోయి తాండవము చేయును, చేతిలోన కిన్నెరవీణ యుండును,దాని మీదనే మీటుచుండును. ఇట్లు చాలా సేపు ఆడి,పాడి,సాష్టాంగముచేసి స్వామికి అభిషేకం చేయగా ఆ నీరు బయట రాతి తొట్టెలో నిండి యుండును.శూద్రుని చేత ఆ జలము తన చేతిలో పోయించుకొని అట్టి నీటిని త్రాగి, ప్రోద్దెక్కి తన యూరు పోవును, ఇది అతని యొక్క దిన చర్య.క్రింది ఇచ్చిన పద్యములు చుడండి.
కలఁ డొకరుండు పేరుకొనఁ గాని కులంబు
మదీయభక్తుఁ, డి
య్యిల మును వాఁడు వామనత నే వసియించిన పుణ్యభూమియం
దుల కొకయోజనత్రయపు దూరపుటూర
వసించి, బ్రహమ్మ వే
ళలఁ జనుదెంచి , పాడు మము లాలస
మంగళనామ కైశికిన్
షష్టాశ్వాసము - 3. [ 13 వ పద్యం ]
అహరహంబు నమ్మహాత్ముండు.
3 వ పద్యం 5 వ పద్యంకి మధ్య వచ్చు[వ].
షష్టాశ్వాసము - 4.
జాత్యుచితచరిత్రమమ
త్రీపిత్యర్థం బూఁది తనదు హృదయము శుచి తా
నిత్యంబుగఁ దత్తనుసాం
గత్యము మసిపాఁత మానికంబై యొదుఁగున్
షష్టాశ్వాసము - 5. [ 14 వ పద్యం ]
చమురైన తోల్కుబుసంబు టెక్కియను ని
త్తళి శంఖ చక్ర కుండలము లమర.
దివెదారికొమ్ముఁ దోల్తిత్తియు జోడమ్ము
మెడమీఁది మొగలాకు గొడుగుఁ దనర.
మత్పాదరక్షయు మావు పెన్వెఱకఁ గు
ట్టిన యోటి తిపిరిదండెయును మెఱయఁ,
జిటితాళముల సంక పుటిక నొక్కొకమాటు
..  గతిర యంబునఁ దాఁకి కలసి మొరయ.
షష్టాశ్వాసము - సీ 6. [ 15 వ పద్యం ]
పలుఁద వనమాలకంటెయు మలిన తనువుఁ
బట్టెతిరుమన్ను బెదురుఁగెఁపుట్టుఁ జూపుఁ
బసుపుఁబొడితోలువల్వంబు నెసకమెసఁగ
వచ్చుసేవింప సురియాళు వైష్ణవుండు.

షష్టాశ్వాసము - 6. [ 16 వ పద్యం ]
గండాభోగముల న్ముదశ్రులహరు ల్గప్ప న్ముతు
ల్పాడియా
దండ న్ర్వేఁగులు డించి భక్తి జనితో
ద్యత్తాండవం బాడు, నా
చండాలేతరశీలుఁ డుత్పలకియై చండాలిక
న్నీఁటుచున్,
గుండు ల్నీరుగ, నెండ గాలి పసి తాఁకుఁ జూడ, కాప్రాహ్ణమున్.
షష్టాశ్వాసము - 7. [ 17 వ పద్యం ]
అట్లు దడువగఁ గొల్చి సాష్టాంగ మెఱఁగి
గర్భ మండపిఁ గడిగిన కలఁకజలము
లోని ఱాతొట్టి నిండి కాలువగఁ జాఁగి
గుడివెడలి వచ్చునది శూద్రుఁ డిడఁగఁ గ్రోలి.
షష్టాశ్వాసము - 8. [ 18 వ పద్యం ]
మరులు తీగ ::
ఇట్లుండగా నొక్కనాడు అర్థరాత్రి వేళ దాసరి గృహం పక్కనున్న కోళ్లగుడిసెలో పిల్లి దూరగా దాంతో కోళ్ళు గాబరాపడి కూయగా నితడు [ దాసరి] తెల్లవారినదనుకొని స్వామి సేవకి బయలుదేరెను.అలా అతడు బయలుదేరి దారిలో మరులు తీగను త్రొక్కెను.క్రిందిపద్యం చూ డండి.
మరులుఁ దీఁగ మెట్టి యిరు లన్ననో యని
యెడు తమిస్రఁ గాడుపడి పొలంబు
లెల్లఁ దిరిగి తూర్పు దెల్ల నౌతణి నొక్క
శూన్యగహనవాటిఁ జొచ్చి చనుచు
షష్టాశ్వాసము -12. [ 19 వ పద్యం ]
మరులు తీగను మర్లు మాతంగి యని కూడా యందురు ,అదొక అలుము. సన్నని ఆకులు యుండును. దీని కాయ గురిగింజంత ఎర్రగా యుండును. రెండు విత్తులు ఒక్క దానికొకటి ఎదురుగ వేర్వేరు దిక్కుల మొగమైనుండును. ఈ తీగ త్రొక్కినవారు దారి తప్పుదురు,దాసరి ఎక్కడెక్కడో తిరిగేడు.అలా తిరిగి తిరిగి ఒక నిర్జనమైన ప్రదేశంలో ఒకచోట పడిపోయిన గోడలు,కపింద గోరింద పొదలు,విరిగిపోయిన యేతాల కఱ్ఱలు, బీడుపడ్డ పొలాలుదాటి,ఒక పాడుపడ్డ గ్రామం కనపడెను. అతని కాళ్ళకి పాపం ఒకవైపు ఉత్తరేనికాయలు గీచుకున్నా, మరోవైపు పల్లేరుగాయలు గుచ్చుకుంటున్నా ఆగలేదు ,ఆలా పోయి పోయి అర్ధ యోజనం పొడుగుగల జడలు కలిగిన మహావిస్తారమైన ఓ వటవృక్షం[ పెద్దమఱ్ఱిచెట్టు]ను చూచినాడు.
[అతనికి కనిపించిన వటవృక్షం వర్ణన పద్యం.]
కాంచె న్వైష్ణవుఁ డర్థ యోజన జటా ఘాటోత్థశాఖోపశా
ఖాంచజ్జాటా చరన్మరుద్రయ దవీయ ప్రేషితోద్యచ్ఛదో
దంచ త్కీటకృత వ్రణచ్ఛలన లిప్యాపాదితాధ్వన్య ని
స్సంచారాత్త మహాఫలోపమ ఫల స్ఫాయద్వ టక్ష్మాజమున్‌
షష్టాశ్వాసము - 15. [ 20 వ పద్యం ]
అప్పుడు మాలదాసరికి అక్కడున్న వటవృక్షం
ప్రక్కననొక కాలి త్రోవను చూసినాడు,వెంటనే అట్నుంచి దగ్గర దారి ఏమైనా వుందేమోనని భావించి అతడు అటువైపుగా నడిచినాడు, అక్కడ ఎక్కడ చూసినా పుర్రెలు, మాంసము పళ్ళతో గీకికొని తిన్న బొమికెలు,ఇక ఈగల్తో ముసురిన మలినపదార్ధములు,పచ్చితోళ్ళు, గాలికెగురుతున్న మనుషుల శిరో కేశములు, ముక్కలై పడున్న అవయవాలు, వాటి కోసం పోరాడుతున్న మృగాలు , ముక్కులు పగిలే కుళ్ళున మాంసం కంపు,వీటన్నింటిని చూచి తనలో ఇట్లనుకొనెను,ఈ చెట్టు మీద నెెవడో నున్నాడు ,వాడు మాత్రం మానవుడు కాదు, అనే అనుమానం దాసరి మనసులో అప్పుడే ప్రవేశించిందో లేదో ,సరిగ్గా అతని అనుమానం నిజం చేస్తూ ఎదురుగా ఆ చెట్టు మీద యున్న కుంభజానుడునే రాక్షసుడు కనిపించుతాడు. (పార్ట్ 4 రేపు )

----  మల్లారెడ్డి దేశిరెడ్డి

Site Logo
  • శూర్పణఖ రామాయణంలోని ముఖ్యమైన పాత్ర.  నిజానికి కర్ణుడు లేని భారతం లాగే శూర్పణఖ పాత్ర లేకపోతే రామరావణ యుద్ధమే లేదు.  శూర్పణఖ రావణ బ్రహ్మసోదరి. శూర్పణఖ అసలు పేరు మీనాక్షి. ఈమె కైకసి విశ్రవసుల కుమార్తె.  రావణ కుంభకర్ణుల తోడ… విభీషణ ఖరులతోడ ఒక్కగా నొక్క చెల్లెలు. ఆడింది ఆటగా, పాడింది పాటగా ముద్దుగానే పెంచారు. పెద్ద చేశారు. పెళ్ళి కూడా చేసారు విద్యుజిహ్వుడితో.  అయితే కాలకేయులతో రావణుడు యుద్ధానికి వెళ్ళినప్పుడు విద్యుజిహ్వుణ్ని శత్రువనుకొని చంపేసాడు. శూర్పణఖ వైధవ్యానికి అన్న రావణుడే కారణమయ్యాడు. అది వేరే కథ.   కాగా  పంచవటిలో సీతారాములు ఉన్న చోటకి వచ్చి రాముడిని చూసి మోహించింది. రాముడు తనకు సీత ఉందని, లక్ష్మణుడిని వరించమని చెబుతాడు. లక్ష్మణుడు శూర్పణఖ కు ముక్కు చెవులు కోసి అవమానించి పంపించాడు.  ఆ అవమానానికి ప్రతీకారంగానే రావణుడిలో సీతపైన కోరిక పుట్టేలా, రాముడి పై శత్రుత్వం పెరిగేలా చేసింది. దాని ఫలితంగా రామరావణ యుద్ధం జరిగి లంకకే చేటు తెచ్చింది.  సీత సౌందర్యంపట్ల అసూయ, కోరినదాన్ని ఎలాగైనా దక్కించుకోవాలనే కాంక్ష, తనకు లేని సుఖం ఇతరులకు ఉంటే భరించలేని ఓర్వలేనితనం ఇవన్నీ శూర్పణఖ పాత్ర లోని లక్షణాలు. ఇక చుప్పనాతి అంటే మోసం, కపటం, ఓర్వలేనితనం వంటి గుణాలు , కుటిలత్వం కలిగిన వ్యక్తిత్వంగా తెలుగు జాతీయంలో కనిపిస్తుంది. శూర్పణఖ కి ఈ లక్షణాలు అన్ని ఉన్నాయి కాబట్టి చుప్పనాతి శూర్పణఖ అయింది . అప్పటి నుంచి ఈ లక్షణాలు కొన్ని ఉన్నా అటువంటివారిని చుప్పనాతి శూర్పణఖ  అని అనడం మొదలైంది. 
  • ( ఇలపావులూరి మురళీ మోహన రావు ) ................... ఇది భారతం లోని ఒక కథ. పెద్దగా ప్రాచుర్యం కాలేదు. మనకు వందలాది పౌరాణిక సినిమాలు ఉన్నా, పౌండ్రక వాసుదేవుని పాత్ర ఎక్కడా కనిపించదు. ఒక్క శ్రీకృష్ణ విజయం సినిమాలో మాత్రం ఈ పాత్రను కూడా చూపించడం జరిగింది. నాగభూషణం ఈ పాత్రను అద్భుతంగా పోషించారు.  ఆవిధంగా ఒకే ఒక్క నటుడు పోషించిన ఒకే ఒక్క పాత్రగా ఇది నిలిచిపోయింది. పౌండ్రక వాసుదేవుడు కరూశదేశాధిపతి. మహా అహంకారి . ఇతను శ్రీకృష్ణుడి గాధలు విని తాను కూడా కృష్ణుడి వలెనె కిరీటం, నెమలిపింఛం, పిల్లనగ్రోవి, గద, సుదర్శనచక్రం ధరించి తానె అసలైన వాసుదేవుడిని అని, అందరూ తననే పూజించాలని ప్రజలను ఆజ్ఞాపిస్తాడు. ధిక్కరించిన మునులు, ఋషులు, తపస్వులను, ప్రజలని చెరసాలలో వేసి హింసించేవాడు. ఒకసారి శ్రీకృష్ణుడు కైలాసం వెళ్లిన సమయంలో ద్వారకానగరం లో ప్రవేశించాడు పౌండ్రకవాసుదేవుడు. ప్రపంచం లో ఇద్దరు వాసుదేవులు ఉండరు అని, ఒక గొల్లవాడిని దేవుడుగా పూజించడం అవివేకం అని, పైగా శ్రీకృష్ణుడు తనపేరు ధరించి జనాన్ని మోసం చేస్తున్నాడు అని, నాకూ సుదర్శన చక్రం, పిల్లనగ్రోపి, గద అన్నీ ఉన్నాయి అని, నిజమైన వాసుదేవుడిని తానె అని ప్రజలలో ప్రచారం చేస్తుండగా, సాత్యకి వచ్చి ఇతగాడితో యుద్ధం చేసి ద్వారక నుంచి తరిమేశాడు. అప్పుడు పౌండ్రకవాసుదేవుడు కాశీ పరిగెత్తి ఆ దేశపు రాజుతో తనకు జరిగిన పరాభవాన్ని చెప్పుకుని తనకు సాయం చేయాల్సిందిగా కోరుతాడు. కాశీ రాజు సరే అని తన దూతను కృష్ణుడి దగ్గరకు పంపి వాసుదేవుడు అనే పేరును విసర్జించమని రాయబారం పంపుతాడు. అప్పుడు కృష్ణుడు తనతో యుద్ధం చేసి ఓడించి ఆ తరువాత అడగమని దూతను తిప్పి పంపుతాడు. పిదప కాశీరాజు, పౌండ్రకవాసుదేవుడు శ్రీకృష్ణుడితో యుద్ధం చేస్తారు. యుద్ధం లో వీరిద్దరిని సంహరిస్తాడు శ్రీకృష్ణుడు. పై కథనుంచి నేర్చుకోవాల్సిన నీతి ఏమిటి? చాలాకాలం క్రితం ఒక గాయకుడు సినిమాల్లో అవకాశాల కోసం చెన్నై వెళ్లి దర్శకులను కలిసాడు. "నేను ఘంటసాలలా పాడుతాను. అవకాశాలు ఇమ్మని అడిగాడు. చివరకు ఒక పెద్దమనిషి "బాబు.. నువ్వు ఘంటసాలలా పాడుతాను అంటున్నావు. అలాంటప్పుడు ఘంటసాల తోనే పాడించుకుంటే మాకు శ్రమ తప్పుతుంది కదా. మళ్ళీ నువ్వు దేనికి? నీ సొంతగొంతుక ఏమిటో కనుక్కుని అప్పుడు రా" అని సలహా ఇచ్చి పంపించాడు. ఇతరులను అనుసరించడం మంచిదే. అనుకరించడం మంచిది కాదు. సినారె లా పాటలు రాయాలి అనుకోవచ్చు. రామానాయుడి లా సినిమాలు తియ్యాలి అనుకోవచ్చు. నాలుగు పాటలు రాసి నేనే సినారెను, నాలుగు సినిమాలు తీసి నేనే రామానాయుడ్ని అని చెప్పుకోకూడదు. ఒకటో రెండో యాప్ లు కనిపెట్టి నేను సత్యా నాదెండ్లను అని చెప్పుకోవచ్చా? గొప్పవారిని ప్రేరణగా తీసుకోవాలి. వారి బాటలో పైకి వెళ్ళాలి. వారి గొప్పతనాన్ని తమకు ఆపాదించుకుని పేరు తెచ్చుకోవాలనుకుంటే, ఎప్పటికైనా గర్వభంగం తప్పదు.
  • మాధవి రాకుమార్తె. యయాతి శర్మిష్ఠల కుమార్తె. సవతి దేవయాని కిరాతకాలకు భయపడి అజ్ఞాతంగా వుండిపోయిన శర్మిష్ట, తన కూతురిపైన కూడా దేవయాని పెత్తనం తప్పించలేకపోతుంది. స్వయంవరం చేసి రాకుమారునికి కట్టబెట్టలేము కనుక సహాయం చెయ్యమని వచ్చిన విశ్వామిత్రుని శిష్యుడైన గాలావునికే దానమివ్వడం మంచిదని చెప్పిన దేవయాని సలహామేరకు యయాతి మహారాజు మాధవిని వదిలించుకుంటాడు. గాలవునికి తన గురుదక్షిణ సంపాదించాల్సిన బృహత్కార్యం కోసం మాధవిని ఒక 'వస్తువుగా' వస్తుమార్పిడివిధానంలో వినియోగించుకుంటాడు. ఈ క్రమంలో మాధవిని నలుగురు రాజులకు పత్నిగా 'నియమించి' క్షేత్ర బీజ ధర్మం ప్రకారం ఆ రాజులకు పుత్రులను  కని  ఇచ్చే ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకుంటాడు .. ఈ మొత్తం తతంగంలో ఎక్కడా మాధవి అభిప్రాయాన్ని గాని  ఇష్టాయిష్టాలను  తెలుసుకోడం గాని జరగదు. అసలు అలాంటి ప్రక్రియకు తావుండదు. ఈ నేపథ్యంలో  మాధవి అనుభవించే  క్షోభ, పురుషాధిక్యతపై ఆమె నిరసన ఎంతో గొప్పగా మనసును తాకేవిధంగా చిత్రించారు. ఒక్కో రాజు దగ్గరికి పుత్రుణ్ణి కనివ్వడానికి (నియమించిన) వెళ్లిన ప్రతిసారి పడిన క్షోభ, పుత్రుణ్ణి కనిన వెంటనే 'పనైపోయింది ఇక పద' మనే గాలావుని మాటకు బిడ్డని విడిచివెళ్లేప్పటి సంఘర్షణ ఎంతో హృదయవిదారకంగా ఉంటుంది.. స్త్రీ ఒక వస్తువుగా , సంతానోత్పత్తికై వినియోగించే క్షేత్రంగా మాత్రమే వాడుకోవడం ఈ నవలలో కళ్లకుకట్టినట్లుగా ఉంటుంది. చివరకు, తనఛుట్టూ వుండే పురుషులు, తనతో పుత్రులను కన్న పురుషులు, చివరికి తన తండ్రైన యయాతి కూడా ఏ కోణంలోను  స్త్రీ తమలాంటి సాటి మనిషే అనే స్పృహలేకుండానే తమ కాంక్షలు వాంఛలు తీర్చుకోడం, అవి తీర్చుకునే  క్రమంలో స్త్రీని వాడుకోడాన్ని అసహ్యించుకుని ఏవగించుకుని త్యజించి హిమాలయాలకు వెళ్ళిపోవ డంతో కథ ముగుస్తుంది.  మేటి కన్నడ రచయిత్రి అనుపమ నిరంజన్ రాసిన 'మాధవి' అత్యద్భుతమైన నవల. ఇది మహాభారతం లోని కథల్లోని ఒక అత్యద్భుత వ్యక్తిత్వం కలిగి సమస్త పురుషాధిక్య రాచరిక సమాజాన్ని ప్రశ్నించిన స్త్రీ గాధ. దీనిని తెలుగులోకి కళ్యాణి నీలారంభం అనువదించారు. అనువాదం అంటే ఎందుకో చాలా తేలికైన పదం లాగా వినపడుతుంది. ఆధ్యంతం ఏకబిగిన చదివించేలాగా వుంటుందీ నవల. నాకున్న కొద్దిపాటి అవగాహనలో ' మాధవి' తొట్టతొలి స్త్రీవాద , పురుషాధిక్య సమాజ తిరుగుబాటుదారు అనిపిస్తోంది. నిస్సహాయురాలైన తల్లి శర్మిష్ఠ ... దేవయాని వంటి భార్యకు ఎదురుచెప్పలేని తనతండ్రి యయాతి, అందరిపై ఆధిపత్యం చెలాయించే పినతల్లి దేవయాని, దానంగా స్వీకరించిన యజమాని గాలావుడు, ధర్మానికి కట్టుబడి రాణిగా నలుగురు పుత్రులను కానీ ఇచ్చిన రాజులు, చివరకు బ్రహ్మర్షి విశ్వామిత్రుడు సైతం  సంకుచితంగా  ప్రవర్తించడం ధర్మాధర్మాలు న్యాయాన్యాయాలు విస్మరించడాన్ని సహించకపోడం అనేక సన్నివేశాల్లో మనకు కనపడుతుంది. అందుకే మాధవి పితృస్వామ్య  సమాజంపై తిరుగుబాటు బావుటా ఎగురవేసిన మేటి స్త్రీ, స్త్రీవాది !! -----   ప్రియదర్శినీ కృష్ణ pic courtesy ... image owner 
  • ఆకలేసినా..ఆనందం వేసినా... దిగులేసినా..... దుఃఖం ముంచుకొచ్చినా........ పిల్లలకైనా పిల్లలను కన్న తల్లిదండ్రులకైనా  ....  గుర్తొచే పదం అమ్మ!! అమ్మను మించిన మరొకరు పిల్లలకు దగ్గర కాలేరు.   అలాంటి అమ్మ ఔన్నత్యం గురించి తెలిపే కథ ఇది.  గుండెను మెలిపెడుతుంది.  పూర్తిగా  చదవండి.  మా అమ్మకు ఒక్క కన్నే ఉండేది. మా అమ్మంటే నాకు ఇష్టం ఉండేది కాదు.  ఆమె ఎక్కడికి వచ్చినా నాకు అవమానంగా తోస్తుండేది.. ఆమె ఓ చిన్న కొట్టు నడుపుతుండేది.  ఒక రోజు మా అమ్మ నాకు చెప్పకుండా నన్ను కలుసుకోవడానికి స్కూల్ కి వచ్చింది.  ఇంక అప్పట్నించి చూడండి ”మీ అమ్మ ఒంటి కన్నుది” అని స్నేహితులందరూ ఒకటే వెక్కిరింతలు, అవహేళనలు.  అలా ఆమె ఎక్కడికి వచ్చినా నాకు అవమానాలే. అసలు ఈమె కడుపులో నేను ఎందుకు పుట్టానబ్బా అనిపించేది.  ఒక్కోసారి నాకు అసలామె ఈ లోకం నుంచే ఒక్కసారిగా అదృశ్యమైపోతే బావుణ్ణు అనిపించేది.  “అమ్మా నీ రెండో కన్ను ఎక్కడికి పోయింది? నీవల్ల నేను అందరికీ చులకన అయిపోయాను నువ్వు చచ్చిపో!” కోపంగా అరిచేసే వాణ్ణి.. ఆమె మొహంలో నిర్లిప్తత తప్ప ఇంకేమీ కనిపించేదికాదు.  నాకు మాత్రం చిర్రెత్తుకొచ్చేది.   అయినా సరే అమ్మను అలా మాట్లాడినందుకు మాత్రం నాకు ఎక్కడలేని సంతోషంగా ఉండేది.  ఆమె నన్ను ఎప్పుడూ దండించలేదు కాబట్టి ఆమెను నేను ఎంతగా భాధ పెట్టానో నాకు తెలియదు.   ఒక రోజు రాత్రి యధాప్రకారం అమ్మను నానా మాటలు అనేసి నిద్రపోయాను.   మద్యలో దాహం వేసి మెలుకువ వచ్చింది.   నీళ్ళు తాగడానికి వంటగదిలోకి వెళ్ళాను.  అమ్మ అక్కడ ఒంటరిగా రోదిస్తోంది.. మళ్ళీ ఆ దిక్కుమాలిన ఒక్క కంటిలోంచే నీళ్ళు.  నా సహజ స్వభావం ఎక్కడికి పోతుంది? మొహం తిప్పుకుని వెళ్ళిపోయాను.  ఎక్కడికొచ్చినా నన్ను అవమానాలు పాలు చేసే మా అమ్మను, మా పేదరికాన్ని తిట్టుకుంటూ ఎప్పటికైనా నేను పెద్ద ధనవంతుణ్ణవ్వాలనీ, బాగా పేరు సంపాదించాలనీ కలలుగంటూ నిద్రపోయాను. ఆ తరువాత నేను చాలా కష్టపడి చదివానుపై చదువుల కోసం అమ్మను వదిలి వచ్చేశాను.  మంచి విశ్వ విద్యాలయం లో సీటు సంపాదించి మంచి ఉద్యోగంలో చేరాను. బాగా డబ్బు సంపాదించాను.  మంచి ఇల్లు కొనుక్కున్నాను. మంచి అమ్మాయిని చూసి పెళ్ళి చేసుకున్నాను.  నాకిప్పుడు ఇద్దరు పిల్లలు కూడా.  ఇప్పుడు నాకు చాలా సంతోషంగా జీవితం గడిచిపోతుంది.  ఎందుకంటే ఇక్కడ మా ఒంటికన్ను అమ్మ లేదుకదా! అలా ఎడతెరిపిలేని సంతోషాలతో సాగిపోతున్న నా జీవితంలోకి మళ్ళీ వచ్చింది మహాతల్లి.  ఇంకెవరు?  మా అమ్మ.  ఆమె ఒంటి కన్ను చూసి రెండేళ్ళ నా కూతురు భయంతోజడుసుకుంది.  “ఎవరు నువ్వు? ఎందుకొచ్చావిక్కడికి? నువ్వెవరో నాకు తెలియదు.  నా ఇంటికొచ్చి నా కూతుర్నే భయపెడతావా? ముందునువ్వెళ్ళిపో ఇక్కడ్నుంచి!!!” సాధ్యమైనంతవరకు తెలియనట్లే నటించాను.  “క్షమించండి బాబూ! తెలియక తప్పుడు చిరునామాకి వచ్చినట్లున్నాను” ఆమె అదృశ్యమై పోయింది “హమ్మయ్య ఆమె నన్ను గుర్తు పట్టలేదు” భారంగా ఊపిరి పీల్చుకున్నాను.  ఇక ఆమె గురించి జీవితాంతం పట్టించు కోనవసరం లేదు అనుకున్నాను.  కానీ కొద్దిరోజులకు పాఠశాల పూర్వ విద్యార్థుల సమ్మేళనానికి రమ్మని ఒక ఆహ్వాన పత్రం అందింది నాకు.  వ్యాపార నిమిత్తం వెళుతున్నానని మా శ్రీమతికి అబద్ధం చెప్పి అక్కడికి బయలు దేరాను.  స్కూల్లో కార్యక్రమం అయిపోయిన తర్వాత నేను మా గుడిసె దగ్గరికి వెళ్ళాను.  ఎంత వద్దకున్నా నా కళ్ళు లోపలి భాగాన్ని పరికించాయి. మా అమ్మ ఒంటరిగా కటికనేలపై పడి ఉంది.  ఆమె చేతిలో ఒక లేఖ ... నా కోసమే రాసిపెట్టి ఉంది దాని సారాంశం 'ప్రియమైన కుమారునికి ఇప్పటికే నేను బతకాల్సిన దానికన్నా ఎక్కువే బతికాను. నేనింక నీవుండే దగ్గరికి రాను కానీ నువ్వైనా నా దగ్గరికి వచ్చిపోరా కన్నా! ఏం చేయమంటావు? నిన్ను చూడకుండా ఉండలేకున్నాను కన్నపేగురా... తట్టుకోలేక పోతోంది నువ్వు పాఠశాల పూర్వ విద్యార్థుల సమ్మేళనానికి వస్తున్నావని తెలిసిన నా ఆనందానికి పట్టపగాలు లేవు కానీ నేను మాత్రం నీకోసం స్కూల్ దగ్గరికి రానులే. వస్తే నీకు మళ్ళీ అవ మానం చేసిన దాన్నవు తాను ఒక్క విషయం మాత్రం ఇప్పటికి చెప్పక తప్పడం లేదు చిన్నా! నీవు చిన్నపిల్లవాడిగా ఉన్నపుడు ఒక ప్రమాదంలో నీకు ఒక కన్నుపోయింది .. నా ప్రాణానికి ప్రాణమైన నిన్ను ఒక కంటితో చూడలేకపోయాన్రా కన్నా! అందుకనే నా కంటిని తీసి నీకు పెట్టమన్నాను.. నా కంటితో నువ్వు ప్రపంచం చూస్తున్నందుకు నాకు ఎంత గర్వంగా ఉందో తెలుసా? నువ్వు చేసిన పనులన్నింటికీ నేను ఎప్పుడూ బాధ పడలేదు ఒక్క రెండు సార్లు మాత్రం ''వాడు నా మీద కోప్పడ్డాకోప్పడ్డాడంటే నా మీద ప్రేమ ఉంటేనా కదా!” అని సరిపెట్టుకున్నాను.. చిన్నప్పుడు నేను నీతో గడిపిన రోజులన్నీ నా హృదయంలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయే మధురానుభూతులు.. ఉత్తరం తడిసి ముద్దయింది నాకు ప్రపంచం కనిపించడం లేదు.. నవనాడులూ కుంగి పోయాయి భూమి నిలువుగా చీలిపోయి అందులో చెప్పలేనంత లోతుకి వెళ్ళిపోయాను తన జీవితమంతా నాకోసం ధారబోసిన అటు వంటి మా అమ్మ పట్ల నేను ఏ విధంగా ప్రవర్తిoచాను ? మా అమ్మ కోసం నేను ఎన్ని కన్నీళ్ళు కారిస్తే సరిపోతాయి? ఎన్ని జన్మలెత్తి తే ఆమె ఋణం తీర్చుకోగలను ? @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ తెలియని మూల రచయితకు... అనువాద రచయిత కు ధన్య వాదాలు    Received through  WhatsApp..
  • ఇది వేదానికి సంబంధించిన విషయం నుంచి పుట్టిన మాట. వేదంలో ప్రతి మంత్రానికీ పదం, జట, ఘనం అనేవి ఉంటాయి. చివరిదైన ‘ఘనం’ వరకు చదువుకున్నాడంటే దాన్ని లోతుగా చదువుకున్నాడన్నమాట. అలా చదువుకున్న వాళ్లను ‘ఘనాపాఠి’ అంటారు.  వేదానికి మాత్రమే కాక క్రమేణా ఇది ఇతర విద్యలలో ప్రతిభ చూపిన వారి గురించి కూడా ఉపయోగించడం  మొదలయ్యింది. ఒక విద్యలో కొమ్ములు తిరిగిన వారిని ‘ఘనాపాఠి’ అంటుంటారు.  ఇక వేదవిజ్ఞానం భారత దేశానికి మహర్షులు ఇచ్చిన వరం. వేదమంత్రాలలో మానవ మనుగడకి సంబంధించిన తరతరాల అపారమైన అనుభవసారం నిక్షిప్తం చేయబడింది. ఉదాత్త అనుదాత్త స్వరాలను సక్రమంగా ఉచ్చరిస్తూ వేదపఠనం జరగాలి. అందుకే వేదాలను లిఖించలేదు. వాటిని సక్రమమైన పద్ధతిలో పలకాలి. గురుశిష్య పరంపరతో శ్రుత పద్ధతిలో నేర్పబడతాయి వేదమంత్రాలు. ప్రతి అక్షరానికి నిర్దిష్టమయిన నాదం విధించబడింది. వేదమంత్రాలను ఉచ్చరించడం, గుర్తుపెట్టుకోవడం అనేది అసాధారణమయిన ప్రజ్ఞకి సంబంధించిన విషయం. ఈ వేదమంత్రాలు పఠించడంలో వివిధ పద్ధతులున్నాయి. అవి సంహిత, పద, క్రమ, జట, మాల, శిఖ, రేఖ, ధ్వజ, దండ,రథ, ఘన. వేద శిక్ష లో సంహితతో ప్రారంభమయ్యే వేదపాఠాన్ని క్రమ పద్ధతిలో పట్టు వచ్చేసరికి విద్యార్థికి పది సంవత్సరాలు కనీసం పడుతుంది. ఎంతో ఏకాగ్రతతో పట్టుదలతో మరొక ఐదారు సంవత్సరాలు అసాధారణ ప్రజ్ఞ కనపరిచిన వేదవిద్యార్థి మాత్రమే జట, ఘన అనే స్థాయికి చేరి వేదపఠనంలో చివరిస్థాయికి చేరగలుగుతాడు. అందువల్ల వేదవేదాంగాలను సుస్వరంగా, మంత్రవిహితంగా ఉదాత్తానుదాత్త స్వరాలతో పఠించడంతో పాటు, అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తి కూడా కలిగిన వారు మాత్రమే ఘనాపాఠి అనిపించుకోగలుగుతారు. ఘనాపాఠి అనే మాట వెనుక వేదసంస్కృతికి సంబంధించిన విషయం ఇది. అయితే ఎన్నో విషయాలు తెలిసినవాడు, అపారమైన ప్రతిభాసంపత్తులు కలిగినవారు అని ఎవరినయినా పొగడాలనుకున్నప్పుడు తెలుగువారు ఘనాపాఠి /ఘనాపాటి అనే జాతీయం ప్రయోగిస్తున్నారు. 
  • (ఇలపావులూరి మురళీ మోహన రావు )........................     రాజు దుర్బలుడు అయినపుడు బలవంతుడైన శత్రువును ఎలా ఎదుర్కోవాలి? అని ధర్మరాజు ఒకసారి భీష్మణాచార్యుడిని ప్రశ్నించినపుడు ఆ కురువృద్ధుడు ఈ గాధను చెప్పాడట. ఇది ఒకరకమైన యుద్ధ వ్యూహం. పలితుడు అనే ఎలుక ఒక చెట్టు కింద బొరియను నిర్మించుకుని నివసిస్తున్నది. ఆ చెట్టు పైన రోమశుడు అనే మార్జాలం నివసిస్తున్నది. ఒకరోజు ఒక వేటగాడు ఆ చెట్టుకింద పిట్టల కోసం వలను పన్ని వెళ్ళిపోయాడు. ఆ రాత్రి చీకట్లో మార్జాలం చెట్టుపైకి వెళ్ళబోతూ ఆ వలలో చిక్కుకున్నది. రాత్రివేళ ఎలుక ఆహారం కోసం బయటకు వచ్చింది. అప్పుడే ఆ చెట్టు కొమ్మ మీద ఒక గుడ్లగూబ, ఒక ముంగిస దాన్ని చూశాయి. ఆ రెండు జంతువులనుంచి ప్రాణాలతో తప్పించుకుని వెళ్లడం అసంభవం అని గ్రహించిన ఎలుక... వల  దగ్గరకి వెళ్లి పిల్లి తో నేను ఈ వల తాళ్లను కొరికి నిన్ను రక్షిస్తాను. కానీ పైన కొమ్మ మీద గుడ్లగూబ, ముంగిస నన్ను చూశాయి. బయటకు వస్తే నన్ను తినేస్తాయి" అన్నది. అపుడు పిల్లి పెద్దగా అరిచింది. పిల్లి వలలో ఉన్న సంగతి గ్రహించని గుడ్లగూబ, ముంగిస పిల్లిని చూసి భయపడి పారిపోయాయి. ఎందుకంటే పిల్లికి ఆ రెండు జంతువులూ ఆహారమే. "హమ్మయ్య... అనుకుని ఎలుక ఈల వేసుకుంటూ ఆహారం తిని మళ్ళీ బొరియ దగ్గరకు వచ్చింది. పిల్లి కోపంగా "నీ ప్రాణాలను రక్షించాను. కానీ నువ్వు మాత్రం కృతఘ్నత తో నన్ను రక్షించకుండా వెళ్ళిపోయావు. తొందరగా ఈ తాళ్లను తెంచు" అన్నది. ఎలుక నవ్వి "ఈ తాళ్లను ఇప్పుడే కొరికితే ముందు నువ్వు ఆకలితో నన్ను తినేస్తావు. కొంచెం సేపు ఆగు. బోయవాడు వస్తుండగా వలను కొరుకుతాను. అప్పుడు నువ్వు ప్రాణభయం తో పారిపోతావు కాబట్టి నాకు ప్రమాదం ఉండదు." అని బొరియ లోపలి వెళ్ళింది. తెల్లవారిన తరువాత బోయవాడు వస్తుండగా ఎలుక వల తాళ్లను కొరికింది. పిల్లి ప్రాణభయం తో పారిపోయింది. ఎలుక మళ్ళీ కలుగు లోకి వెళ్ళిపోయింది. వేటగాడు వలను తీసుకుని వెళ్ళాక మెల్లగా పిల్లి ఎలుక బొరియ దగ్గరకి వచ్చి "మిత్రుడా...నా ప్రాణాలను రక్షించావు. నిన్ను సన్మానిస్తాను. బయటకి రా" అన్నది. అప్పుడు ఎలుక కలుగు లోనించి రాకుండా "నిన్ను నమ్మడమా? అసంభవం. రాత్రంతా ఆకలితో మాడిపోయి ఉన్నావు. నేను బయటకి వస్తే ముందు నువ్వు నన్ను తిని ఆకలి తీర్చుకుంటావు.  వెళ్ళు  వెళ్ళు  " అన్నది. తన పధకం పారకపోవడం తో పిల్లి నిరాశగా వెళ్ళిపోయింది. @@@ పై కథనుంచి మనం నేర్చుకోవాల్సిన నీతి ఏమిటి? నేటి పచ్చి అవకాశవాద రాజకీయాలకు ప్రతీక ఈ పలితుడు-రోమశుడి గాథ. రాష్ట్ర విభజనను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన కాంగ్రెస్ 2004 లో తెరాస తో పొత్తు పెట్టుకుంది. సమైక్యవాదాన్ని వినిపించిన తెలుగుదేశం పార్టీ 2009 ఎన్నికలలో తెరాస తో పొత్తు పెట్టుకున్నది. తెలుగుదేశం పార్టీకి బద్ద వ్యతిరేకమైన తెరాసా ఆ పొత్తుకు అంగీకరించి కలిసి పోటీ చేసింది. ఫలితం కనిపించలేదు. దాంతో మరునాడే సంబంధాలు తెంచుకున్నారు. 2004 లో బీజేపీ తో కలిసి తెలుగుదేశం పోటీ చేసింది. ఎన్నికలలో ఓడిపోగానే పరస్పరం దుమ్మెత్తి పోసుకున్నారు. ఒకరిముఖం మరొకరు చూడబోమని శపధాలు చేసుకున్నారు. 2014 లో మళ్ళీ ఇద్దరు దగ్గరయ్యారు. ఇక కమ్యూనిస్టు పార్టీలు తెలుగుదేశం తో ఎన్ని సార్లు పొత్తు పెట్టుకున్నారో, ఎన్నిసార్లు విడిపోయారో ఆ దేవుడికే తెలియాలి. మనదగ్గరే కాదు. దేశమంతా ఇలాగే ఉన్నది. నితీష్ కుమార్, మాయావతి, ములాయం, కరుణానిధి, జయలలిత, వైగో, ఎన్నెన్ని పార్టీలతో కలిసారో, ఎన్నెన్ని పార్టీలతో విడిపోయారో లెక్కే లేదు. అక్కడ ఉన్నది ఒకటే లెక్క. శత్రువు శత్రువు మిత్రుడు అనే లెక్క మాత్రమే. సిద్ధాంతాలు లేవు, సిగ్గెగ్గులు లేవు. మానాభిమానాలు లేవు. ఒకరిమీద మరొకరికి విశ్వాసం లేదు. అంతా పచ్చి అవకాశవాదం. ఇలాంటి నాయకులు అందరూ కలియుగ పలితులు, రోమసులు అన్నమాట... ఇది భారతం లోని కథ. భారతం లో లేనివి ప్రపంచం లో లేవు. ప్రపంచంలో ఉన్నవి అన్నీ భారతం లో ఉన్నాయి అంటే ఇదే మరి.